کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب

کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب، نوشته گروه نویسندگان، رابطه‌ی زبان و قدرت و سیاست‌گذاری آموزشی را بررسی کرده است. پژوهشگران این کتاب نشان می‌دهند که تعریف معلم و انتظار از مدرسه، مستقل از ارزش‌ها و مناسبات اجتماعی شکل نمی‌گیرد. رمضان برخورداری ویراستار مجموعه است و فصل آغازین را نوشته است. نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. موضوع‌هایی مانند تربیت معلم، تربیت جنسی، کودکان دارای بیماری‌های مزمن و صلح، زمینه‌ی بررسی گفتمان‌های آموزشی را فراهم کرده‌اند. پرسش اصلی این است که سیاست‌های آموزشی چگونه به هویت‌ها و نقش‌های تربیتی معنا می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب

کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب مجموعه‌ای از پژوهش‌های محققان فلسفه‌ی تعلیم‌وتربیت است که آموزش را در پیوند با زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بررسی کرده‌اند. رمضان برخورداری، در فصل آغازین، خاستگاه تحلیل گفتمان و ظرفیت‌های روش‌شناختی این شیوه‌ی پژوهش را توضیح داده است. مطالب از شرح معنای گفتمان آغاز می‌شوند و به توضیح تفاوت دیدگاه‌های نورمن فرکلاف، ارنستو لاکلاو، شانتال موفه و جیمز پل جی می‌انجامند. نویسنده نشان می‌دهد که اختلاف این دیدگاه‌ها فقط به ابزارهای تحلیل محدود نیست؛ هریک برداشت متفاوتی از زبان و جهان اجتماعی دارند.

مقدمه‌ی کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب چهار حوزه‌ی تربیت معلم، تربیت جنسی، کودکان دارای بیماری‌های مزمن و صلح را به‌عنوان موضوع مطالعات مجموعه معرفی کرده است. بیشتر این مطالعات به سیاست‌گذاری‌های کلان توجه دارند و بررسی صلح، کتاب‌های درسی را موضوع تحلیل قرار داده است. عنوان‌هایی مانند خاستگاه و دستاوردهای تحلیل گفتمان به‌منزله‌ی رویکردی روش‌شناختی در مطالعه‌ی مسائل آموزش‌وپرورش و تحلیل گفتمان انتقادی تربیت معلم در حاکمیت جمهوری اسلامی ایران، مسیر نظری و پژوهشی مجموعه را نشان می‌دهند.

کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب در پژوهش تربیت معلم از شرح تغییرات اداری فراتر می‌رود و چگونگی ساخته‌شدن هویت حرفه‌ای معلمان را بررسی می‌کند. رضا حق وردی، رمضان برخورداری و علیرضا محمودنیا در این پژوهش، اسناد رسمی، قوانین، اساس‌نامه‌ها، سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها را در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین تحلیل کرده‌اند. موضوع فقط انتخاب واژه‌ها نیست؛ پژوهشگران می‌پرسند متن را چه نهادی تولید کرده است، مخاطبان چه جایگاهی دارند و پیش‌فرض‌های متن چگونه به سیاست آموزشی جهت می‌دهند. اثر حاضر فاصله‌ی میان جایگاه آرمانی معلم و مسائل معیشتی، حرفه‌ای و صنفی او را مطرح می‌کند. خواننده از خلال این مباحث، آموزش‌وپرورش را عرصه‌ای برای تعریف ارزش‌ها، توزیع اختیار و شکل‌دادن به مناسبات اجتماعی می‌بیند.

خلاصه کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب

زبان سیاست‌گذاری چگونه نقش‌های آموزشی را تعریف می‌کند و به بعضی برداشت‌ها اعتبار می‌بخشد؟ نویسندگان گفتمان را صرفاً مجموعه‌ای از گفته‌ها نمی‌دانند؛ گفتمان در شکل‌گیری باورها، ارزش‌گذاری‌ها و هویت‌های اجتماعی نیز دخالت دارد. پژوهش تربیت معلم نشان می‌دهد که گفتمان‌های انقلاب اسلامی، سازندگی، اصلاحات و اصول‌گرایی عدالت‌محور، انتظارهای متفاوتی از معلم ساخته‌اند.

پژوهشگران در این کتاب برای شناختن تفاوت‌های یادشده واژگان و صورت جمله‌ها را بررسی می‌کنند، پیش‌فرض‌های متن را تفسیر می‌کنند و رابطه‌ی متن با ساختارهای قدرت را توضیح می‌دهند. بررسی سند زیرنظام تربیت معلم نیز نشان می‌دهد که تغییر دولت الزاماً به تغییر مبانی اسناد آموزشی منجر نمی‌شود. هدف مشترک این مقالات آشکارکردن زمینه‌هایی است که سیاست‌ها و تعریف‌های ظاهراً طبیعیِ آموزش را ساخته‌اند.

چرا باید کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت برداشت نظریه‌پردازان گفتمان از زبان و جامعه را توضیح می‌دهد.
• پژوهش درمورد تربیت معلم، نمونه‌ای از تحلیل اسناد آموزشی در سه سطح ارائه می‌کند.
• بررسی نقش نهادهای تصمیم‌گیر، شناختن سهم معلمان در سیاست‌گذاری را ممکن می‌کند.
• مباحث مجموعه‌ی حاضر زمینه‌ی پرسشگری درباره‌ی پیش‌فرض‌های سیاست‌های آموزشی را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه‌ی تعلیم‌وتربیت و سیاست‌گذاری آموزشی.
• پژوهشگران علاقه‌مند به تحلیل گفتمان اسناد رسمی.
• معلمان دغدغه‌مند درباره‌ی هویت حرفه‌ای و مناسبات قدرت در آموزش.
• علاقه‌مندان به پیوند سیاست و مدرسه.

بخشی از کتاب تحلیل گفتمان های آموزش و پرورش ایران پس از انقلاب

«بیماری یکی از پیشامدهای ناخوشایند زندگی انسان است که هر فردی در زندگی به‌نحوی با آن مواجه می‌گردد. این لحظات گاه چنان سخت و طاقت‌فرسا می‌شوند که انسان را مشوش ساخته و او را در مواجهه با زندگی و چگونگی ادامۀ آن به چالش می‌کشند. در مواجهه بیماری، اضطراب و دلهرۀ انسان بیش از آنکه به درد و عوارض جسمانی برگردد به عدم فهم او از معنا، چرایی بیماری، و تبیین‌ناپذیری آن برمی‌گردد؛ چنان‌که تراژدی زندگی یک فرد بیمار وقوع بیماری و عوارض جسمانی آن نیست؛ بلکه بیماری تلنگری است تا او را از روزمرگی و غفلت بیرون آورده، با خود و جهان پیرامونش بیگانه ساخته و معنای زندگی را برای او به یک چالش تبدیل می‌کند. (سانتاگ، ۱۳۹۵، ص ۳۷) ازاین‌رو مغفول ماندن معنا و فلسفۀ بیماری و عدم مواجهۀ درست با آن، مشکلات بسیاری را در زندگی و مسیر تربیت افراد به‌دنبال خواهد داشت. چگونگی مواجهه با بیماری در زندگی کودکان بیمار اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ چراکه آن‌ها به‌خاطر شرایط ویژۀ رشد جسمی و روحی، کم‌طاقتی، و کم‌تجربگی، در مواجهه با سختی‌های زندگی و ترس و دلهره نسبت به سیستم پزشکی، ‌بندی‌پذیری بیشتری از بیماری دارند.»