کتاب فهم تجربه زیسته فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی

کتاب فهم تجربه زیسته فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی نوشته المیرا شفقی توسط نشر یافته منتشر شده است. این کتاب به بررسی عمیق تجربه‌های زیسته‌ی نوجوانانی پرداخته که مرتکب جرائم جنسی شده‌اند و تلاش کرده با رویکردی کیفی، عوامل فردی و خانوادگی مؤثر بر ارتکاب این جرائم را واکاوی کند. اثر حاضر باتکیه‌بر داده‌های میدانی و مصاحبه‌های انجام‌شده در کانون اصلاح و تربیت تهران، تصویری از زمینه‌ها، پیامدها و پیچیدگی‌های این پدیده‌ی اجتماعی ارائه داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فهم تجربه زیسته فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی

کتاب فهم تجربه‌ی زیسته‌ی فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی، اثری در حوزه‌ی پژوهش اجتماعی-روان‌شناختی است که به بررسی یکی از حساس‌ترین و کمترواکاوی‌شده‌ترین موضوعات جامعه‌ی ایران می‌پردازد. المیرا شفقی در این کتاب با بهره‌گیری از روش‌های کیفی و مصاحبه‌های عمیق، به سراغ نوجوانانی رفته است که به‌دلیل ارتکاب جرائم جنسی در کانون اصلاح و تربیت تهران نگهداری می‌شوند. ساختار کتاب شامل مقدمه‌ای بر اهمیت و ضرورت پرداختن به موضوع تجاوز جنسی، مروری بر پیشینه‌ی نظری و پژوهشی، تبیین مفاهیم کلیدی و تحلیل داده‌های گردآوری‌شده از مصاحبه‌ها است. 

المیرا شفقی تلاش کرده است با نگاهی چندبعدی، عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر شکل‌گیری رفتارهای بزهکارانه را بررسی کند و پیامدهای این جرائم را برای فرد، خانواده و جامعه به تصویر بکشد. کتاب با ارائه‌ی تعاریف نظری و عملیاتی از مفاهیم کلیدی و تحلیل داده‌ها در قالب محورهایی چون نگرش به زندگی، هویت فردی، سلامت روانی، روابط خانوادگی و زمینه‌های فرهنگی، تصویری جامع از تجربه‌ی زیسته‌ی نوجوانان متجاوز جنسی ارائه می‌دهد. این اثر نه‌تنها به ابعاد روان‌شناختی و جامعه‌شناختی موضوع می‌پردازد، بلکه به چالش‌های حقوقی، فرهنگی و پیشگیرانه نیز توجه دارد و در قالبی دانشگاهی و پژوهشی، راهکارهایی برای پیشگیری و بازتوانی ارائه می‌کند.

خلاصه کتاب فهم تجربه زیسته فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی

کتاب فهم تجربه‌ی زیسته‌ی فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی با طرح مسئله‌ای اجتماعی آغاز می‌شود که در آن تجاوز جنسی به‌عنوان یکی از معضلات دیرینه و رو‌به‌رشد جوامع، به‌ویژه در میان نوجوانان، مورد بررسی قرار گرفته است. نویسنده ابتدا به تعریف مفاهیم کلیدی مانند تجاوز جنسی، متجاوز جنسی و تجربه‌ی زیسته می‌پردازد و سپس با مروری بر پیشینه‌ی پژوهش‌های داخلی و خارجی، جایگاه این پدیده را در بستر اجتماعی و فرهنگی ایران تبیین می‌کند. در ادامه، کتاب به بررسی عوامل زمینه‌ساز ارتکاب جرم در نوجوانان می‌پردازد. 

این عوامل در سه دسته‌ی اصلی فردی، خانوادگی و اجتماعی دسته‌بندی شده‌اند: عوامل فردی: مشکلات روان‌شناختی، ضعف مهارت‌های اجتماعی، برانگیختگی‌های هیجانی، فرار از مسئولیت و علاقه به خشونت از جمله مواردی هستند که در تجربه‌ی زیسته‌ی نوجوانان متجاوز جنسی نقش داشته‌اند. عوامل خانوادگی: بزهکاری والدین، وجود فرزندان زیاد، فقر اقتصادی، مرگ زودرس والدین، تعصبات کور و نبود حمایت عاطفی از جمله زمینه‌هایی هستند که نوجوانان را در معرض آسیب قرار داده‌اند. عوامل اجتماعی و فرهنگی: ضعف قوانین حمایتی، نبود آموزش‌های پیشگیرانه، تابو بودن موضوعات جنسی و فقدان حمایت اجتماعی از قربانیان و خانواده‌ها، از دیگر عوامل مؤثر بر بروز این پدیده به‌ شمار آمده‌اند. 

کتاب حاضر با تحلیل مصاحبه‌های انجام‌شده با نوجوانان متجاوز جنسی، به بررسی نگرش آن‌ها به زندگی، هویت فردی، حس تعلق، سلامت روانی و جسمانی، نگرش به مذهب و خانواده، کیفیت روابط عاطفی و تعاملات خانوادگی می‌پردازد. نویسنده نشان می‌دهد که بسیاری از این نوجوانان در محیط‌هایی رشد یافته‌اند که با مشکلات عاطفی، اقتصادی و فرهنگی دست‌وپنجه نرم می‌کرده‌اند و اغلب فاقد حمایت‌های لازم برای پیشگیری از رفتارهای پرخطر بوده‌اند. در بخش‌های پایانی، پیامدهای تجاوز جنسی برای قربانیان، خانواده‌ها و خود متجاوزان بررسی شده و به راهکارهای پیشگیرانه، بازتوانی و حمایت از قربانیان و متجاوزان نوجوان اشاره شده است. کتاب تأکید دارد که پیشگیری از وقوع جرم نیازمند شناخت دقیق عوامل زمینه‌ساز و مداخله‌های چندسطحی در حوزه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است.

چرا باید کتاب فهم تجربه زیسته فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی پژوهشی و مبتنی‌بر داده‌های واقعی، به یکی از موضوعات حساس و کمتربررسی‌شده در جامعه‌ی ایران می‌پردازد. مطالعه‌ی آن امکان شناخت عمیق‌تر عوامل زمینه‌ساز ارتکاب جرائم جنسی در نوجوانان را فراهم می‌کند و به درک بهتر نقش خانواده، جامعه و ساختارهای حمایتی در پیشگیری از این پدیده کمک می‌کند؛ همچنین کتاب با تحلیل تجربه‌های زیسته‌ی نوجوانان متجاوز جنسی، تصویری چندلایه از پیچیدگی‌های روانی، اجتماعی و فرهنگی این افراد ارائه می‌دهد که می‌تواند برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه‌ی اجتماعی و روان‌شناسی آموزنده باشد. پرداختن به راهکارهای پیشگیرانه و بازتوانی نیز از دیگر نقاط قوت این اثر است که آن را به منبعی ارزشمند برای برنامه‌ریزی‌های اجتماعی و آموزشی تبدیل می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های روان‌شناسی، علوم اجتماعی، حقوق و جرم‌شناسی، فعالان حوزه‌ی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، مشاوران خانواده و مربیان تربیتی مفید است؛ همچنین افرادی که دغدغه‌ی شناخت عوامل بروز رفتارهای پرخطر در نوجوانان و راهکارهای پیشگیری از جرائم جنسی را دارند، می‌توانند از محتوای این اثر بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب فهم تجربه زیسته فردی و خانوادگی نوجوانان متجاوز جنسی

«تجاوز جنسی معضلی دیرینه است که همواره در جوامع مختلف وجود داشته و به عبارتی هیچ کشوری در دنیا فارغ از این مشکل نبوده و نیست؛ اما امروزه این معضل اجتماعی به جهت ترویج دو مقوله‌ی سکس و خشونت، بسیار رواج یافته و به عنوان مصداق جهانی خشونت علیه زنان شناخته می‌شود (رمضان نرگسی، ۱۳۸۳). سالانه میلیون‌ها زن و کودک قربانی تجاوزات و سوءاستفاده‌های جنسی می‌شوند. طی چند سال اخیر، آمار تمام کشورها گویای روند رو به افزایش این دسته از جرائم است. کشور ما هم مانند کشورهای دیگر هر ساله شاهد افزایش این قبیل از جرائم می‌باشد (دادستان، ۱۳۸۲) و در واقع یکی از فجایع پنهان در جامعه‌ی ما نیز تجاوز جنسی است (عقیلی، ۱۳۹۷). آمار رو به افزایش ارتکاب جرایم جنسی در جهان و محدودیت برنامه‌های پیشگیری جهت کاهش هزینه‌های مالی و انسانی این جرم، موجب گسترش تلاش‌ها برای شناخت عوامل موثر در گرایش افراد به سوی ارتکاب جرایم جنسی شده است.»