کتاب شناخت و حمایت محیط زیست با تاکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام

کتاب شناخت و حمایت محیط زیست با تاکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام نوشته‌ ابوذر کرم پور بهشت آبادی، اثری پژوهشی در حوزه‌ی محیط‌زیست و اقتصاد اسلامی است که به بررسی رابطه‌ی میان حفاظت از محیط‌زیست، توسعه‌ی پایدار و شیلات از منظر آموزه‌های اسلامی می‌پردازد. این کتاب با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، مفاهیم بنیادین محیط‌زیست، توسعه‌ی پایدار و شیلات را با دستورات و توصیه‌های اسلامی پیوند می‌زند و تلاش دارد راهکارهایی برای مدیریت منابع طبیعی و بهره‌برداری مسئولانه از آن‌ها ارائه دهد. انتشارات خورشید علم این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شناخت و حمایت محیط زیست با تاکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام

کتاب شناخت و حمایت محیط‌زیست با تأکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام، اثری است که در مرز میان علوم محیط‌زیست، اقتصاد و آموزه‌های دینی حرکت می‌کند. ابوذر کرم پور بهشت آبادی باتکیه‌بر منابع اسلامی و تحلیل‌های علمی، به بررسی اهمیت محیط‌زیست و ضرورت حمایت از آن در چارچوب توسعه‌ی پایدار می‌پردازد. ساختار کتاب شامل چهار فصل است: فصل نخست به تعریف و تقسیم‌بندی محیط‌زیست و ارتباط آن با توسعه‌ی پایدار اختصاص دارد و فصل دوم به بحران‌ها و چالش‌های شیلات و صید بی‌رویه و تأثیرات اقتصادی و اجتماعی آن می‌پردازد.

فصل سوم کتاب، آموزه‌ها و دستورات اسلام درباره‌ی حفظ محیط‌زیست، منابع طبیعی، کشاورزی و حقوق حیوانات را مرور می‌کند و فصل چهارم به قواعد فقهی و حقوقی مانند قاعده‌ی نفی اختلال نظام و قاعده لا ضرر می‌پردازد که در مدیریت منابع و حفاظت از محیط‌زیست نقش دارند. ابوذر کرم پور بهشت آبادی با ارائه‌ی شواهد قرآنی و روایی، تلاش دارد نشان دهد که حفاظت از محیط‌زیست و بهره‌برداری پایدار از منابع، نه‌تنها یک ضرورت علمی و اقتصادی، بلکه یک وظیفه‌ی دینی و اخلاقی است. این اثر برای علاقه‌مندان به پیوند میان دین، محیط‌زیست و توسعه‌ی پایدار، تصویری جامع و چندوجهی ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب شناخت و حمایت محیط زیست با تاکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام

ابوذر کرم پور بهشت آبادی در کتاب شناخت و حمایت محیط‌زیست با تأکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام، ابتدا با تعریف محیط‌زیست و تقسیم‌بندی آن به محیط طبیعی، انسان‌ساخت و اجتماعی، اهمیت شناخت و حمایت از این بستر حیاتی را مطرح کرده است. او توضیح می‌دهد که محیط‌زیست مجموعه‌ای از عوامل فیزیکی، شیمیایی، زیستی و اجتماعی است که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم بر زندگی موجودات زنده تأثیر می‌گذارد؛ سپس مفهوم توسعه‌ی پایدار را به‌عنوان راهکاری برای رفع نیازهای نسل حاضر بدون به‌خطرانداختن توانایی نسل‌های آینده برای رفع نیازهای خود، معرفی می‌کند و بر ضرورت توازن میان بهره‌برداری و حفاظت تأکید دارد. 

در بخش مربوط به شیلات، بحران صید بی‌رویه و تهدید ذخایر ماهی در جهان بررسی شده است. نویسنده با ارائه‌ی آمار و تحلیل‌های جهانی، نشان می‌دهد که صید بی‌رویه، استفاده از تجهیزات نامناسب و ظرفیت بیش از حد صنعت صیادی، نه‌تنها ذخایر ماهی را تهدید می‌کند، بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای برای جوامع محلی و معیشت صیادان به همراه دارد. او به نقش مدیریت پایدار، محدودیت دسترسی و مشارکت محلی در حفاظت از منابع دریایی اشاره می‌کند و راهکارهایی برای اصلاح سیاست‌های صیادی و حمایت از شیلات پایدار ارائه می‌دهد. 

در فصل آموزه‌های اسلامی، نویسنده با استناد به آیات قرآن و روایات، اهمیت آبادانی زمین، حفظ منابع طبیعی، رعایت حقوق حیوانات و پرهیز از اسراف و تخریب را برجسته می‌کند. او نشان می‌دهد که اسلام نه‌تنها بهره‌برداری از منابع را مجاز می‌داند، بلکه بر مسئولیت انسان در حفظ تعادل و سلامت محیط‌زیست تأکید دارد. توصیه به کشاورزی، درخت‌کاری، مراقبت از منابع آبی و رعایت حقوق عمومی از جمله محورهای این بخش است. در بخش قواعد فقهی، اصولی مانند قاعده‌ی نفی اختلال نظام، قاعده‌ی لا ضرر و قاعده‌ی ضمان به‌عنوان مبانی حقوقی و اخلاقی برای حمایت از محیط‌زیست و منابع طبیعی معرفی شده‌اند. 

نویسنده توضیح می‌دهد که این قواعد می‌توانند مبنای سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری در حوزه‌ی محیط‌زیست و شیلات باشند و از منظر اسلامی، تخریب منابع و آسیب به محیط‌زیست نه‌تنها ناپسند، بلکه ممنوع است. در پایان، کتاب با ارائه‌ی پیشنهادهایی برای سیاست‌گذاری و مدیریت منابع طبیعی، بر ضرورت هم‌افزایی میان دانش علمی و آموزه‌های دینی برای تحقق توسعه‌ی پایدار و حفاظت از محیط‌زیست تأکید می‌کند.

چرا باید کتاب شناخت و حمایت محیط زیست با تاکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام را بخوانیم؟

کتاب شناخت و حمایت محیط‌زیست با تأکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام با ترکیب دانش محیط‌زیست، اقتصاد و آموزه‌های اسلامی، نگاهی چندجانبه به موضوع حفاظت از محیط‌زیست و شیلات پایدار ارائه داده است. یکی از ویژگی‌های شاخص آن، استفاده از منابع قرآنی و روایی برای تبیین اهمیت محیط‌زیست و مسئولیت انسان در قبال آن است. 

با تحلیل بحران‌های زیست‌محیطی و اقتصادی صنعت شیلات، راهکارهایی برای مدیریت پایدار و مشارکت محلی نیز پیشنهاد شده است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، می‌تواند با دیدگاهی جامع‌تر به مسائل محیط‌زیست و منابع طبیعی نگاه کند و نقش دین را در مدیریت و حفاظت از این منابع بهتر درک کند. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال پیوند میان علم و دین در مسائل زیست‌محیطی هستند، دستاوردهای فکری و عملی قابل‌توجهی دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شناخت و حمایت محیط‌زیست با تأکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌ی محیط‌زیست، اقتصاد اسلامی، علوم اجتماعی و مطالعات دینی پیشنهاد می‌شود؛ همچنین برای فعالان حوزه‌ی شیلات، سیاست‌گذاران و علاقه‌مندان به توسعه‌ی پایدار و اخلاق زیست‌محیطی مفید است. کسانی که دغدغه‌ی حفاظت از منابع طبیعی و جست‌وجوی راهکارهای مبتنی‌بر آموزه‌های دینی دارند، از این کتاب بهره خواهند برد.

بخشی از کتاب شناخت و حمایت محیط زیست با تاکید بر پیشبرد شیلات پایدار در منظر اسلام

«هنگامی که در سال ۱۹۸۷ گزارشی تحت عنوان ( آینده مشترک ما) از جانب کمیسیون برانت لند انتشار یافت؛ مفهوم توسعه پایدار در بحث‌های مربوط به محیط زیست در مقابل توسعه، در کانون توجه واقع شد و این مفهوم در سال ۱۹۸۰ مورد پذیرش اتحادیه بین‌المللی حفاظت و طبیعت قرار گرفت. مفهوم توسعه پایدار ممکن است به راحتی سیاست‌گذاران را دچار اشتباه نماید اما اطمینان از این که بین این اهداف خصوصیت تکمیل کنندگی و بهبود دهنده وجود دارد، دست کم باعث می شود که سیاست گذاران با بکارگیری پروژه‌هایی که به دقت طراحی شده است با اصطلاحاتی در خط‌مشی‌های نظام اقتصادی، درصدد ایجاد هماهنگی بین اهداف مزبور برآیند.»