کتاب امپراتوری اسلامی

رستم، فرمانده سپاه ایران، برای سعد پیام فرستاد که «می‌دانم که فقر و تنگدستی شما را به این جا کشانده. ما به شما غذا و آذوقه کافی خواهیم داد، به شرطی که سرزمین ما را تخلیه کنید.»

رستم، فرمانده سپاه ایران، برای سعد پیام فرستاد که «می‌دانم که فقر و تنگدستی شما را به این جا کشانده. ما به شما غذا و آذوقه کافی خواهیم داد، به شرطی که سرزمین ما را تخلیه کنید.»

پاسخ مسلمانان چنین بود: «خداوند پیامبرش را نزد ما فرستاده است،... و ما شادمانیم که از او پیروی می‌کنیم. او به ما فرمان داد که بر ضد دشمنان دینمان دست به جهاد بزنیم... ما شما را به پرستش خدای یگانه و ایمان به پیامبرش دعوت می‌کنیم؛ درغیر این صورت، شمشیر میان ما و شما حکم خواهد کرد.»

ما شاهد مردانی هستیم که برایشان مرگ بر زندگی ارجح است و فروتنی بر بلندآوازگی، و در نظر هیچ کدامشان دنیا کم‌ترین جذابیتی ندارد. آن‌ها بر خاک می‌نشینند و جز به زانو چیزی نمی‌خورند. رهبرشان شبیه یکی از خودشان است: فرودست و فرادست یا ارباب و بنده را نمی‌توان از هم تشخیص داد. و هنگامی که وقت نماز فرا می‌رسد، هیچ کدامشان غایب نیستند؛ همگی دست و صورتشان را می‌شویند و با فروتنی به نماز می‌ایستند.

پیروزی‌های چشمگیر نظامی اعراب جهانیان را در آن زمان متعجب ساخت و تا به امروز همچنان تاریخدانان را به شگفتی وا می‌دارد. در آن زمان برای اکثر ناظران باور کردنی نبود که سپاهیان کوچک قبایل صحرانشین بتوانند نیروهای با عظمت بزرگ‌ترین امپراتوری‌های روی زمین را شکست دهند.

یک عامل مهم موفقیت سپاهیان عرب انگیزه ناشی از اعتقادات دینیشان بود. تاریخدانان مسلمان موفقیت جنگجویان اسلامی را به حساب پشتیبانی خدا می‌گذارند. جنگجویان عرب به جهاد برای گسترش دین خود اعتقاد داشتند و این که اگر در نبرد به خاطر گسترش اسلام کشته شوند بی‌درنگ به بهشت خواهند رفت. درنتیجه، جنگجویان عرب در مواجهه با دشمن و در رویارویی با مرگ سرسخت و بی‌باک بودند.

سپاهیان فاتح عرب زمین‌های آباد را تخریب نمی‌کردند. این نیروها کوچک و معمولا منضبط بودند.

بدین ترتیب، در ظرف بیست سال پس از وفات محمد (ص)، این جنگجویان راه خدا امپراتوری‌ای را پدید آورده بودند که از آسیای میانه و مرزهای هندوستان تا خاورمیانه و امتداد ساحل آفریقای شمالی تا اقیانوس اطلس گسترش داشت. همه این قلمرو تازه‌فتح‌شده در لوای حکومت خلیفه در مدینه بود. از زمان اسکندر کبیر، در تقریباً یک هزار سال پیش از آن، هیچ‌گاه چنین امپراتوری پهناوری تحت فرمان یک نفر قرار نداشت.

با این حال، مالیات‌هایی که مسلمانان وضع می‌کردند کم‌تر از مالیات‌هایی بود که مردم در گذشته به بیزانسی‌ها یا ایرانی‌ها می‌پرداختند.