کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم)

کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم)، با عنوان اصلی A history of russian Literature و نوشته د. س. میرسکی، دگرگونی ادبیات روسیه را از واپسین جلوه‌های رئالیسم کلاسیک تا ظهور جریان‌های تازه بررسی می‌کند. نویسنده پایان یک عصر ادبی را صرفاً نتیجه‌ی درگذشت بزرگان نمی‌داند؛ او نقش نقد، تحولات اجتماعی و تغییر جایگاه نویسندگان را نیز بررسی کرده است. فرانسیس ج. وایتفیلد گردآورنده‌ی این کتاب است، ابراهیم یونسی ترجمه آن را بر عهده داشته و انتشارات امیرکبیر اثر را منتشر کرده است. نسبت هنر و پیام اخلاقی یکی از محورهای مهم این بررسی تاریخی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) اثر د. س. میرسکی

کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) (دوران معاصر)، به قلم د. س. میرسکی، شرح گذری است که مرزهای تقویمی به‌تنهایی نمی‌توانند آن را توضیح دهند. نویسنده نقطه‌ی آغاز بررسی خود را نشانه‌ی پایان عصر کلاسیک رئالیسم می‌داند. تولستوی سالخورده و آنتوان چخوف در این تصویر ادامه‌دهندگان عصری هستند که نیروی آفریننده‌اش هنوز از میان نرفته است. ظهور رئالیسم انقلابی ماکسیم گورکی و جنبش ضدرئالیستی سمبولیست‌ها نشانه‌های تغییر جهت ادبیاتند.

د. س. میرسکی برای توضیح جابه‌جایی‌های یادشده، زندگی ادبی را در پیوند با دگرگونی طبقات اجتماعی، فعالیت مطبوعات و گسترش فرصت‌های شغلی بررسی می‌کند. چرا نسل برخوردار از استعداد، الزاماً نسل بزرگی از شاعران و رمان‌نویسان نمی‌شود؟ پاسخ نویسنده فقط به توانایی اشخاص محدود نیست؛ علوم، صنعت، حقوق و فعالیت سیاسی نیز نیروهای مستعد را جذب می‌کنند.

نقد ادبی در کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) نقشی تعیین‌کننده دارد. د. س. میرسکی معتقد است یکی‌دانستن ارزش ادبی با سودمندی اجتماعی و اخلاقی، توجه به قالب و مهارت هنری را تضعیف کرده است. این تحلیل، تاریخ ادبیات را به بررسی شرایط آفرینش و انتقال سنت‌ها پیوند می‌دهد. کتاب حاضر در فصل نخست، پایان عصری بزرگ، بحث تاریخی را از طریق بررسی نویسندگان و آثاری مشخص دنبال می‌کند.

توجه به اصطلاحات حرفه‌ای، گفتار طبقات مختلف و شگردهای قصه‌گوییْ وجه دیگری از سنجش ادبی را مطرح کرده است. بخش شعر در این کتاب فاصله‌ی استعداد و تسلط بر فن را موضوع بررسی قرار داده است. خواننده در مجموع با تاریخی روبه‌رو می‌شود که معرفی چهره‌ها را از نقد آثار جدا نمی‌کند؛ داوری‌های د. س. میرسکی نیز بخشی آشکار از کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) هستند.

خلاصه کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم)

این کتاب مسئله‌ی تداوم و گسست سنت ادبی را دنبال می‌کند. نویسنده بخشی از دشواری جانشینی رمان‌نویسان بزرگ را به کم‌اعتنایی منتقدان به هنر و برجسته‌شدن پیام اجتماعی نسبت می‌دهد. تغییر موقعیت اشراف زمین‌دار، پیدایش روشنفکرانی با خاستگاه‌های متفاوت و گشوده‌شدن عرصه‌های دیگر فعالیت، زمینه‌ی اجتماعی این وضعیت را تشکیل می‌دهند.

بررسی لئو تولستوی نشان می‌دهد که تعالیم اخلاقی چگونه بر انتخاب موضوع و شیوه‌ی نگارشْ اثر می‌گذارند؛ بی‌آن‌که توانایی هنری نویسنده الزاماً از میان برود. مطالعه‌ی لسکوف نیز فاصله‌ی استقبال مردم و داوری مطبوعات را آشکار می‌کند. موضوع شعر، اهمیت آموختن فن و حفظ امکان تکامل را به این تصویر می‌افزاید. مسئله‌ی محوریْ شناخت رابطه‌ی پیچیده‌ی ادبیات با اندیشه، جامعه و مهارت آفرینش است؛ رابطه‌ای که د. س. میرسکی برای توضیح آن هم شرایط عمومی را می‌کاود و هم آثار معین را می‌سنجد.

چرا باید کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند تحولات اجتماعی و تغییر مسیر ادبیات روسیه را بررسی کرده است.
• این کتاب معیارهای نویسنده برای جداکردن ارزش هنری اثر از پیام اخلاقی نویسنده را شرح داده است.
• این کتاب مخاطب را با نقش مطبوعات و دسته‌بندی‌های سیاسی در پذیرش یا نادیده‌گرفتن آثار آشنا می‌کند.

خواندن کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ادبیات روسیه و دگرگونی جریان‌های ادبی.
• خوانندگان آثار تولستوی و لسکوف که به نقد آثارشان علاقه دارند.
• دانشجویان ادبیاتی که در باب رابطه‌ی هنر، اخلاق و جامعه مطالعه می‌کنند.
• علاقه‌مندان به تاریخ نقد و تأثیر مطبوعات بر شهرت نویسندگان.

درباره د. س. میرسکی

د. س. میرسکی (D. S. Mirsky) (۱۸۹۰-۱۹۳۹) از تاریخ‌نگاران ادبی، منتقدان و پژوهشگران اهل روسیه به شمار می‌رفت. او در سن‌پترزبورگ و در خاندانی اشرافی زاده شد. پدرش، شاهزاده پیتر دمیتریویچ سوایتوپولک‌ـ‌میرسکی، از چهره‌های سرشناس حکومتی در امپراتوری روسیه و عهده‌دار سمت وزارت کشور پیش از رویدادهای انقلاب ۱۹۰۵ محسوب می‌شد. میرسکی مقاطع آکادمیک خویش را در رشته‌های تاریخ و زبان‌شناسی در دانشگاه سن‌پترزبورگ به پایان رساند و با شعله‌ورشدن آتش جنگ جهانی اول و در پی آن نبردهای داخلی روسیه، در رده‌ی افسران خطوط مقدم و بدنه‌ی ارتش سفید به مبارزه علیه بلشویک‌ها پرداخت.

این نویسنده پیرو ناکامی ارتش سفید در سال ۱۹۲۰ راهی بریتانیا شد و در کینگز کالج لندن و مدرسه‌ی مطالعات اسلاوی و اروپای شرقی (SSEES)، وابسته به دانشگاه لندن، تدریس ادبیات روسی را بر عهده گرفت. ایام حضور د. س. میرسکی در انگلستان پربارترین برهه از فعالیت‌های تحقیقاتی او قلمداد می‌شد که با تألیف دو مجلد مرجع با عناوین «تاریخ ادبیات روسیه» و «ادبیات معاصر روسیه» به زبان انگلیسی به اوج رسید.

شاکله‌ی فکری د. س. میرسکی در اواخر دهه‌ی ۱۹۲۰ دچار تحول گردید. او به مکتب مارکسیسم روی آورد، به عضویت حزب کمونیست بریتانیا درآمد و در سال ۱۹۳۲، با میانجی‌گری ماکسیم گورکی، مجدداً به اتحاد جماهیر شوروی مراجعت کرد تا در جریان‌های ادبی نظام جدید به ایفای نقش بپردازد. این نویسنده در جریان سرکوب‌ها و تصفیه‌های گسترده‌ی استالینی در سال ۱۹۳۷ به اتهام جاسوسی دستگیر و به اردوگاه‌های کار اجباری گولاک در ناحیه‌ی کولیما واقع در سیبری فرستاده شد. د. س. میرسکی سرانجام در ژوئن ۱۹۳۹، در ۴۸سالگی، در همین اردوگاه دیده از جهان فروبست.

درباره ابراهیم یونسی

ابراهیم یونسی (۱۳۰۵-۱۳۹۰) از مترجمان، نویسندگان، رمان‌نویسان و پژوهشگران برجسته به شمار می‌رفت. او در بانه زاده شد و پس از پایان تحصیلات در دانشکده‌ی افسری تهران، در جریان رویدادهای پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، به‌دلیل وابستگی به سازمان نظامی حزب توده‌ی ایران دستگیر و محکوم به اعدام شد؛ مجازاتی که به‌علت نقص عضو ناشی از حادثه‌ای نظامی (قطع یک پا) به حبس ابد تقلیل یافت.

یونسی در طول دوره‌ی هشت‌ساله‌ی زندان، یادگیری زبان انگلیسی و ترجمه‌ی آفرینش‌های ادبی را کلید زد و پس از رهایی از بند جهت پیگیری تحصیلات عازم فرانسه شد و دانشنامه‌ی دکترای اقتصاد را از دانشگاه سوربن اخذ کرد. او پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در کابینه‌ی موقت مهدی بازرگان برای برهه‌ای کوتاه در مقام نخستین استاندار بومی کردستان منصوب گردید، اما با بالاگرفتن تنش‌های منطقه‌ای از این سمت کناره گرفت و تمام توان خویش را معطوف به عرصه‌ی ادبیات ساخت.

کارنامه‌ی فرهنگی ابراهیم یونسی متجاوز از ۸۰ مجلد ترجمه و اثر تألیفی را در بر می‌گیرد. در میان برگردان‌های او می‌توان به مجموعه‌ی رمان‌های چارلز دیکنز ازجمله «آرزوهای بزرگ»، «داستان دو شهر»، آثار توماس هاردی نظیر «تس دوربرویل»، «به دور از مردم شوریده» و «جود گمنام»، متون نمایشی مانند «طوفان» اثر شکسپیر، رمان «اسپارتاکوس» نگاشته‌ی هووارد فاست و نگاشته‌ی تحقیقاتی «سیری در ادبیات غرب» اثر جی. بی. پریستلی اشاره کرد.

ابراهیم یونسی در قلمرو داستان‌نویسی با نگارش داستان‌هایی چون «گورستان غریبان»، «دلداده‌ها»، «کج‌کلاه و کولی»، «مادرم دو بار گریست» و «دعا برای آرمن»، تصویری رئالیستی و واقع‌گرایانه را از تاریخ پرفرازونشیب، بستر اقلیمی و مصائب مردم کردستان بازتاب داد. او همچنین با تدوین کتاب «هنر داستان‌نویسی» یکی از نخستین متون آموزشی پیرامون تکنیک‌ها و چارچوب داستان را در زبان فارسی به نگارش درآورد.

بخشی از کتاب تاریخ ادبیات روسیه (جلد دوم)

«ششم: گومیلف و اتحادیهٔ شاعران

اگر نهضتی که توسط سمبولیست ها آغاز شد به مفهوم توسعه افق شعر و آزادی و ابتکار و ابداع فردی و اعتلای فن شعر در نظر گرفته شود این مراد حاصل شده و کلیه اشعار ارزنده‌ای که از آغاز قرن حاضر تا به امروز نوشته و سروده شده است به این مکتب تعلق دارد. اما وجه مشخصه شاعران سمبولیست - یعنی تمایلات متافیزیک و تصور و درکشان از جهان به مثابه نظامی از اشارات متقابل و تمایلشان به تطبیق شعر با موسیقی - توسط اخلاف ایشان دنبال نشد. شاعرانی که پس از ۱۸۸۵ به دنیا آمدند کار انقلابی و فرهنگی شاعران سمبولیست را دنبال کردند، اما دیگر سمبولیست نبودند. مکتب سمبولیستی در حوالی ۱۹۱۰ کم کم تجزیه شد و از هم پاشید و ظرف چند سال بعد مکتب‌های دیگری سر برآوردند که از همه مهمتر «آکمیسم» و «فوتوریسم» بودند.»