کتاب دکترین اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

کتاب دکترین اقتصادی جمهوری اسلامی ایران نوشتۀ محمود نظرنیا است. این کتاب را انتشارات آذرفر منتشر کرده است.

درباره کتاب دکترین اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

اقتصاد اسلامی به‌عنوان علم جدید پس از تحولات جنگ جهانی دوم و رهایی از چنگال نظام استعماری حاصل تفکرات اندیشمندان، متفکرین و حکماً زمان شد تا بتوانند فارغ از نگاه مصرف‌گرایی و غرب‌زدگی و استعماری آن زمان به تعریف جدیدی از مناسبات مالی و اقتصادی مبتنی بر عقود اسلامی باشند، به این جهت با عنایت به آموزه‌های دین مبین اسلام و تفکرات پرورش‌یافته اسلامی تعریف جدید از علم اقتصاد با مضامین مکتب اقتصاد اسلامی و علم اقتصاد اسلامی پایه‌گذاری شد، در بحث اهداف غایی و میانی اسلام و ارتباط آن با اقتصاد، دو نوع نگاه می‌توان به اقتصاد داشت و تقریباً هر دو نگاه، اکنون در جهان وجود دارد: یکی نگاه مادی و لائیک است و دیگری نگاه دینی، مکاتبی غیر از مکتب اقتصاد اسلامی، مکاتب مادی و لائیک هستند. در این مکاتب چیزی که به‌عنوان غایت و هدف نهایی مدنظر می‌باشد، لذت مادی و حداکثر کردن مصرف است، اما در نگاه دینی - که همان اقتصاد اسلامی است - هدف نهایی عبودیت و کمال انسان می‌باشد. در واقع اقتصاد می‌تواند افراد را در مسیر عبودیت کمک کند و او را به مقام ربوبیت برساند، اما همین اقتصادی که می‌تواند فرد را در عبودیت کمک کند، از جهتی ممکن است مانع عبودیت وی شود و آن جایی است که اقتصاد و حداکثر مصرف و لذت به اهداف اصلی فرد تبدیل شوند و اهداف تکاملی انسان، به همین زندگی مادی و اقتصادی تنزل پیدا کند.

خواندن کتاب دکترین اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را به چه کسی پیشنهاد می کنیم؟

مخاطبان علاقه‌مند به اقتصاد می‌توانند این کتاب را مطالعه کنند.

بخش‌هایی از کتاب دکترین اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

اهداف اقتصاد اسلامی

در تعاریف اقتصاد اسلامی، دو سطح از اهداف قابل تفکیک است: سطح اول، هدف و کارکرد نظریات اقتصاد اسلامی و سطح دوم، اهداف نظام اقتصادی اسلام است. این دو سطح هدف را می‌توان در یکدیگر ترکیب و در قالب کارکردهای نظریات اقتصاد اسلامی بیان کرد، این دو سطح را می‌توان به شرح زیر تعریف نمود:

الف) اهداف و کارکرد نظریه اقتصاد اسلامی : در تعاریف اقتصاد اسلامی به اهداف تدوین نظریات با اهدافی همچون تبیین، پیش‌بینی و تجویز توجه شده است. در دسته اول تا سوم تعاریف مورد اشاره فرقانی، اقتصاد اسلامی به‌عنوان دانشی تجویزی تلقی شده که چگونگی تحقق اهداف اسلام در حوزه اقتصاد و همچنین راهبردهای اسلامی برای حل مشکلات اقتصادی را بررسی می‌کند. در رویکرد دوم که در چهارمین دسته‌بندی فرقانی آمده، اقتصاد اسلامی به‌عنوان نوعی دانش انتخاب تلقی شده که اقدام به تبیین و پیش‌بینی انتخاب‌های انسان مسلمان می‌کند. دسته پنجم نیز به ترکیبی از اهداف سه‌گانه تبیین، پیش‌بینی و تجویز توجه دارد.

ب) اهداف نظام اقتصادی اسلام: در تعاریف اقتصاد اسلامی، بر لزوم شناسایی اهداف اقتصادی موردنظر اسلام و چگونگی دستیابی به آن تأکید شده است. این اهداف درواقع اهداف نظام اقتصاد اسلامی هستند. در تعاریف اقتصاد اسلامی به اهدافی فرا اقتصادی چون فلاح، خوشبختی، آرامش، ممانعت از تضعیف خانواده، تأمین نیازهای معنوی، صیانت و حفظ آزادی انسان، رشد اخلاقی (و اقتصادی) تخصیص بهینه منابع، کارایی، رفاه، ریشه‌کن کردن فقر و ترس از جامعه، تأمین نیازهای اساسی تمام افراد جامعه، حداکثر کردن به رهبرداری از منابع، بهره‌گیری هرچه بهتر از بیشترین منابع عدالت اقتصادی، برابری فرصت‌ها و اخلاق اقتصادی اشاره شده است.