کتاب زخم زمین

کتاب زخم زمین، مجموعه‌ای عکس‌محور و روایتی مستند از امدادگران جمعیت هلال احمر ایران در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه است که زیر نظر پیرحسین کولیوند گردآوری شده‌اند. تصاویر و توضیحات، فعالیت‌هایی از جست‌وجوی مصدومان زیر آوار تا حمایت روانی از آسیب‌دیدگان را ثبت کرده‌اند؛ مأموریت‌هایی که خطر حمله، خود امدادگران را نیز تهدید می‌کرد. نشر سنجاق این مجموعه را به صورت الکترونیکی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زخم زمین

کتاب زخم زمین حاصل گردآوری اشکان موسوی و دیگر همکارانش است و فعالیت جمعیت هلال احمر ایران را در موقعیتی جنگی، از میدان حادثه تا مراکز هماهنگی، معرفی می‌کند. عکس‌ها بخش اصلی این مجموعه را تشکیل می‌دهند و توضیحات همراه‌شان، مکان و زمینه‌ی عملیات را مشخص می‌کنند. موضوع اصلی، مواجهه‌ی امدادگران با پیامدهای حملات هوایی است؛ موقعیتی که نجات مصدومان را به کاری متفاوت از امدادرسانی در حوادث جاده‌ای و جوی تبدیل می‌کند. ساختمان‌های تخریب‌شده، خانه‌های مسکونی آسیب‌دیده، خودروهای امدادی و محل استقرار گروه‌ها، اجزای این تصویر مستند هستند.

مجموعه به‌ جای دنبال‌کردن سرگذشت یک شخصیت، فعالیت گروهی کارکنان، نجاتگران و داوطلبان را در کانون توجه قرار داده است. محل‌های ثبت‌شده نیز به یک نقطه محدود نیستند و نمونه‌هایی از تهران، گیلان و کرمانشاه را در بر می‌گیرند. لحن توضیحات، سازمانی و یادبودمحور است؛ گردآورندگان مأموریت‌ها را از منظر نهادی ثبت کرده‌اند که مسئولیت امدادرسانی را بر عهده داشته است. خواننده از کنار هم قرارگرفتن تصویرها و نوشته‌ها، با شرایط انجام مأموریت و خطرهای محیط عملیات آشنا می‌شود.

کتاب زخم زمین در شش محور محتوایی تنظیم شده است: مناطق آسیب‌دیده؛ عملیات امداد و نجات و انتقال مصدومان؛ پایگاه‌ها، قرارگاه‌ها و مرکز هوشمند رصد اطلاعات و داده‌کاوی؛ حمایت‌های روانی؛ تشییع شهدای هلال احمر؛ و گلباران آمبولانس هلال احمر در تهران. این تقسیم‌بندی، دامنه‌ی امداد را فراتر از حضور در محل تخریب نشان می‌دهد. بخش مربوط به قرارگاه‌ها، پشت صحنه‌ی اعزام نیرو و دریافت اطلاعات از استان‌ها را توضیح داده است. بخش حمایت‌های روانی نیز همکاری با مرکز مشاوره‌ی ملی ۴۰۳۰ و مشارکت روان‌شناسان، مشاوران و اعضای سازمان‌های جوانان و داوطلبان را در بر می‌گیرد. بخش‌های یادبود، هزینه‌ی انسانی مأموریت‌ها و واکنش مردم به کشته‌شدن امدادگران را ثبت می‌کنند.

ترتیب موضوع‌ها، حرکت از مشاهده‌ی خسارت به شناخت عملیات، پشتیبانی و پیامدهای انسانی را ممکن می‌سازد. خواندن این مجموعه بیش از دنبال‌کردن جزئیات نظامی جنگ، فرصتی برای شناخت مسئولیت‌های امدادی در شرایط ناامن فراهم می‌کند. تصاویر نیز زمینه‌ای برای توجه به پیوند میان مهارت حرفه‌ای، هماهنگی سازمانی و مراقبت از آسیب‌دیدگان می‌سازند.

خلاصه کتاب زخم زمین

کتاب زخم زمین امدادرسانی را مجموعه‌ای از فعالیت‌های به‌هم‌پیوسته معرفی می‌کند. تیم‌ها پس از حملات به محل حادثه می‌رسند، جست‌وجوی افراد گرفتار را آغاز می‌کنند و مصدومان را انتقال می‌دهند. سگ‌های جست‌وجو نیز در کنار نیروهای انسانی به عملیات کمک می‌کنند. خطر حمله‌ی دوباره، امنیت گروه‌های نجات را تهدید می‌کند و ضرورت ادامه‌ی مأموریت را در برابر خطر جانی قرار می‌دهد. قرارگاه‌ها مسئول استقرار و اعزام نیروها هستند و مرکز رصد اطلاعات، گزارش‌های استان‌ها را برای هماهنگی عملیات دریافت می‌کند. خدمات سلامت روان نیز بخش دیگری از پاسخ به بحران است؛ متن از پاسخگویی به بیش از ۱۰۰ هزار تماس برای حمایت روانی خبر می‌دهد.

دغدغه‌ی مرکزی این مجموعه، ثبت گستره‌ی مأموریت‌های بشردوستانه و هزینه‌ای است که امدادگران هنگام کمک‌رسانی متحمل می‌شوند. یادبود امدادگران جان‌باخته و حضور مردم در گلباران آمبولانس آسیب‌دیده نیز وجه اجتماعی این تجربه را نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب زخم زمین را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زخم زمین را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• عکس‌ها، محیط عملیات و گستره‌ی آسیب به ساختمان‌ها را ثبت کرده‌اند.
• توضیحات، تفاوت امدادرسانی در جنگ با حوادث جاده‌ای و جوی را روشن می‌کنند.
• بخش پشتیبانی، نقش اطلاعات و هماهنگی در اعزام نیروها را نشان می‌دهد.
• موضوع سلامت روان، توجه را به نیازهایی فراتر از درمان جراحت جلب می‌کند.

خواندن کتاب زخم زمین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب زخم زمین به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به عکاسی مستند و ثبت پیامدهای انسانی جنگ.
• امدادگران و داوطلبان علاقه‌مند به شناخت تجربه‌ی عملیات در شرایط ناامن.
• خوانندگان پیگیر مدیریت بحران، پشتیبانی امدادی و حمایت روانی از آسیب‌دیدگان.