بریده‌هایی از کتاب ذهن روسی در نظام شوروی

تنها چیزی که بدتر از اشتباه‌کردن است این است که فکر کنید اصلا اشتباه نمی‌کنید.

«ملت بزرگی‌اند، و قوای خلاق‌شان عظیم، و آن‌گاه که آزاد شوند خدا می‌داند چه ارمغان‌ها برای جهانیان خواهند آورد.»

این‌که سرانجام می‌توان بر بدی‌ها غلبه کرد، این‌که پایان بردگی در راه است، بله، این است نکته‌ای که بشر حق دارد به آن ببالد.»

وقتی قدرت‌ها ادعا کنند که خیر و حق و حقیقت در انحصار آن‌هاست، شر به پا می‌شود.

این تهاجم علامت ضعف رژیمی است که این همه به زور متکی است، علامت «درست عمل‌نکردن»

این روشنفکران عمدتاً صاحب حرفه و شغل فرهنگی بودند. معروف‌ترین‌شان همان اهل قلم بودند. همهٔ نامداران (حتی داستایفسکی در ایام جوانی‌اش) به درجات و شکل‌های مختلف در مبارزه در راه آزادی حضور داشتند. اعقاب همین‌ها بودند که بار اصلی انقلاب فوریهٔ ۱۹۱۷ به دوش‌شان بود. بعضی از این‌ها که به اقدام‌های حادتر اعتقاد داشتند، در سرکوب این انقلاب و استقرار کمونیسم شوروی در روسیه، و سپس جاهای دیگر، شرکت کردند. در ادامه، روشنفکران کم‌کم به صورت سیستماتیک قلع وقمع شدند. اما کاملا از بین نرفتند.

یکی از معیارهای نابغه به نظرم همین است: قدرت انجام‌دادن کاملا ساده و بدیهی کاری که بقیهٔ آدم‌ها نمی‌توانند انجام دهند و می‌دانند هم که نمی‌توانند ــ و درعین حال، نمی‌دانند آن کار چه‌گونه انجام می‌شود یا چرا نمی‌توانند شروع کنند به انجام‌دادن آن.