کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن

کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن نوشته‌ محمدصادق باهری اثری جامع درباره‌ی آموزش و بررسی قواعد تجوید و قرائت قرآن است که نشر تبصیر آن را منتشر کرده است. این کتاب با رویکردی آموزشی و پژوهشی به بررسی دقیق مراحل جمع‌آوری قرآن، تاریخچه‌ی رسم‌الخط و نقطه‌گذاری، سیر تعلیم و تعلم قرآن از صدر اسلام تا امروز و همچنین قواعد و فنون تجوید می‌پردازد. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده است که هم برای مبتدیان و هم برای علاقه‌مندان به مباحث پیشرفته‌تر تجوید قابل‌استفاده باشد. علاوه‌بر مباحث نظری، نمونه‌ها و تمرین‌های متعددی برای درک بهتر قواعد ارائه شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن

کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن باتکیه‌بر پژوهش‌های تاریخی و تجربیات تدریس محمدصادق باهری به‌عنوان راهنمایی برای فهم عمیق‌تر قواعد تجوید و قرائت قرآن تدوین شده است. محمدصادق باهری در این کتاب ابتدا به تاریخچه‌ی جمع‌آوری قرآن و نقش کاتبان وحی می‌پردازد و سپس روند شکل‌گیری رسم‌الخط و نقطه‌گذاری قرآن را با جزئیات بررسی می‌کند. ساختار کتاب شامل بخش‌هایی درباره‌ی سیر تعلیم و تعلم قرآن، معرفی قاریان برجسته و قرائت‌های مختلف و شرح روش‌های قرائت از نظر سرعت و دقت است. 

بخش اصلی کتاب به آموزش قواعد تجوید اختصاص یافته است و مفاهیمی مانند مخارج حروف، صفات اصلی و فرعی حروف، احکام وقف و ابتدا و تفاوت‌های تلفظی میان زبان عربی و فارسی را با مثال‌های کاربردی توضیح می‌دهد. در ادامه مباحثی درباره‌ی آداب تلاوت، نشانه‌های وقف و تفاوت‌های رسم‌الخط در نسخه‌های مختلف قرآن نیز آمده است. این کتاب با ارائه‌ی نمودارها، جداول و نمونه‌های قرائت به‌ویژه برای کسانی که به‌دنبال یادگیری اصولی و دقیق تجوید هستند منبعی قابل‌اتکا به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن

کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن با مقدمه‌ای درباره‌ی اهمیت حفظ و آموزش صحیح قرآن آغاز می‌شود و سپس به سه مرحله‌ی اصلی جمع‌آوری قرآن در صدر اسلام می‌پردازد؛ دوران پیامبر، خلافت ابوبکر و خلافت عثمان. نویسنده با استناد به منابع تاریخی نقش کاتبان وحی و حافظان قرآن را در انتقال بی‌کم‌وکاست آیات بررسی می‌کند و به تفاوت‌های قرائت در شهرهای مختلف و ضرورت یکسان‌سازی قرائت‌ها اشاره دارد. 

در ادامه روند شکل‌گیری رسم‌الخط و نقطه‌گذاری قرآن شرح داده شده است؛ از خط کوفی بدون نقطه و حرکت تا ابتکارات ابوالاسود دوئلی و شاگردانش در نشانه‌گذاری و حرکت‌گذاری و سپس نقش خلیل بن احمد فراهیدی در تکمیل علائم و حرکات امروزی. کتاب با بررسی سیر تاریخی تعلیم و تعلم قرآن به معرفی قاریان هفت‌گانه و ده‌گانه و نقش آن‌ها در تثبیت قرائت‌های معتبر می‌پردازد. بخش اصلی کتاب به آموزش قواعد تجوید اختصاص دارد. 

مفاهیمی مانند مخارج حروف، صفات اصلی و فرعی، احکام وقف و ابتدا، انواع روش‌های قرائت (تحقیق، تدویر، تحدیر، خذیر) و تفاوت‌های تلفظی میان زبان عربی و فارسی با مثال‌های متعدد توضیح داده شده‌اند. احکام ویژه‌ی حروف، نشانه‌های وقف و آداب تلاوت قرآن به‌تفصیل بررسی شده است. در بخش‌های پایانی تفاوت‌های رسم‌الخط در نسخه‌های مختلف قرآن و نکات کاربردی برای قرائت صحیح و زیبا ارائه شده است.

چرا باید کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی آموزشی و پژوهشی نه‌تنها به آموزش قواعد تجوید می‌پردازد، بلکه زمینه‌های تاریخی و تحولات رسم‌الخط و قرائت قرآن را نیز به‌روشنی شرح داده است. ساختار منظم و ارائه‌ی مثال‌های کاربردی یادگیری را برای علاقه‌مندان آسان‌تر می‌کند. توضیح تفاوت‌های قرائت و رسم‌الخط در نسخه‌های مختلف قرآن نیز دیدی جامع به خواننده می‌دهد. برای کسانی که به‌دنبال یادگیری اصولی تجوید و فهم عمیق‌تر تاریخ و ساختار قرآن هستند، این کتاب منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به یادگیری تجوید، معلمان قرآن، دانشجویان علوم اسلامی، قاریان و کسانی که به‌دنبال فهم دقیق‌تر قواعد قرائت و تاریخچه‌ی جمع‌آوری و آموزش قرآن هستند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب تجوید قرآن کریم و حواشی آن

«با توجه به عوامل مذکور، حدود ۸۰ هزار از این نوشته‌ها در اختیار مردم بود که هر کسی تنها به نوشتهٔ خود اعتماد داشت. چون اسلام، گسترش بیشتری یافت و تعداد مسلمانان به ویژه غیرعرب زیاد شدند، در ادای کلمات، خطا و اشتباه می‌کردند به همین دلیل، برای رفع اختلاف در قرائت در سال ۳۰ ه.ق به دستور عثمان شورایی مرکب از ۱۲ نفر از قریش و انصار تحت نظارت «زید بن ثابت» که یکی از کاتبان وحی بود تشکیل گردید که با مراجعه به نوشته‌های نویسندگان شهرهای مختلف و تطبیق آنها با قرآنی که عثمان از «حَفَصَه» زوجهٔ رسول گرامی اسلام (ص) گرفته بود مجدداً قرآن کریم را با کمال دقّت با خط کوفی نوشته شد و سایر قرآن‌ها بنا بر بعضی روایات آتش زدند.»