کتاب جاسم

کتاب جاسم (خاطرات یک عراقی که در کنار ایرانی ها با صدام جنگید) نوشته سعید زراعتکار، سرگذشت مردی عراقی است که نمی‌خواهد فرمان حکومت کشورش را برای جنگیدن با ایرانی‌ها بپذیرد. جاسم میان ماندن کنار خانواده و وفاداری به باورهایش گرفتار می‌شود؛ انتخابی که خطر، جدایی و آینده‌ای نامعلوم را پیش روی او می‌گذارد. انتشارات سرو این کتاب را منتشر کرده است. روایت، جنگ ایران و عراق را از چشم کسی دنبال می‌کند که زادگاهش را دوست دارد اما حمله به کشور همسایه را نمی‌پذیرد. زندگی او نشان می‌دهد مخالفت با جنگ چگونه می‌تواند به دوری از عزیزان و دشواری‌های زندگی در غربت گره بخورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جاسم

کتاب جاسم نوشته سعید زراعتکار، روایتی داستانی بر پایه‌ی خاطرات مردی عراقی است که مسیر زندگی‌اش با آغاز جنگ ایران و عراق تغییر می‌کند. نویسنده در مقدمه از شنیدن دردها و تجربه‌های مردی سخن گفته است که بازگویی گذشته برایش آسان نیست. متن اصلی سپس به روایت اول‌شخص جاسم سپرده می‌شود؛ مردی از خانواده‌ای پرجمعیت که پیش از جنگ، بنایی و رسیدگی به نخلستان بخش مهمی از روزهایش بوده است. فضای آغازین، خانه‌های کنار نخلستان، کار مشترک پدر و پسران و زندگی تازه‌ی جاسم در کنار همسرش را پیش چشم می‌آورد. جنگ از دل همین زندگی معمولی وارد روایت می‌شود، نه از میان گزارش‌های نظامی. پدر جاسم در شکل‌گیری تصمیم او نقش مهمی دارد؛ مخالفت پدر با کشتن مسلمانان، برای پسر به معیاری در سنجیدن فرمان حکومت تبدیل می‌شود. دغدغه‌ی اصلی این بخش از روایت، فاصله‌ی میان خواست مردم و تصمیم صاحبان قدرت است. جاسم از مرگ نمی‌ترسد؛ نگرانی او این است که ناچار شود جان کسانی را بگیرد که دشمن خود نمی‌داند.
کتاب جاسم در ادامه، موضوع وطن‌دوستی را از اطاعت از حکومت جدا می‌کند. راوی به عراق، خانواده و خاطراتش وابسته است اما این وابستگی به معنای پذیرفتن رفتار حزب بعث نیست. همین تمایز، وضعیت او را پیچیده می‌سازد: پناه‌بردن به ایران می‌تواند جانش را حفظ کند اما امنیت عزیزان و امکان بازگشتش را زیر سؤال می‌برد. روایت، تجربه‌ی غربت را در جزئیات روزمره دنبال کرده است؛ از نفهمیدن برخی کلمات فارسی تا انتظار برای مشخص‌شدن وضعیت اقامت و پیداکردن کاری که روزها را از بی‌هدفی بیرون بیاورد. برخورد نیروهای ایرانی و ارتباط با هم‌وطنان عراقی نیز از دریچه‌ی تجربه و داوری شخصی راوی بیان می‌شود. این کتاب به‌جای محدودماندن به صحنه‌های نبرد، به کار در درمانگاه، دوستی، دلتنگی و سازگارشدن با محیط تازه توجه دارد. باورهای مذهبی جاسم در تصمیم‌ها و شیوه‌ی کنارآمدنش با تنهایی حضور دارند. حس تعلق به ایران نیز به‌تدریج در کنار دلبستگی او به عراق شکل می‌گیرد. خواننده با سرگذشت کسی روبه‌رو می‌شود که مخالفتش با حکومت، علاقه‌اش به مردم کشور خود را از بین نبرده است.

خلاصه داستان جاسم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
جاسم در روستایی نزدیک بعقوبه زندگی می‌کند و همراه پدر و برادرانش به کار بنایی و برداشت خرما مشغول است. او تازه ازدواج کرده که خبر آغاز جنگ، آرامش خانه را بر هم می‌زند. پدر از پسرانش می‌خواهد در جنگ علیه ایرانی‌ها شرکت نکنند اما دستور اعزام اجباری، جاسم را به پنهان‌شدن وادار می‌کند. مأموران سرانجام او را می‌برند. جاسم در مسیر اعزام، تصمیم به فرار می‌گیرد و درمی‌یابد سه نفر دیگر نیز به پناه‌بردن به ایران فکر می‌کنند. آن‌ها شبانه از محل استقرارشان خارج می‌شوند و برای عبور از مرز قدم در راهی خطرناک می‌گذارند. ورود به ایران، نگرانی‌های جاسم را تمام نمی‌کند: او باید در کشوری ناآشنا وضعیت خود را روشن کند و راهی برای ادامه‌ی زندگی بیابد. خاطره‌ی خانواده و ترس از سرنوشت عزیزانش، در تمام این مسیر همراه اوست.

چرا باید کتاب جاسم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جاسم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• روایت، تجربه‌ی سربازی اجباری را از دید مردی نشان می‌دهد که فرمان جنگ را با باورهای خود ناسازگار می‌بیند.
• سرگذشت راوی، تفاوت میان دوست‌داشتن وطن و همراهی با حکومت را برجسته می‌کند.
• جزئیات زندگی در ایران، پیامدهای جنگ را فراتر از میدان نبرد، در کار، روابط اجتماعی و احساس تعلق نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به داستان‌های مبتنی بر خاطرات جنگ که می‌خواهند تجربه‌ی یک عراقی مخالف صدام را دنبال کنند.
• خوانندگانی که به موضوع مهاجرت، دوری از خانواده و دشواری سازگارشدن با کشور میزبان علاقه دارند.
• مخاطبانی که به تصمیم‌های اخلاقی انسان‌ها زیر فشار حکومت و جنگ توجه دارند.