کتاب ملت عشق (خلاصه کتاب)

برای کسی که عاشق نیست، عشق فقط یک کلمه است.

عقل انسان مثل کودک گرسنه‌ای می‌ماند که باید معلومات را قاشق قاشق وارد دهانش کرد. اما نباید فراموش کنیم که بعضی غذاها هستند که هضم آن‌ها برای کودک سخت است. بعضی اطلاعات هستند که درک آن‌ها برای عقل دشوار است

فهم قرآن در چهار درجه ممکن است. اولین درجه معنای ظاهری آن است. درجه دوم معنای باطنی، درجه سوم، باطن باطن است. درجه چهارم آن قدر عمیق است که کلمات برای تعریف آن کافی نیست. شمس با اطمینان خاصی به حرف‌هایش ادامه داد: کسانی که فقط به شریعت نگاه می‌کنند و بعد از آن را نمی‌بینند، معنای ظاهری آن را می‌بینند. جماعت صوفیان، معنای باطنی آن را می‌خوانند. اولیاء باطن باطن را می‌دانند، درجه چهارم هم که مربوط به امامان و انبیاء می‌باشد. قاضی گفت: منظورت این است که یک صوفی معمولی، قرآن و احکام آن را بهتر از من که حاکم شرع هستم می‌داند.

در حکومت عشق، کلمات بی‌تأثیرند. عاشق بی‌زبان است.

در برابر تغییراتی که خداوند سر راهت قرار داده مقاومت نکن، تسلیم آن‌ها شو. اجازه بده زندگانی، نه علیه تو، بلکه همراه با تو در جریان باشد. هیچ‌وقت نگو زندگی‌ام زیر و رو می‌شود. از کجا می‌دانی زیر زندگی‌ات از روی آن بهتر نیست

در این دنیا همه چیز را نمی توان به سادگی در دو طرف یک خط قرارداد. شاید چیزهایی وجود دارد که به راحتی نمی‌توان آن ها را در دستهٔ سیاه و سفید و خوب و بد قرارداد شاید بعدی وجود دارد که در آن کلمات معنای خودشان را از دست می‌دهند.

صوفی واقعی به کسی می گویند که حتی اگر مورد تهمت، افترا و غیبت قرار بگیرد، در مورد مردم کلمه‌ای حرف ناخوشایند نمی‌زند. صوفی عیب دیگران را آشکار نمی‌کند بلکه سعی می‌کند آنها را بپوشاند.

ساعتی دقیق تر از ساعت خدا وجود ندارد. نه یک ثانیه دیرتر و نه یک ثانیه زودتر. برای هر انسانی زمانی وجود دارد. یک زمان برای عشق، یک زمان برای مرگ.

تسلیم شدن در برابر حق، نه ضعیفی است و نه حقارت. برعکس چنین تسلیم شدنی قدرت و توان بالایی می‌خواهد، انسانی که تسلیم رضای حق شده است، زندگی در میان مشکلات را رها کرده و در سرزمینی امن زندگی می کند.

شمس خیلی عوض شده است. انگار مرد دیگری شده است. موهایش آن‌قدر بلند شده که تا روی شانه‌اش می‌ریزد. اما بیشتر از او مولانا عوض شده است. فکر می‌کردم وقتی شمس بیاید او هم از این غم و اندوه رها خواهد شد. اما این‌طور نشد. فکر می‌کنم به این دلیل است که فکر می‌کند دوباره شمس را از دست بدهد. من هم می‌ترسم، می‌ترسم که دوباره شمس را ازدست بدهم. تنها مونسم گوهر خاتون است. مرتب به سراغم می‌آید. با او درباره همه چیز حرف می‌زنیم. اما این روزها فقط از شمس حرف می‌زنیم. امروز به گوهر خاتون گفتم: حضرت مولانا این روزها نگران به نظر می‌رسد. کاش می‌توانستم به او کمک کنم. با حالتی مرموز گفت: می‌توانی! مولانا فکر می‌کند اگر شمس ازدواج کند و صاحب‌خانه و خانواده شود، مردم قونیه او را راحت‌تر می‌پذیرند. کم مونده بود قلبم از تپیدن بایستد. گوهر خاتون با گوشه چشم به من نگاه کرد: پدرت دوست دارد بداند آیا حاضری با شمس ازدواج کنی؟ چیزی نگفتم.

(عشق حس قشنگی نیست که امروز باشد و فردا نباشد، هرقدر هم که دیگران خلاف آن را بگویند.)

همه‌چیز در این دنیا لازم و ضروری است. در این دنیا چیزی به نام تصادفی و اضافی وجود ندارد.

در جهانی که همه در تلاش اند چیزی شوند، تو در راه نابودی بکوش. هدف تو فنا شدن باشد.

هرکسی که باشی در آرزوی شناخت خدا هستی. این عشق از روزی که به دنیا می‌آییم در درون ماست و در اعماق ما پنهان‌شده و منتظر است تا روزی کشف شود.

از حیله و دسیسه دشمنان نترس. اگر کسی برای تو دامی گسترده باشد تا به تو صدمه ای بزند، خداوند هم سر راه آن ها دام می گسترد. چاه‌کن همیشه ته چاه می‌ماند. همیشه این‌گونه است. هیچ وقت، هیچ چیز بی‌جواب نمی‌ماند. نه یک‌ذره کار خیر و ثواب و نه یک‌ذره کار شر. بدون اجازه او حتی برگ از درخت نمی‌افتد. تو فقط به این ایمان داشته باش.

پانزدهمین قاعده خداوند درون و برون تمام انسان ها را کامل آفریده است. تمام انسان‌ها در کامل‌ترین صورت ممکن آفریده‌شده‌اند. هر اتفاقی که تجربه می کنیم. هر حادثه‌ای، هر ماجرایی برای آن است که بیشتر فکر کنیم و نقص‌هایمان را جبران کنیم، زیرا انسان مدام در پی کمال است. خداوند ما را با هرکدام از نقص‌هایمان امتحان می‌کند. چون هدف از آفرینش انسان کمال است.

بیست و ششمین قاعده جهان و کائنات یک کل است. همه چیز و همه کس در این دنیا با یک طناب نامرئی به یکدیگر وصل است. هیچ‌وقت آه کسی را نگیر به‌خصوص کسانی که از تو ضعیف‌ترند.

پنجمین قاعده کیمیای عقل با کیمیای عشق فرق دارد. عقل محتاط است، با احتیاط گام بر می دارد. به خودش مدام می‌گوید مراقب باش. اما عشق این‌طور نیست. عشق می‌گوید خودت را رها کن. بگذار و برو. عقل به سادگی از پا نمی‌افتد. اما عشق مدام ضربه می‌خورد و خودش را ویران می‌کند. این را فراموش مکن گنج‌ها در میان خرابه‌ها مدفون می‌شوند. هرچه که هست در یک قلب ویران‌شده است.

حیاتی که بی عشق سر شود، حیاتی بیهوده است. هرگز این سؤال را به ذهنت راه نده که آیا باید به دنبال عشق الهی باشم یا عشق مجازی، عشق دنیوی یا عشق آسمانی یا عشق جسمانی. جدا کردن، دوری می آفریند. عشق به هیچ صفتی وابسته نیست. عشق جهانی است که یا درست در وسط آن ایستاده اید، در مرکزش و یا خارج از آن هستید و در حسرتش.

در کائنات هماهنگی و نظام خاصی وجود دارد. همه چیز مدام در حال نو شدن است. مقام‌ها و نام‌ها در حال تغییر هستند. هر حرفی که بزنیم و هر ضرری که به دیگران برسانیم دوباره به سمت خودمان باز می‌گردد.

ما انسان ها معتقدیم اگر عقلانی تصمیم بگیریم و برنامه‌ریزی کنیم. می‌توانیم جریان زندگی را کنترل کنیم. اما مگر ماهی می‌تواند در اقیانوس شنا کند آن را کنترل کند.

صبر چیست؟ نگاه کردن به خار و در ذهن خود، آن را گل مجسم کردن است

عقل انسان مثل کودک گرسنه‌ای می‌ماند که باید معلومات را قاشق قاشق وارد دهانش کرد. اما نباید فراموش کنیم که بعضی غذاها هستند که هضم آن‌ها برای کودک سخت است. بعضی اطلاعات هستند که درک آن‌ها برای عقل دشوار است

بیست و هفتمین قاعده دنیا مانند یک کوه است. هرطور آن را صدا کنی، او همان‌طور صدایت را منعکس می‌کند. اگر از دهانت حرف خوب و نیک خارج شود. تو هم حرف خوب و نیک‌خواهی شنید. اگر کسی در مورد تو حرف بدی زد، چهل شبانه‌روز برایش دعا کن. در پایان چهل روز خواهی دید که همه چیز خوب خواهد شد. اگر قلب تو تغییر کند، دنیا نیز تغییر می‌کند.

ما هیچ کدام از عاقبتمان خبر نداریم. به آخر راه فکر کردن کار بیهوده ای است. تو باید به فکر اولین قدمی باشی که می‌خواهی برداری، ادامه اش خود به خود درست می‌شود.

برای تغییر خودمان یا برای عوض کردن زندگیمان هیچ گاه دیر نیست. هر سن و سالی که داشته باشیم و هرگونه که زندگی کرده باشیم، باز می‌توانیم زندگی‌مان را از نو بسازیم. نباید هیچ روزمان شبیه روز قبلمان باشد. باید در هر لحظه و هر نفسمان نو شویم. برای آنکه زندگی جدیدی آغاز کنیم، باید قبل از آنکه زمان مرگمان فرا برسد، بمیریم.

خدا به کلام و کلمات کاری ندارد.

در برابر تغییراتی که خداوند سر راهت قرار داده مقاومت نکن، تسلیم آن‌ها شو.

زیر لب گفتم: من گناه می‌کنم به آن‌ها چه؟ هیریسیتوس دستش را بردوشم گذاشت و گفت: آن‌قدر زودرنج نباش. این مردم فکر می‌کنند چون به خدا نزدیک‌ترند، می‌توانند به دیگران از بالا نگاه کنند

به هرکجا که قدم می‌گذاشتی، خصومت، جنگ و ترس بود.