دانلود و خرید کتاب صوتی الدوز و عروسک سخنگو

کتاب صوتی الدوز و عروسک سخنگو نوشته صمد بهرنگی با گویندگی صفا صهری داستان دختربچه‌ای تنها و رنج‌کشیده را روایت کرده است که در حاشیه‌ی شهری کوچک زندگی می‌کند و تنها همدمش عروسکی کهنه است؛ عروسکی که در اوج تنهایی و بغض، ناگهان زبان باز می‌کند و به دوست و هم‌صحبت او تبدیل می‌شود. نشر صهری این کتاب صوتی را منتشر کرده است و شنونده را از همان سطرهای آغازین، به دنیای بچه‌های کارگر، قالیباف و فقیر می‌برد؛ دنیایی که در آن شادی و رؤیا با فقر، بی‌عدالتی و تحقیر گره خورده است. در این کتاب صوتی، عروسک سخنگو خودش مقدمه‌ای طولانی و صمیمی برای قصه نوشته است و از همان ابتدا تکلیف را روشن کرده است که این قصه برای «بچه‌های عزیزدردونه و خودپسند» نیست؛ بلکه برای بچه‌هایی است که فقر، کار، تحقیر و بی‌مهری را از نزدیک لمس کرده‌اند. فضای داستان پر است از جزئیات زندگی روزمره‌ی بچه‌های قالیباف، کارگر آجرپزخانه‌ها و کودکانی که زیر دست زن‌باباها و بزرگ‌ترهای خشن بزرگ می‌شوند. در عین حال، تخیل، پرواز، جنگل عروسک‌ها، کبوترهای سفید و کرم‌شب‌تاب، لایه‌ای خیال‌انگیز و پررمزوراز به این جهان سخت اضافه کرده است. کتاب صوتی الدوز و عروسک سخنگو با زبان و نگاهی کودک‌محور، اما سرشار از نقد اجتماعی، شنونده را با رابطه‌ی الدوز، عروسک سخنگو و پسربچه‌ای به نام یاشار همراه می‌کند؛ رابطه‌ای که از دل رنج و تنهایی شکل می‌گیرد و به دوستی، همدلی و نوعی بیداری نسبت به بی‌عدالتی‌ها می‌رسد.

درباره کتاب الدوز و عروسک سخنگو

کتاب الدوز و عروسک سخنگو داستانی است از صمد بهرنگی که در آن زندگی دختری خردسال به نام الدوز در مرکز روایت قرار گرفته است؛ دختری که مادرش از او جدا شده، پدرش گرفتار کار و بی‌خبری است و زن‌بابایی خشن و خودخواه بر خانه حکومت می‌کند. در همان صفحات آغازین، عروسک سخنگو خودش را معرفی کرده است، از گذشته‌اش می‌گوید که چگونه از چهارقد و چادر کهنه‌ی ننه‌ی الدوز ساخته شده و چطور درد دل‌های شبانه‌ی الدوز او را به حرف آورده است. این مقدمه، هم لحن و فضای کتاب را می‌سازد و هم مرز مخاطبانش را مشخص می‌کند: قصه بیشتر برای بچه‌های فقیر، ولگرد و کارگر است که طعم تحقیر و گرسنگی را می‌شناسند. در ادامه، شنونده با خانه‌ی کوچک و پرتنش الدوز، مرگ گاو مهربانش، بی‌رحمی زن‌بابا، و آشنایی با یاشار، پسر کارگر آجرپزخانه و قالیباف، روبه‌رو می‌شود. کتاب الدوز و عروسک سخنگو در دل این فضای تلخ، لحظه‌هایی از جادو و خیال می‌سازد؛ از زنده‌شدن عروسک گرفته تا سفر شبانه‌ی الدوز، یاشار و عروسک در جلد سه کبوتر سفید به جنگل عروسک‌ها. در بخش‌های میانی کتاب الدوز و عروسک سخنگو شنونده وارد جنگلی می‌شود که در آن صدها عروسک کوچک و بزرگ، پرنده‌ها و جانوران جنگل، دور برکه‌ای زیر نور ماه جمع شده‌اند. سارا، عروسک بزرگ و محترم جنگل، از بچه‌ها استقبال می‌کند و عروسک‌ها درباره‌ی حال و روز بچه‌های دنیا حرف می‌زنند. رقص گل سرخ، گفت‌وگو با طاووس خودپسند، آشنایی با خرگوش، کرم‌شب‌تاب و عروسک گیاه‌دان، همگی در همین بخش‌ها شکل گرفته است. در کنار این صحنه‌های خیال‌انگیز، کتاب به زندگی واقعی برمی‌گردد: کار طاقت‌فرسای یاشار در کارگاه قالیبافی، زخم انگشت او و مرهم گیاهی جنگل، خشونت زن‌بابا نسبت به الدوز، ماجرای پای گاو و مورچه‌سوارها، و در نهایت سوختن عروسک گنده‌ای که الدوز و یاشار با هزار زحمت ساخته‌اند. کتاب در چند بخش و اپیزود پی‌درپی پیش رفته است؛ از مقدمه‌ی عروسک سخنگو و آشنایی با خانه‌ی الدوز، تا سفر جنگل، بازگشت، گم‌شدن عروسک، ساختن عروسک تازه، بازگشت زن‌بابا و در پایان، پیوند این قصه با کتاب الدوز و کلاغ‌ها و اشاره به کتاب دیگری به نام کلاغ‌ها عروسک‌ها و آدم‌ها. این ساختار اپیزودیک، هم زندگی روزمره‌ی بچه‌ها را نشان داده است و هم جهان خیال و امیدشان را.

خلاصه کتاب الدوز و عروسک سخنگو

در مرکز کتاب، زندگی الدوز قرار دارد؛ دختری چهار پنج ساله که مادرش از او جدا شده، پدرش گرفتار کار است و زن‌بابایی سخت‌گیر و بی‌رحم بر خانه مسلط است. تنها همدم واقعی الدوز گاو مهربانی است که با او بازی می‌کند و شیرش را با او قسمت می‌کند، و عروسک گنده‌ای که ننه‌ی الدوز از چادر و چهارقد کهنه‌اش برایش دوخته است. وقتی زن‌بابا ویار می‌کند و هوس گوشت گاو به سرش می‌زند، گاو را می‌کشند و الدوز در اوج غم و تنهایی، رو به عروسک می‌نشیند و آن‌قدر با او درد دل می‌کند که عروسک ناگهان زبان باز می‌کند و به «عروسک سخنگو» تبدیل می‌شود. از این‌جا به بعد، عروسک سخنگو همدم و راهنمای الدوز است؛ به او دلداری می‌دهد، از گوشت تلخ‌شده‌ی گاو برای زن‌بابا و خواهرش حرف می‌زند و پیشنهاد می‌کند پای گاو را نگه دارند چون «این گاو معمولی نبوده» و بعدها به کارشان می‌آید. پای گاو به خانه‌ی یاشار می‌رسد؛ پسربچه‌ای که پدرش کارگر آجرپزی است، خودش در کارگاه قالیبافی کار می‌کند و با مادرش در فقر زندگی می‌کند. یاشار و الدوز با هم دوست می‌شوند و عروسک سخنگو هم به جمعشان اضافه می‌شود. شبی، عروسک هر سه را در جلد سه کبوتر سفید به جنگل عروسک‌ها می‌برد؛ جایی که عروسک‌ها هر چند ماه یک‌بار جمع می‌شوند تا از حال بچه‌ها باخبر شوند و جشن بگیرند. در جنگل، بچه‌ها با سارا، عروسک بزرگ و محترم، آشنا می‌شوند و می‌فهمند که مهربانی و رفتار خوب بچه‌هاست که عروسک‌ها را به حرف می‌آورد. آن‌ها طاووس خودپسند را می‌بینند که فقط از زیبایی خودش می‌گوید و حاضر نیست حتی یک پر به یاشار بدهد، درحالی‌که عروسک گیاه‌دان و خرگوش و کرم‌شب‌تاب با مهربانی برای درمان زخم انگشت یاشار تلاش می‌کنند. رقص گل سرخ، با حضور عروسک‌های سفید و سرخ، مرغابی‌ها، قوها و ماهی‌ها، اوج زیبایی و شادی این شب است؛ رقصی که الدوز و یاشار را چنان مسحور می‌کند که خودشان هم وارد حلقه‌ی عروسک‌ها می‌شوند. پس از بازگشت، زندگی سخت دوباره خودش را نشان می‌دهد: زن‌بابا از رفت‌وآمد کبوترها و پچ‌پچ‌های شبانه می‌ترسد و خیال «از ما بهترون» می‌کند، یاشار برای پنهان‌کردن راز پای گاو و مورچه‌سوارها تلاش می‌کند، و مورچه‌ها به کمک الدوز می‌آیند و با نیش‌زدن زن‌بابا و پری، او را از شکنجه‌ی فلفل در دهان الدوز بازمی‌دارند. بعد از مدتی، عروسک سخنگو گم می‌شود؛ گربه‌ی سیاه پای گاو را می‌رباید و راه مورچه‌ها هم بسته می‌شود. الدوز و یاشار با کمک تکه‌پارچه‌ها، پشم‌های کارگاه و نقاشی یاشار، عروسک گنده‌ای هم‌قد الدوز می‌سازند، اما زن‌بابا وقتی برمی‌گردد، عروسک را «پای از ما بهترون» می‌بیند و آن را در حیاط می‌سوزاند. امید الدوز به شب چله و بازگشت عروسک سخنگو هم برآورده نمی‌شود؛ رادیو و چراغ برق به خانه می‌آید، اما شادی و پرحرفی الدوز خاموش می‌شود و او به بچه‌ای ساکت و گوشه‌گیر تبدیل می‌شود. در پایان، راوی توضیح می‌دهد که سال‌ها بعد در دهِ ننه‌ی الدوز با او آشنا شده و همراه شاگردانش عروسک سخنگو را پیدا کرده است و وعده می‌دهد که قصه‌ی ادامه‌ی این ماجرا را در کتاب دیگری به نام کلاغ‌ها عروسک‌ها و آدم‌ها بنویسد.

چرا باید کتاب الدوز و عروسک سخنگو را بشنویم؟

شنیدن این کتاب صوتی فرصتی است برای ورود به دنیای بچه‌هایی که معمولاً در حاشیه می‌مانند؛ بچه‌های قالیباف، کارگر آجرپزخانه‌ها و کودکانی که زیر دست زن‌باباها و بزرگ‌ترهای خشن بزرگ می‌شوند. کتاب الدوز و عروسک سخنگو با جزئیات دقیق از کار، فقر، گرسنگی، تحقیر و ترس حرف زده است، اما در دل همین تاریکی، دوستی، همدلی و خیال را زنده نگه داشته است. شنونده در کنار الدوز و یاشار، هم رنج را لمس می‌کند و هم لحظه‌های پرواز، جنگل عروسک‌ها، رقص گل سرخ و گفت‌وگو با جانوران جنگل را تجربه می‌کند. این کتاب صوتی نشان داده است که چگونه یک عروسک کهنه می‌تواند به صدایی برای بچه‌ای بی‌پناه تبدیل شود؛ صدایی که هم دلداری می‌دهد، هم راه‌حل پیشنهاد می‌کند و هم بچه‌ها را به فکرکردن درباره‌ی خودپسندی، مهربانی، عدالت و دوستی وامی‌دارد. شخصیت‌هایی مثل طاووس خودپسند، کرم‌شب‌تاب، خرگوش، مورچه‌سوارها و سارا، هرکدام نمادی از نوعی رفتار و نگاه به دنیا هستند و شنونده می‌تواند در خلال قصه، تفاوت میان خودخواهی و فروتنی، ترس و شجاعت، بی‌تفاوتی و مسئولیت‌پذیری را ببیند. کتاب الدوز و عروسک سخنگو همچنین تصویری از قدرت تخیل در زندگی کودکان ارائه کرده است؛ تخیلی که نه‌تنها فرار از واقعیت نیست، بلکه ابزاری برای تاب‌آوردن، فهمیدن و اعتراض‌کردن است. شنیدن این کتاب صوتی می‌تواند نگاه شنونده را نسبت به کودکان کار، بچه‌های فقیر و حتی «عروسک‌ها» تغییر دهد و نشان دهد که پشت هر اسباب‌بازی ساده، چه رؤیاها و چه دردهایی می‌تواند پنهان باشد.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی کودکان، فقر، کار و بی‌عدالتی اجتماعی علاقه‌مند هستند و می‌خواهند این موضوع‌ها را از زاویه‌ی نگاه خود بچه‌ها بشنوند. به معلمان، مربیان، فعالان حوزه‌ی کودک و نوجوان و کسانی که با بچه‌های کار یا دانش‌آموزان مناطق محروم سروکار دارند نیز پیشنهاد می‌شود؛ چون کتاب الدوز و عروسک سخنگو می‌تواند به فهم عمیق‌تر دنیای عاطفی و ذهنی این بچه‌ها کمک کند. همچنین به نوجوانان و بزرگسالانی پیشنهاد می‌شود که از ترکیب واقعیت تلخ با خیال، سفرهای جادویی، عروسک‌های زنده و جانوران سخنگو لذت می‌برند و در عین حال دوست دارند قصه‌ای بشنوند که پشت لایه‌ی خیال، دغدغه‌ی عدالت و کرامت بچه‌ها را پنهان نکرده است.