کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم

کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم (بازشناسی گذشته، بازسازی دانش‌بنیان آینده) نوشتهٔ الهام اندرودی، محمدرضا متینی و علیرضا عینی‌فر و ویراستهٔ پدرام شهبازی‌ بختیاری توسط انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است. کتاب حاضر اثری پژوهشی در حوزهٔ معماری، مرمت و فناوری‌های نوین میراث فرهنگی است که به بررسی تاریخ، ساختار و بازسازی سه‌بعدی ارگ بم با رویکرد دانش‌بنیان و بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال می‌پردازد. نسخهٔ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم

کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم به یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی ایران، یعنی «ارگ بم»، می‌پردازد و تلاش می‌کند با رویکردی تحلیلی و چندرشته‌ای، گذشتهٔ این بنای ارزشمند را بازخوانی کند و راهکارهایی برای بازسازی و حفاظت دانش‌بنیان آن ارائه دهد. اثر حاضر در سه بخش تدوین شده است: بخش نخست به بازشناسی تاریخی و کالبدی ارگ بم پیش و پس از زلزلهٔ ۱۳۸۲ اختصاص دارد و با تکیه بر منابع تاریخی، باستان‌شناسی و شواهد معماری، سیر تحول این مجموعه را بررسی می‌کند. بخش دوم به معرفی و تحلیل تجارب جهانی در بازآفرینی مجازی میراث فرهنگی و فناوری‌های مرتبط با بازسازی سه‌بعدی می‌پردازد و نمونه‌هایی از پروژه‌های مشابه در جهان را مرور می‌کند. در بخش سوم، نتایج بازآفرینی مجازی ارگ بم به‌صورت تصویری و تحلیلی ارائه می‌شود و مخاطب با فرآیند مدل‌سازی، چالش‌ها و دستاوردهای این پروژه آشنا می‌شود. 

کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم در سال ۱۴۰۴ منتشر شده و حاصل همکاری پژوهشگران ایرانی و بین‌المللی است که در پروژه‌های مشترک ایران، ژاپن و فرانسه مشارکت داشته‌اند. این اثر علاوه بر پرداختن به تاریخ و معماری ارگ بم، به اهمیت مستندسازی دیجیتال و نقش فناوری‌های نوین در حفاظت از میراث فرهنگی می‌پردازد و می‌تواند الگویی برای پروژه‌های مشابه در ایران و جهان باشد.

خلاصه کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم

کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم با تمرکز بر ارگ بم، ابتدا به بازشناسی ساختار شهری و تاریخی این مجموعه می‌پردازد و سیر تحولات آن را از دوران پیش از اسلام تا دورهٔ معاصر دنبال می‌کند. نویسندگان با بهره‌گیری از منابع تاریخی، یافته‌های باستان‌شناسی و شواهد معماری، لایه‌های مختلف ساخت‌وساز و نقش ارگ بم در تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی منطقه را تحلیل می‌کنند. پس از زلزلهٔ ۱۳۸۲ و تخریب گستردهٔ ارگ، کتاب به بررسی اقدامات ملی و بین‌المللی برای مدیریت بحران، مرمت و بازسازی این بنای تاریخی می‌پردازد و چالش‌های پیش‌روی بازسازی اصیل و پایدار را مطرح می‌کند. 

در ادامه، رویکرد بازآفرینی مجازی و بازسازی سه‌بعدی ارگ بم با استفاده از فناوری‌های دیجیتال، فتوگرامتری، واقعیت مجازی و مدل‌سازی سه‌بعدی شرح داده می‌شود. نویسندگان ضمن معرفی نمونه‌های جهانی از بازسازی دیجیتال بناهای تاریخی، فرآیند جمع‌آوری داده‌ها، مدل‌سازی، ارزیابی و اعتبارسنجی نتایج را به‌تفصیل توضیح می‌دهند. در نهایت، کتاب به ارائهٔ نتایج بازآفرینی مجازی ارگ بم، چالش‌های فنی و علمی، و اهمیت مستندسازی دیجیتال برای حفاظت از میراث فرهنگی می‌پردازد و بر نقش دانش‌بنیان و مشارکت بین‌رشته‌ای در موفقیت این پروژه تأکید می‌کند.

چرا باید کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم را خواند؟

کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم برای کسانی که به میراث فرهنگی، معماری تاریخی و فناوری‌های نوین علاقه دارند، فرصتی فراهم می‌کند تا با یکی از مهم‌ترین پروژه‌های بازسازی و مستندسازی دیجیتال در ایران آشنا شوند. اثر حاضر با ترکیب دانش تاریخی، معماری و فناوری اطلاعات، تصویری جامع از روند بازآفرینی مجازی ارگ بم ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه می‌توان از ابزارهای دیجیتال برای حفاظت و بازسازی آثار تاریخی بهره برد. همچنین، کتاب به بررسی چالش‌ها و دستاوردهای پروژه‌های بین‌المللی در این حوزه می‌پردازد و می‌تواند الهام‌بخش پژوهشگران و فعالان حوزهٔ میراث فرهنگی باشد.

خواندن کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم برای پژوهشگران و دانشجویان معماری، مرمت، باستان‌شناسی، شهرسازی و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی و فناوری‌های دیجیتال مناسب است. همچنین برای مدیران پروژه‌های حفاظت و بازسازی آثار تاریخی، فعالان حوزهٔ مستندسازی دیجیتال و کسانی که دغدغهٔ حفظ و انتقال دانش تاریخی دارند، منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

بخشی از کتاب بازآفرینی مجازی ارگ بم

«هدف نجات‌بخشی ارگ بم در دنیای مجازی، بازآفرینی تاریخ و رویدادهای ارگ به‌همراه بازخوانی کالبدی آن است. بازآفرینی سه‌بعدی با رویکرد دانش‌بنیان، ضمن کمک به مستندسازی دقیق ارگ با تصاویر ثابت و متحرک تولیدشده امکان شناخت و خوانش بهتر را برای متخصصان و عموم مردم فراهم می‌کند. برای این منظوره پژوهش «بازآفرینی مجازی ارگ بم» برای مستندسازی دانش‌بنیان به کمک سامانه‌های بازسازی سه‌بعدی رایانه‌ای، برنامه‌ریزی و پی‌گیری شد. فرآیند انجام این پژوهش با گام‌های مهم زیر همراه بوده است: _بازآفرینی سه‌بعدی در گام نخست نیازمند شناخت دقیق تاریخ اثر افراد یا سازمان‌های تأثیرگذار در تاریخ اثر و لایه‌های مختلف ساخت‌وساز است. بدین دلیل، تاریخ ارگ بم با کمک منابع تاریخی، شواهد باستان‌شناسی و بقایای معماری مطالعه شد. در کنار مصیبت تلفات انسانی و کالبدی زمین‌لرزه، داده‌های جدیدی نیز برای پژوهشگران آشکار شد. لایه‌های متعدد خشتی ساخته‌شده در دوران پیش از اسلام و دوران اسلامی، با وقوع زلزله و جابه‌جایی از زیر آوار آشکار شد و به‌دست باستان‌شناسان برای مطالعه در دسترس قرار گرفت. همچنین تاریخ بم در دوره‌های مهم زندگی این قلعه، یعنی دورهٔ ساسانی، سامانی، سلجوقی، تیموری و قاجار با ارجاع به منابع تاریخی دست اول بررسی شد. در گام دوم با کمک تصاویر و نقشه‌های موجود پیش و پس از زلزله و برداشت میدانی، اندام‌های شهری، مجموعه‌های عمومی، محله‌ها و خانه‌های ارگ بازشناسی شد و آن لایه‌های تاریخی‌ای که در شاکلهٔ پیش از زلزله نمود ظاهری داشتند، شناسایی شد. زلزلهٔ بم علاوه‌بر فاجعهٔ انسانی، شهری، و میراثی، کم‌توجهی به وضعف مستندسازی بناها و محوطه‌های تاریخی را بیش‌ازپیش آشکار کرد. بسیاری از فضاهای ارگ بدون نقشهٔ دقیق و تصاویر مناسب، نیازمند مطالعه و مستندسازی بودند. گام سوم، شامل مطالعهٔ دقیق بقایای بناها و رفتار آنها در برابر زلزله بود. در ارگ بم، طاق‌های گوناگون ایرانی و بومی خشتی، رفتار متفاوتی در برابر زلزله داشتند.»