کتاب جعبه ابزار نظریه

کتاب جعبه‌ابزار نظریه نوشته‌ی جفری نیلون و سوزان سرلز ژیرو با ترجمه‌ی عباس لطفی‌زاده و مرتضی خوش‌آمدی مجموعه‌ای است از مفاهیم کلیدی در علوم انسانی، علوم اجتماعی و هنر که نشر ققنوس آن را منتشر کرده است. نویسندگان در آن کتاب به جای مرور خشک مکاتب، نظریه را به‌عنوان «جعبه‌ابزار»ی برای مداخله در فرهنگ معاصر طرح کرده‌اند و نشان داده‌اند مفاهیمی مثل مؤلف، خوانش، ایدئولوژی، فرهنگ عامه، فضا/زمان و عاملیت چگونه در زندگی روزمره حضور دارند. متن ترجمه‌شده با مثال‌های متعدد از فرهنگ معاصر، رسانه‌ها و تجربه‌های روزمره همراه است و خواننده را به بازاندیشی در «بدیهیات» عادت‌شده دعوت کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جعبه ابزار نظریه

کتاب جعبه‌ابزار نظریه با پیشگفتار مترجمان آغاز می‌شود که در آن بر جمله‌ی محوری «هرچیز محل تردید است» تأکید شده است. جفری نیلون و سوزان سرلز ژیرو در آن کتاب نظریه را نه انبوهی از -ایسم‌ها، بلکه ابزاری برای آشنایی‌زدایی از زندگی روزمره و دیدن دوباره‌ی آنچه «طبیعی» و بدیهی فرض شده معرفی کرده‌اند. مترجمان توضیح داده‌اند که متن سرشار از ارجاعات انضمامی به فرهنگ معاصر، رسانه‌ها، موسیقی، فرهنگ عامه‌پسند و تجربه‌های روزمره است و همین ویژگی آن را از بسیاری متون نظری انتزاعی متمایز کرده است. کتاب جعبه‌ابزار نظریه در ۱۳ فصل تنظیم شده است و هر فصل به یک خوشه‌ی مفهومی می‌پردازد؛ از «چرا نظریه؟» و «مؤلف و اقتدارش» و «خوانش» تا مفاهیمی مانند سوژه‌گی، فرهنگ، چندفرهنگ‌گرایی، فرهنگ عامه، فرهنگ رسانه‌ای، ایدئولوژی، تاریخ، فضا/زمان، پساها (پسامدرنیسم و پساساختارگرایی) و در پایان «عاملیت». در هر فصل، نویسندگان ابتدا مسئله را با مثال‌های روزمره و روایت‌های کوتاه (مثل داستان عموی جف و بلیت بخت‌آزمایی) باز می‌کنند، سپس به بحث نظری و در پایان به «پرسش و تمرین» و پیشنهادهایی برای مطالعه‌ی بیشتر می‌رسند. کتاب جعبه‌ابزار نظریه به‌جای ارائه‌ی فهرستی از مکاتب، نظریه را به‌صورت رویکردی برای «مداخله در فرهنگ‌های معاصر» در نظر گرفته است. نویسندگان نشان داده‌اند که چگونه مفاهیمی مثل مؤلف، خواننده، گفتمان، قدرت، ایدئولوژی و فرهنگ رسانه‌ای در مدرسه، دانشگاه، رسانه‌ها، سیاست و حتی روابط خانوادگی عمل می‌کنند. متن کتاب پیوسته خواننده را از جست‌وجوی «معنای درست» به سمت پرسش از این‌که «معنا چگونه تولید می‌شود و چه پیامدی دارد» سوق داده است.

خلاصه کتاب جعبه ابزار نظریه

کتاب جعبه‌ابزار نظریه از پرسش ساده‌ی «چرا نظریه؟» شروع می‌کند و نشان می‌دهد که عقاید روزمره از کجا می‌آیند و چگونه به شکل «واقعیت طبیعی» در می‌آیند. نویسندگان با مثال‌هایی از موسیقی پانک، بلیت بخت‌آزمایی، کلاس درس، قانون اساسی، ادبیات و رسانه توضیح داده‌اند که نظریه نوعی کنش اجتماعی است: ابزاری برای پرسش از خاستگاه عقاید، سازوکار قدرت و امکان تغییر. در ادامه، کتاب به مفاهیمی مانند مؤلف و مرجعیت، مرگ مؤلف، خوانش به‌عنوان فرایند اجتماعی، رابطه‌ی دال و مدلول، نقش بافت، سوژه‌گی و نسبت «خود» و ساختارهای اجتماعی می‌پردازد. سپس فرهنگ، فرهنگ عامه‌پسند، رسانه‌ها، ایدئولوژی، تاریخ، فضا/زمان و پساها را در پیوند با زندگی روزمره بررسی کرده است تا در نهایت به مسئله‌ی عاملیت و امکان مداخله در جهان برسد.

چرا باید کتاب جعبه ابزار نظریه را بخوانیم؟

به جعبه‌ابزار نظریه می‌توان به‌عنوان کارگاهی برای یادگرفتن «چگونه فکرکردن» درباره‌ی متن‌ها، رسانه‌ها و تجربه‌های روزمره نگاه کرد. آن کتاب کمک می‌کند مفاهیمی مثل مؤلف، خواننده، ایدئولوژی، فرهنگ عامه و سوژه‌گی نه‌فقط در سطح تعریف، بلکه در صحنه‌ی زندگی روزمره دیده شوند و به پرسش کشیده شوند. تمرین‌ها و مثال‌ها امکان تمرین تفکر انتقادی را فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی جعبه‌ابزار نظریه به دانشجویان و مدرسان علوم انسانی، علوم اجتماعی و هنر، علاقه‌مندان نقد فرهنگی و رسانه، و کسانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی قدرت، ایدئولوژی، فرهنگ عامه و «چگونه معنا ساخته می‌شود» هستند پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که می‌خواهند نظریه را در زندگی روزمره به کار بگیرند.