دانلود و خرید کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول

کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول نوشته‌ی مریم سلیقه با گویندگی فائزه مرادیان منتشر شده است و نشر صدای تازه نشر ماندگار آن را منتشر کرده است. این کتاب صوتی به موضوع کودکان دارای معلولیت ذهنی و جسمی می‌پردازد و از زاویه‌های مختلف به پیشگیری، شناسایی، آموزش و توانبخشی این گروه از کودکان نگاه کرده است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که بخش قابل‌توجهی از کودکان به‌علت عوامل ارثی، مشکلات دوران بارداری، حوادث زمان تولد یا بیماری‌ها در سال‌های نخست زندگی دچار نقیصه‌هایی می‌شوند که گاهی تا پایان عمر همراه آنان می‌ماند و به همین دلیل دو محور اساسی یعنی پیشگیری و توانبخشی را محور بحث خود قرار داده است. در این کتاب صوتی علاوه‌بر تعریف کودک معلول و تبیین تفاوت او با کودک تنبل یا کودک دارای مشکلات عاطفی، به نقش خانواده، مدرسه، نظام بهداشت و حتی سیاست‌گذاری‌های کلان در کاهش بروز معلولیت پرداخته شده است. شنونده در خلال فصل‌ها با مفاهیمی مانند عقب‌ماندگی ذهنی، تفاوت‌های فردی، عوامل ژنتیکی، شرایط دوران بارداری، بیماری‌ها و حوادث دوران رشد، مشاوره‌ی ژنتیک، واکسیناسیون، مراقبت‌های دوران بارداری و اصول تربیت کودکان ویژه آشنا می‌شود. کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول با زبانی آموزشی و توضیح‌محور تنظیم شده و تلاش کرده است هم برای والدین و هم برای دانشجویان و مربیان حوزه‌ی تعلیم‌وتربیت کودک قابل‌استفاده باشد.

درباره کتاب راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول

کتاب راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول اثری از مریم سلیقه است که ساختار آن بر پایه‌ی توضیح مفاهیم، دسته‌بندی علل و ارائه‌ی توصیه‌های آموزشی و بهداشتی شکل گرفته است. در آغاز، نویسنده تصویری کلی از وضعیت کودکان دارای نقیصه‌های ذهنی و جسمی ارائه کرده و بر دو محور اصلی تأکید کرده است: پیشگیری از بروز معلولیت و فراهم‌کردن امکانات رفاهی و توانبخشی برای کودکان معلول و خانواده‌های آنان. سپس تعریف کودک معلول، تفاوت او با کودک عادی و نیز تمایز میان عقب‌ماندگی ذهنی و بیماری روانی مطرح شده است. در ادامه، شنونده با مفهوم تفاوت‌های فردی، درجات مختلف هوش، گروه‌بندی کودکان عقب‌مانده‌ی ذهنی (آموزش‌پذیر، تربیت‌پذیر و عمیق) و نشانه‌هایی مانند تأخیر در راه‌رفتن و حرف‌زدن آشنا می‌شود که می‌تواند زنگ خطر وجود یک کودک غیرطبیعی باشد. در بخش‌های بعدی کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول فصل‌ها و مباحث متعددی دیده می‌شود که هرکدام بر جنبه‌ای از مسئله تمرکز کرده است. از جمله می‌توان به مباحثی درباره‌ی علل اصلی عقب‌ماندگی ذهنی در چهار محور کلی (عوامل بهداشتی و پزشکی، عوامل ژنتیکی و ارثی، فقر فرهنگی و کمبود محرک‌های محیطی، و مصرف مواد مخدر و الکل و داروهای مضر) اشاره کرد. سپس به نقش واکسیناسیون، تغذیه‌ی مناسب، مراقبت‌های دوران بارداری، غربالگری و معاینات دوره‌ای کودکان پرداخته شده است. بخش دیگری به برنامه‌های پیشگیری از معلولیت ذهنی، تعریف پیشگیری، وظایف نظام بهداشتی و آموزشی، و ضرورت پژوهش‌های مستمر اختصاص دارد. در فصل‌های پایانی، موضوعاتی مانند مشاوره‌ی ژنتیک، آموزش والدین، اصول کار با کودک معلول، پذیرش کودک همان‌گونه که هست، تفاوت کودک معلول ذهنی با کودک تنبل، و نیز نقش پدر و مادر در دوران بارداری و پس از تولد به‌تفصیل توضیح داده شده است. کتاب در پایان با جمع‌بندی‌ای درباره‌ی امکان کاهش بخش بزرگی از آسیب‌های ذهنی و جسمی از راه آگاهی، مشاوره، مراقبت پزشکی و بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها به پایان رسیده است.

خلاصه کتاب راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول

نویسنده در کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول ابتدا مسئله را از نقطه‌ی آغاز آن یعنی تولد و سال‌های نخست زندگی کودک دنبال کرده است. توضیح داده شده که معلولیت می‌تواند نتیجه‌ی عوامل ارثی، مشکلات دوران بارداری، حوادث زمان تولد، بیماری‌ها و حوادث سال‌های اولیه‌ی زندگی باشد و به همین دلیل پیشگیری باید از پیش از ازدواج و پیش از بارداری آغاز شود. در این چارچوب، چهار دسته علت برای عقب‌ماندگی ذهنی معرفی شده است: علل بهداشتی و پزشکی (مانند بیماری‌های دوران بارداری، سوءتغذیه، مسمومیت، مشکلات زایمان)، علل ژنتیکی و ارثی (به‌ویژه در ازدواج‌های خویشاوندی)، فقر فرهنگی و کمبود محرک‌های محیطی، و مصرف مواد مخدر، مشروبات الکلی، داروهای آرام‌بخش و عوامل شیمیایی. نویسنده تأکید کرده است که بخش قابل‌توجهی از این عوامل با واکسیناسیون، مراقبت‌های پزشکی، آموزش عمومی و مشاوره‌ی ژنتیک قابل پیشگیری است. در ادامه، کتاب به تعریف عقب‌ماندگی ذهنی و نحوه‌ی طبقه‌بندی آن می‌پردازد. عقب‌ماندگی ذهنی به‌عنوان رشد ناقص یا متوقف‌شده‌ی ذهنی معرفی شده که خود را در هوشبهر زیر ۷۰ و ناتوانی در سازگاری با محیط نشان می‌دهد. سه گروه اصلی مطرح شده است: گروه آموزش‌پذیر (هوشبهر ۷۰ تا ۵۰)، گروه تربیت‌پذیر (۵۰ تا ۲۵) و گروه عمیق (زیر ۲۵) که برای هرکدام نوع خدمات آموزشی و توانبخشی متفاوتی لازم است. سپس تفاوت کودک عقب‌مانده‌ی ذهنی با کودک تنبل توضیح داده شده و عواملی مانند مشکلات عاطفی، اقتصادی، اجتماعی یا نقص عضوهای نامرئی به‌عنوان دلایل احتمالی عملکرد ضعیف کودک بدون وجود معلولیت ذهنی مطرح شده است. برای تشخیص دقیق، استفاده از آزمون‌های هوشی، بررسی تاریخچه‌ی رشد کودک، مشاهده‌ی رفتار و در مواردی نوار مغزی پیشنهاد شده است. بخش مهمی از کتاب به نقش خانواده و محیط در رشد یا آسیب‌دیدن کودک اختصاص دارد. نویسنده توضیح داده است که هر کودک با خصوصیات ارثی خاصی به دنیا می‌آید و به محیط خود واکنش ویژه‌ای نشان می‌دهد، بنابراین توقع یکسان از همه‌ی کودکان نادرست است. تفاوت‌های فردی در هوش، حافظه، سرعت یادگیری و ویژگی‌های شخصیتی باعث می‌شود برخی کودکان دیرتر مهارت‌هایی مانند خواندن ساعت را یاد بگیرند و تحقیر و سرزنش در این موارد تنها علاقه‌ی کودک به تحصیل را کاهش می‌دهد. آگاهی والدین از مراحل رشد، توانایی‌های کودک در سنین مختلف و تفاوت‌های فردی، شرط اساسی برای تنظیم توقعات، پرهیز از فشار بی‌جا و جلوگیری از آسیب‌های جسمی و روانی معرفی شده است. کتاب سپس به‌طور مفصل به پیشگیری اولیه می‌پردازد: واکسیناسیون کودکان در برابر بیماری‌هایی مانند فلج اطفال، دیفتری، سیاه‌سرفه، سرخک، سرخجه، هپاتیت بی و سل؛ ارتقای سطح اقتصادی و تغذیه‌ی خانواده‌ها؛ آموزش زوج‌های جوان درباره‌ی بیماری‌های عفونی و روش‌های پیشگیری؛ و طراحی برنامه‌های مشاوره‌ای پیش از ازدواج، پیش از فرزندآوری و در دوران بارداری. مشاوره‌ی ژنتیک به‌عنوان گامی مهم در پیشگیری از تولد کودکان معلول معرفی شده و توضیح داده شده که چگونه با بررسی سوابق خانوادگی، آزمایش‌های خون، معاینات جسمانی و بررسی کروموزوم‌ها می‌توان خطر انتقال ژن‌های معیوب را ارزیابی کرد و والدین را در تصمیم‌گیری آگاهانه یاری داد. در بخش‌های بعدی، مراقبت‌های دوران بارداری با جزئیات بیشتری مطرح شده است: پرهیز از بیماری‌های مسری به‌ویژه سرخجه، انجام واکسیناسیون پیش از بارداری، خودداری از مصرف مواد مخدر، الکل، دخانیات و داروهای آرام‌بخش بدون تجویز پزشک، پرهیز از قرارگرفتن در معرض اشعه‌ی ایکس و مواد رادیواکتیو، و توجه به تغذیه‌ی کافی و متعادل. نویسنده حتی به توصیه‌های دینی درباره‌ی تغذیه‌ی مادران باردار مانند مصرف خرما و کندر اشاره کرده و آن را در کنار توصیه‌های پزشکی قرار داده است. همچنین بر اهمیت معاینات دوره‌ای ماهانه و سالانه‌ی کودکان، طرح‌های غربالگری بینایی و شنوایی و تشخیص زودهنگام معلولیت برای جلوگیری از تشدید آسیب‌ها تأکید شده است. بخش دیگری از کتاب به اصول کار با کودکان معلول ذهنی و کودکان ویژه اختصاص دارد. در این بخش، مجموعه‌ای از توصیه‌های عملی برای والدین و مربیان ارائه شده است: ضرورت تکرار و تمرین زیاد برای یادگیری هر مهارت، پرهیز از تحقیر و سرزنش، استفاده از تشویق به‌عنوان تقویت‌کننده‌ی اصلی، ساده‌سازی آموزش، استفاده از تجربه‌ی عملی به‌جای توصیه‌ی صرف کلامی، روشن و قابل‌فهم‌بودن دستورات، و آزادگذاشتن کودک در حد توانایی‌اش برای انجام کارها. همچنین بر اهمیت بازی به‌عنوان «زندگی کودک»، احترام به مالکیت او، گوش‌دادن فعال به صحبت‌هایش، رازداری، پرهیز از مقایسه‌ی او با دیگران و پذیرش کودک همان‌گونه که هست تأکید شده است. در پایان، کتاب جمع‌بندی می‌کند که درصد زیادی از آسیب‌های ذهنی، جسمی و حسی را می‌توان با برنامه‌های هماهنگ آموزشی، بهداشتی و اجتماعی کاهش داد. پیشگیری در مراحل اولیه کم‌هزینه‌تر از درمان است و با مشاوره‌های خانوادگی و ژنتیکی، مراقبت‌های پزشکی، تغذیه‌ی مناسب، واکسیناسیون، آموزش والدین و بهبود شرایط اقتصادی و عاطفی خانواده‌ها می‌توان از بروز بسیاری از معلولیت‌ها جلوگیری کرد یا شدت آن‌ها را کاهش داد.

چرا باید کتاب راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول را بشنویم؟

کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول برای شنونده تصویری نسبتاً جامع از چرخه‌ی شکل‌گیری، شناسایی و مدیریت معلولیت در کودکان ترسیم کرده است. این کتاب از مرحله‌ی پیش از ازدواج و بارداری آغاز می‌کند، به دوران بارداری و تولد می‌رسد و سپس سال‌های رشد کودک، مدرسه و تعامل او با خانواده و جامعه را دنبال می‌کند. شنونده در یک مسیر پیوسته می‌بیند که چگونه عوامل ژنتیکی، بهداشتی، تغذیه‌ای، فرهنگی و تربیتی در کنار هم می‌توانند زمینه‌ساز معلولیت یا برعکس، حامی رشد سالم کودک باشند. یکی از ویژگی‌های مهم این کتاب صوتی آن است که مفاهیم تخصصی مانند عقب‌ماندگی ذهنی، تفاوت کودک معلول با کودک تنبل، نقش آزمون‌های هوشی، مشاوره‌ی ژنتیک و طبقه‌بندی درجات هوش را در کنار توصیه‌های بسیار ملموس و روزمره برای والدین و مربیان قرار داده است. شنونده هم با تعریف‌ها و دسته‌بندی‌های علمی آشنا می‌شود و هم با سؤالات و موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که در خانه و مدرسه رخ می‌دهد؛ از نحوه‌ی برخورد با کودک دیرآموز گرفته تا شیوه‌ی تشویق، پرهیز از تحقیر، استفاده از بازی در آموزش و احترام به فردیت هر کودک. این کتاب صوتی همچنین نگاه شنونده را از سطح مشکلات فردی فراتر می‌برد و به سطح برنامه‌ریزی اجتماعی می‌کشاند. بحث‌هایی مانند ضرورت واکسیناسیون عمومی، ارتقای سطح اقتصادی خانواده‌ها، طراحی برنامه‌های مشاوره‌ای پیش از ازدواج و فرزندآوری، ایجاد مراکز تشخیص و توانبخشی، و گسترش مراکز مشاوره‌ی ژنتیک نشان می‌دهد که پیشگیری از معلولیت تنها وظیفه‌ی خانواده نیست و به سیاست‌گذاری و همکاری نهادهای مختلف نیاز دارد. شنیدن این مباحث می‌تواند برای کسانی که در حوزه‌ی آموزش، بهداشت، سیاست‌گذاری اجتماعی یا فعالیت‌های داوطلبانه با کودکان کار می‌کنند دید گسترده‌تری فراهم کند. از سوی دیگر، کتاب به جنبه‌های عاطفی و انسانی موضوع نیز توجه کرده است. توضیح درباره‌ی احساس حقارت کودکان عقب‌مانده‌ی ذهنی، تنهایی کودکان ویژه، ترس سایر کودکان از آن‌ها، و نقش پذیرش بدون قیدوشرط، مهرورزی و صبر والدین و مربیان، شنونده را با لایه‌های عمیق‌تری از تجربه‌ی زیسته‌ی این کودکان آشنا می‌کند. این ترکیب میان اطلاعات علمی، توصیه‌های تربیتی و توجه به کرامت انسانی کودکان معلول، شنیدن کتاب را برای کسانی که دغدغه‌ی اخلاقی و اجتماعی در این زمینه دارند معنادار می‌کند. درنهایت، این کتاب صوتی به‌جای تمرکز صرف بر درمان، بر پیشگیری تأکید کرده است؛ از مشاوره‌ی ژنتیک و مراقبت‌های دوران بارداری تا واکسیناسیون، تغذیه‌ی مناسب، آموزش والدین و برنامه‌های حمایتی برای خانواده‌های کم‌درآمد. شنونده با مجموعه‌ای از ایده‌ها و پیشنهادها روبه‌رو می‌شود که می‌تواند در سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی به کار گرفته شود و همین رویکرد پیشگیرانه آن را برای برنامه‌ریزان، مربیان و والدین ارزشمند می‌کند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی راهکارهای پیشگیری و درمان کودکان معلول به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود: - به والدینی که نگران رشد ذهنی و جسمی فرزندان خود هستند یا با کودکی دارای تأخیر رشدی، مشکلات یادگیری یا معلولیت روبه‌رو هستند. - به زوج‌های جوانی که در آستانه‌ی ازدواج یا فرزندآوری قرار دارند و می‌خواهند درباره‌ی پیشگیری از معلولیت، مشاوره‌ی ژنتیک و مراقبت‌های دوران بارداری آگاهی بیشتری کسب کنند. - به دانشجویان و فعالان حوزه‌های روان‌شناسی، علوم تربیتی، آموزش‌وپرورش استثنایی، مددکاری اجتماعی و پرستاری کودکان که به‌دنبال آشنایی منظم با مفاهیم پایه و توصیه‌های کاربردی در زمینه‌ی کودکان معلول هستند. - به مربیان مهدکودک، معلمان دبستان و مشاوران مدارس که با کودکان دیرآموز، کم‌توان ذهنی یا دارای مشکلات رفتاری سروکار دارند و می‌خواهند شیوه‌های مناسب برخورد و آموزش این کودکان را بهتر بشناسند. - به مسئولان و کارگزاران حوزه‌ی بهداشت، آموزش و رفاه اجتماعی که در طراحی برنامه‌های پیشگیری از معلولیت، واکسیناسیون، مشاوره‌ی ژنتیک و حمایت از خانواده‌های آسیب‌پذیر نقش دارند و نیازمند درکی یکپارچه از پیوند میان عوامل زیستی، محیطی و تربیتی در شکل‌گیری معلولیت کودکان هستند.