کتاب جستاری بر تاریخ پزشکی در ایران باستان

کتاب جستاری بر تاریخ پزشکی در ایران باستان نوشتۀ فائزه توکلی است. کتاب تاریخ پزشکی در ایران باستان حاصل طرح تحقیقی است که در سال ۱۳۹۰ برای مرکز طب سنتی انجام شده است.

درباره کتاب جستاری بر تاریخ پزشکی در ایران باستان

کتاب دارای فصل‌های متعدد است که از ابتدا با تحقیقی درباره واژۀ پزشکی و مکاتب پزشکی به سه مکتب پزشکی: مکتب مزدیسنا، مکتب اکباتان و مکتب جندی‌شاپور اشاره داشته و با تکیه بر «مکتب مزدیسنا» که بیش از ۶۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به رهبری زرتشت در شمال باختری ایران یعنی آذربایجان بنیاد گرفته است، آمیزه‌های طب ایران در دورۀ باستان را قبل از طب بقراطی (۳۷۵-۴۶۰) دانسته است.

در کتاب به سیر دانش پزشکی از دورۀ آریایی‌ها تا دورۀ ساسانی به‌صورت مجمل شرح داده شده است. دانش پزشکی باستان در مکتب و دانشکدۀ پزشکی جندی‌شاپور که از اشتراک علمی پنج کشور آن روز: یونانی، هندی، ایرانی، سریانی، اسکندرانی (مربوط به اسکندریه) بود آورده شده است. در بخشی از کتاب آمده است: " اوستا مبتنی بر آموزه‌های پزشکی و پیشگیری و بهداشت بوده است و بخش دینکرد اوستا که در این کتاب به‌عنوان یکی از منابع اصلی آورده شده است، مبتنی بر تعالیم پیشگیری و ضدعفونی و بهداشت است.

خواندن کتاب جستاری بر تاریخ پزشکی در ایران باستان را به چه کسی پیشنهاد می کنیم؟

بازبینی و واکاوی دانش پزشکی و استخراج مبانی و منابع و راهکارهای آن در دنیای جدید در حفظ این میراث ارزشمند به لحاظ هویت علمی و ملی بسیار ارزشمند است، کتاب حاضر چکیدۀ مختصری از تحقیقات حوزۀ پزشکی در ایران باستان است که در جهان گسترده کنونی درخصوص سیر تحول دانش پزشکی در دورۀ باستان برای جوانان ایرانی می‌تواند در بازخوانی هویت تاریخی مفید باشد.

درباره فائزه توکلی

فائزه توکلی در سال ۱۳۴۲ متولد شده است. او مدرک کارشناسی خود را در سال ۱۳۷۰ از دانشگاه تهران در رشتۀ ادبیات، مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز و دکترای خود را نیز در رشتۀ تاریخ ایران اسلامی دریافت کرده است.

بخش‌هایی از کتاب جستاری بر تاریخ پزشکی در ایران باستان

مکتب مزدیسنا بیش از ۶۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به رهبری زرتشت در شمال باختری ایران یعنی آذربایجان بنیاد گردید. پایۀ این مکتب روی «بهی بخشی»، نهاده شد و عقیدۀ این مکتب چنین بود: اهورامزدا نیکی را آفریده و بدی و رنج و درد و بیماری در اثر ضربه و وسوسۀ انگره مینو (مینوی بد) است و برای خشنودی اهورامزدا باید با آن مبارزه نمود. مردم پیش از پیدایش این مکتب، منشأ بیماری‌ها را حلول ارواح خبیثه در بدن انسان و خشم و قهر خداوندان می‌پنداشتند. راهنمای این مکتب، خرافات را در هم شکست و گفت منشأ بیماری‌ها در اثر عدم رعایت اصول بهداشتی، پلیدی و کردارهای رشت و وسوسۀ انگره مینو است و اساس درمان را که در زمان‌های پیشین ارضای خاطر خشمگین خداوندان به‌وسیله فدیه‌های خونین بود در هم ریخت.

زرتشت مبارزه با بیماری را در مرحلۀ اول به‌وسیله گیاهان سودمند دارویی که اهورامزدا آفریده و در مرحله دوم با عمل جراحی و در مرحله سوم با تلقین کلام مقدس و نیاز به‌سوی اهورامزدا که درمان دهندۀ درمان دهندگان است توصیه نموده است.