کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی

کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی نوشته محمدمهدی احمدی، رابطه‌ی نماز با پرورش باورها، اخلاق و رفتار انسان را بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب، تفاوت میان خواندن کلمات نماز و جاری‌شدن معنای آن‌ها در زندگی است؛ تفاوتی که نویسنده برای توضیح نقش تربیتی عبادت ضروری می‌داند. بحث درباره‌ی حضور قلب، انگیزه‌ی نمازخواندن و معنای ذکرها، در کنار موضوعاتی مانند خودشناسی، خودبینی و تربیت فرزندان قرار گرفته است. انتشارات خادم الرضا (ع) این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده، توجه به مفاهیم عبادت را مقدمه‌ای برای اصلاح گفتار و کردار معرفی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی

کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی، تربیت دینی را محدود به انجام عبادات نمی‌داند. محمدمهدی احمدی در مقدمه، این تربیت را رشد تدریجی انسان در زمینه‌های اعتقادی، اخلاقی، گفتاری، رفتاری، فردی و اجتماعی تعریف کرده است. نماز در این چارچوب، برنامه‌ای برای پیوند میان اعتقاد و عمل است. نویسنده برای توضیح این پیوند، میان نماز صحیح و نماز قبول تمایز می‌گذارد. صحت نماز به رعایت شرایط مقرر وابسته است، اما قبول نماز در توضیح او، تقوا و پرهیز از گناه را نیز در بر می‌گیرد. شیوه‌ی توضیح مطالب، ترکیبی از استناد به آیات قرآن، نقل روایت و شرح مفاهیم است. مثال‌های روزمره نیز برای روشن‌کردن فاصله‌ی میان لفظ، معنا و مصداق به کار رفته‌اند. نویسنده از این تمایز استفاده می‌کند تا نشان دهد آشنایی با معنای عبارت‌های نماز، بدون باور قلبی و تغییر رفتار، با هدف تربیتی عبادت یکسان نیست. فضای بحث، دینی و اخلاقی است و موضوعات از منظر باورهای اسلامی و تعالیم اهل‌بیت بررسی می‌شوند.
کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی سه بخش اصلی دارد. بخش نخست به نماز اختصاص یافته است و فصل‌هایی مانند تفاوت قرائت نماز با اقامه‌کردن آن، راه پیدایش حضور قلب، راه‌های ایجاد انگیزه نسبت به نماز و نماز باخشوع را در بر می‌گیرد. شرح پیام‌های سوره‌ی حمد و تسبیحات اربعه نیز جای مشخصی در این بخش دارد. نویسنده در این شرح‌ها، معنای عبارت‌ها، اجزای معنایی و لوازم آن‌ها را از یکدیگر جدا کرده است. بخش دوم در ۱۶ فصل، موضوعات تربیتی گسترده‌تری را مطرح می‌کند؛ از هدف زندگی و نقش رفتار پدر و مادر در آموزش فرزندان تا خودشناسی، عجب و تکبر. تعبیر بیماری‌های روحی در این مباحث، به صفات و کاستی‌های اخلاقی اشاره دارد. بخش سوم به نمونه‌هایی از احادیث پیامبر و اهل‌بیت اختصاص یافته است و موضوعاتی چون غیبت، دروغ، استقامت زبان، آداب خواب و معیارهای کمال انسان را کنار هم قرار می‌دهد. این گستره نشان می‌دهد که بحث عبادت در این کتاب، از مناسبات روزمره و مسئولیت‌های اخلاقی جدا نیست.

خلاصه کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی

ایده‌ی اصلی کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی این است که تکرار عبارت‌های نماز، زمانی اثر تربیتی پیدا می‌کند که نمازگزار معنای سخن خود را بشناسد و برای تحقق آن در زندگی بکوشد. درخواست هدایت، برای نمونه، فقط بیان یک خواسته نیست؛ این درخواست باید در انتخاب عقیده، گفتار و رفتار نیز نمود داشته باشد. نویسنده، حضور قلب را به آگاهی از مخاطب نماز و محتوای سخن پیوند می‌دهد. بحث سپس از عبادت به مراقبت اخلاقی گسترش پیدا می‌کند. انسان در این نگاه، باید کاستی‌های خود را بشناسد، منشأ آن‌ها را بررسی کند و صفات پسندیده را با تکرار رفتار مناسب در خود پرورش دهد. خودبینی نیز به برداشت نادرست از توانایی‌ها و کمالات نسبت داده می‌شود. مجموعه‌ی این مباحث، عبادت آگاهانه و اصلاح عادت‌های روزمره را دو موضوع مرتبط معرفی می‌کند.

چرا باید کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز میان صحت نماز، قبول نماز و اقامه‌کردن نماز را توضیح می‌دهد.
• معنای ذکرهای نماز را به پیامدهای اعتقادی و اخلاقی آن‌ها پیوند می‌زند.
• زمینه‌ای برای بررسی خودبینی و نسبت انسان با توانایی‌هایش فراهم می‌کند.
• نقش الگوی رفتاری والدین را در تربیت دینی فرزندان مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نماز و دیگر موضوعات گوناگونی تربیتی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• نمازگزارانی که به شناخت معنای ذکرها علاقه دارند.
• والدینی که دغدغه‌ی تربیت دینی فرزندان را دارند.
• علاقه‌مندان به مباحث خودشناسی و اخلاق اسلامی.
• خوانندگانی که درباره‌ی پیوند عبادت و رفتار روزمره مطالعه می‌کنند.