کتاب مراتب توحید

کتاب مراتب توحید نوشتۀ علیرضا نوروزی و ویراستۀ رها عرفانی در انتشارات آذرفر به چاپ رسیده است. این کتاب انسان را موجودی دورمانده از اصل خویش‌ می‌داند که در نهایت باید به آن مبدأ بازگردد. کتاب مراتب توحید انسان را به شناخت خداوند و وحدانیت او دعوت می‌کند و راه‌های رسیدن به او را توضیح می‌دهد.

کتاب مراتب توحید

کتاب مراتب توحید انسان را موجودی ممتد توصیف می‌کند که از بهشت به زمین آمده و باید به مصداق ایه انا لله و انا الیه الراجعون دوباره به مبدأ و اصل خویش بازگردد. لازمۀ این حرکت تزکیۀ نفس است. کتاب می‌گوید راه رسیدن به خدا دو گونه است: یکی راه علم و دیگری راه دل.

اما شناخت خداوند و تزکیۀ نفس برای رسیدن به او مراحلی دارد که درواقع مراتب توحید هستند. توحید به‌معنای پرستش خدای یگانه و یکتاپرستی است و مراتب دارد، همچنان که شرک نیز که مقابل توحید است مراتبی دارد. تا انسان همۀ مراحل توحید را طی نکند، موحد واقعی نیست. توحید ذاتی اولین شناخت و اولین تصوری است که هر کس از خداوند دارد؛ یعنی هر کس در مورد خداوند می‌اندیشد و به اثبات یا نفی، تصدیق یا انکار می‌پردازد، در مرحلۀ توحید ذاتی یعنی شناختن ذات حق قرار دارد. توحید صفاتی یعنی درک و شناسایی ذات حق با یگانگی عینی و صفات او. مرتبۀ بعدی توحید افعالی یعنی درک اینکه جهان، با همۀ نظام‌ها و سنت‌ها و روابط علی و معلولی، فعل خداوند و ناشی از از ارادۀ اوست.

این مراتب سه‌گانه‌ توحید نظری و از نوع شناختن هستند؛ اما توحید در عبادت، توحید عملی است. آن مراتب توحید، تفکر و اندیشۀ راستین است و این مرحله از توحید «بودن» و «شدن» راستین. توحید نظری بینش کمال است و توحید عملی جنبش در جهت رسیدن به کمال. توحید نظری پی بردن به یگانگی خداست و توحید عملی، یگانه شدن انسان است. توحید نظری، دیدن است و توحید عملی، رفتن.

یک مسلمان که بینشش دربارۀ انسان این است که واقعیت انسان تنها واقعیت بدنی نیست، واقعیت اصیل انسانی واقعیت روح اوست به‌خوبی می‌فهمد که توحید به اصطلاح نظری علاوه بر اینکه پایه و زیربنای توحید عملی است خود به‌ذات کمال نفسانی است، بلکه بالاترین کمال نفسانی است؛ انسان را به حقیقت به سوی خدا بالا می‌برد و به او کمال می‌بخشد.

انسانیت انسان در گرو شناخت خداوند است، زیرا که شناخت انسان، از انسان جدا نیست، بلکه اصلی‌ترین و گرامی‌ترین بخش وجود اوست. انسان به هر اندازه به چنظام هستی و مبدأ هستی و مراتب توحید شناخت پیدا کند، انسانیت در او تحقق یافته است.

خواندن کتاب مراتب توحید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران کتاب‌های مرتبط با هستی‌شناسی دینی پیشنهاد می‌کنیم.