کتاب تم تی

کتاب تم تی نوشته ابراهیم ربانی، مجموعه‌ای از ۱۷ قصه و متل رایج در شمال خوزستان است که از گویش لری - خوزی به فارسی درآمده‌اند. دختران چاره‌جو، جانوران سخنگو، دیوها و آدم‌های گرفتار فقر یا فریب، شخصیت‌های این مجموعه را می‌سازند. این مجموعه که انتشارات چکامه مهر آن را منتشر کرده، علاوه‌بر روایت ماجراهای شگفت، زمینه‌ای برای اندیشیدن به آرزوها، ترس‌ها و مناسبات زندگی در قصه‌های عامیانه فراهم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تم تی

کتاب تم تی حاصل انتخاب ابراهیم ربانی از میان حدود ۶۰ تا ۷۰ قصه و متل رایج در شمال خوزستان است. نویسنده در مقدمه، قصه‌گویی مادربزرگ‌ها را راهی برای انتقال آرزوها و خواسته‌های بیان‌نشده‌ی زنان از نسلی به نسل دیگر می‌داند. او همچنین پرسش‌هایی درباره‌ی نقش زنان، حضور دیوها و توانایی جانوران در چاره‌اندیشی مطرح کرده است. ربانی قصه‌ها را نه‌فقط به‌ عنوان ماجراهایی سرگرم‌کننده، بلکه به‌ عنوان موضوعی برای بررسی باورها و روابط اجتماعی پیش می‌کشد.

این مجموعه ۱۷ عنوان دارد؛ ازجمله دختر دال و گوشت خری، پیداکردن شانس، پیرمرد و دخترانش، عاقبت کچل و خر و دو روباه. این عنوان‌ها از تنوع شخصیت‌ها و موقعیت‌های مجموعه خبر می‌دهند.

کتاب تم تی فضایی دارد که در آن خانه‌های گلی، کوهستان، درختان بلوط، چشمه‌ها و کاروان‌ها در کنار قلعه‌های پرثروت و اشیای جادویی قرار می‌گیرند. راوی معمولاً از بیرون ماجرا را تعریف می‌کند و گفت‌وگوها، درخواست‌ها و هشدارهای شخصیت‌ها مسیر حوادث را پیش می‌برند. تکرار عبارت‌ها، پرسش‌های پیاپی و سفرهایی با چند برخورد، یادآور شیوه‌ی نقل شفاهی قصه‌اند. شخصیت‌ها اغلب با نسبت خانوادگی، پیشه یا ویژگی ظاهری معرفی می‌شوند و تصمیم‌هایشان بیش از شرح مفصل احساسات، منش آن‌ها را نشان می‌دهد. فقر، امید به گشایش، زودباوری، وفای به عهد و تشخیص فرصت، از مضمون‌های قابل‌پیگیری مجموعه‌اند.

دختران در چند قصه نقش تعیین‌کننده دارند؛ آن‌ها خطر را تشخیص می‌دهند یا برای عبور از گرفتاری چاره می‌یابند. جانوران نیز گاه همراه انسان و گاه طرف معامله یا حریف او هستند. این جهان فقط خوشایند و آرام نیست؛ تهدید، رهاشدگی و خشونت نیز در بعضی ماجراها حضور دارد. خواندن مجموعه، در کنار دنبال‌کردن حوادث، فرصتی برای توجه به داوری‌های اخلاقی و تصور قصه‌ها از قدرت، امنیت و خوشبختی فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب تم تی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب تم تی با قصه‌ی خارکنی آغاز می‌شود که نگران تأمین زندگی هفت دخترش است. پیرمرد هنگام کار با پیرزنی روبه‌رو می‌شود که خود را خواهر او می‌خواند و وعده‌ی آسایش می‌دهد. خانواده به دعوت پیرزن به قلعه‌ای پر از خوراک و دارایی می‌روند. زندگی آسوده، اعتماد پدر را جلب می‌کند اما دختر کوچک‌تر نشانه‌هایی نگران‌کننده می‌بیند. او باید خطر را بشناسد و راهی برای محافظت از خانواده پیدا کند.

قصه‌های دیگر نیز گرفتاری‌های متفاوتی را دنبال می‌کنند: مردی برای یافتن شانس خود راهی سفر می‌شود و سفارش چند موجود و انسان را می‌پذیرد؛ دخترانی دور از خانه به‌ دنبال پناه می‌گردند؛ شاهزاده‌ای در سفر با آزمون اعتماد و پایبندی به قول روبه‌رو می‌شود. ماجراها بارها فاصله‌ی میان ظاهر اطمینان‌بخش و نیت پنهان شخصیت‌ها را برجسته می‌کنند.

چرا باید کتاب تم تی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تم تی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مجموعه، نمونه‌هایی از قصه‌ها و متل‌های رایج در شمال خوزستان را در کنار هم قرار داده است.
• حضور دختران چاره‌جو، زمینه‌ی بررسی نقش زنان در قصه‌های عامیانه را فراهم می‌کند.
• تکرارها و گفت‌وگوها، نشانه‌هایی از سنت نقل شفاهی را حفظ کرده‌اند.
• ماجراها پرسش‌هایی درباره‌ی زودباوری، فرصت‌شناسی و وفای به عهد پیش می‌کشند.

خواندن کتاب تم تی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تم تی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به قصه‌ها و متل‌های محلی ایران.
• خوانندگان علاقه‌مند به فرهنگ عامه‌ی شمال خوزستان.
• پژوهشگران نقش زنان و جانوران در قصه‌های عامیانه.
• دوستداران ماجراهای شگفت، اشیای جادویی و شخصیت‌های چاره‌جو.