کتاب پرواز ۵۷-۱۳

کتاب پرواز 1357 (خاطراتی از نقش نیروی هوایی در پیروزی انقلاب اسلامی ایران) با تدوین ناصر ملائی، خاطرات کارکنانی را گرد آورده است که در کنار خدمت نظامی، در مبارزات انقلاب حضور داشتند. این مجموعه از ارتباط‌های پنهانی در پایگاه‌ها، توزیع اعلامیه‌ها، تجمع‌های اعتراضی و پیوند نظامیان با مردم می‌گوید. نکته‌ی مهم این خاطرات، هم‌زمانی مخالفت با حکومت پهلوی و دغدغه‌ی حفظ هواپیماها و تجهیزات متعلق به مردم است؛ موضوعی که موقعیت راویان را پیچیده‌تر می‌کند. انتشارات سرو این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پرواز ۵۷-۱۳

کتاب پرواز 1357 حاصل تدوین ناصر ملائی از مصاحبه‌ها با ۱۶ نفر از کارکنان نیروی هوایی ارتش است. این کتاب، انقلاب اسلامی را از دریچه‌ی تجربه‌ی کسانی معرفی می‌کند که در محیطی نظامی، میان الزامات خدمت و باورهای سیاسی و مذهبی خود قرار گرفته بودند. راویان از رسته‌های مختلف هستند و خاطراتشان نشان می‌دهد فعالیت‌های انقلابی به خلبانان یا همافران محدود نبوده است. کارکنان فنی و پشتیبانی نیز در ارتباط‌های میان پایگاه‌ها و رساندن اخبار و اعلامیه‌ها سهم داشته‌اند. فضای خاطرات، ترکیبی از مراقبت‌های ضداطلاعات، نگرانی از بازداشت، اعتماد میان همکاران و ارتباط با اجتماعات بیرون از پادگان است. تدوین‌گر در پیشگفتار توضیح داده است که سؤالات مصاحبه‌ها را حذف کرده تا خاطرات بدون رفت‌وبرگشت‌های جلسه‌ی گفت‌وگو خوانده شوند. شرح کوتاه زندگی هر راوی نیز پیش از خاطرات آمده است. این معرفی‌ها، مسیر ورود افراد به ارتش، تخصص آنان و مسئولیت‌های بعدی‌شان را روشن می‌کنند. خاطرات از منظر مشارکت‌کنندگان در انقلاب بیان شده‌اند و برداشت‌های مذهبی و سیاسی آنان نیز در توضیح رخدادها حضور دارد.
کتاب پرواز 1357 پس از پیشگفتار و بخش نیروی هوایی ارتش در گذر زمان، در ۱۶ فصل تنظیم شده است. فصل‌ها به نام راویان شناخته می‌شوند؛ از جمله فرشید اسکندری، مهدی آقاجانی، محمود ضرابی و محمد حسین نورشاهی. بخش اسناد و تصاویر نیز در فهرست آمده است. مقدمه‌ی تاریخی، زمینه‌ای درباره‌ی شکل‌گیری نیروی هوایی، آموزش نیروها و تغییر تشکیلات فراهم می‌کند. خاطرات بعدی، این تصویر سازمانی را به تجربه‌های شخصی نزدیک می‌کنند. عنوان‌هایی مانند تهدید تیمسار ایمانیان، فرمانده گروهان نگران درجه‌هایش بود و هواپیمای امام(ره) کجا فرود بیاید، تنوع موقعیت‌های نقل‌شده را نشان می‌دهند. جزئیاتی مانند گفت‌وگو با فرمانده، تشکیل هیئت‌های مذهبی یا هماهنگی برای تجمع، رابطه‌ی زندگی روزمره‌ی نظامیان با مبارزات را آشکار می‌سازند. محور مشترک این تجربه‌ها، شکل‌گیری تصمیم‌های فردی و جمعی در فضایی است که مخالفت سیاسی می‌توانست پیامدهای شغلی و امنیتی داشته باشد.

خلاصه کتاب پرواز ۵۷-۱۳

کتاب پرواز 1357 مسیر همراهی گروهی از کارکنان نیروی هوایی با انقلاب اسلامی را از فعالیت‌های محدود درون پایگاه‌ها تا حضور آشکار در تجمع‌ها بازگو می‌کند. راویان، جلسات مذهبی، بحث‌های میان همکاران و ارتباط با روحانیان را از زمینه‌های این همراهی می‌دانند. خاطرات مهدی آقاجانی از اختصاص‌دادن مبالغ اضافه‌شده به حقوق نظامیان به حمایت از مبارزات و پخش اعلامیه در میدان صبحگاه مهرآباد حکایت دارند. روایت فرشید اسکندری، موقعیت افسری را نشان می‌دهد که در تبریز میان دستور فرمانده پایگاه و درخواست مردم قرار می‌گیرد. بخش دیگری از خاطرات به اعتراض علیه بسته‌شدن باند فرودگاه و گردهمایی کارکنان برای بیعت با امام خمینی اختصاص دارد. دغدغه‌ی مشترک راویان، مشارکت در تغییر سیاسی بدون رهاکردن مسئولیت حفاظت از امکانات نظامی است؛ تجهیزاتی که آنان متعلق به مردم می‌دانستند.

چرا باید کتاب پرواز ۵۷-۱۳ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پرواز 1357 را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• خاطرات کارکنان رسته‌های مختلف، شناخت نقش نیروی هوایی در انقلاب را فراتر از یک گروه مشخص می‌برند.
• جزئیات زندگی در پایگاه‌ها، محدودیت‌ها و مخاطرات فعالیت سیاسی نظامیان را روشن می‌کنند.
• توضیحات تدوین‌گر، چگونگی تبدیل مصاحبه‌ها به متن خاطرات را نشان می‌دهند.
• روایت‌ها، رابطه‌ی باور مذهبی، اعتماد میان همکاران و تصمیم‌های جمعی را قابل‌بررسی می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به تاریخ انقلاب اسلامی که می‌خواهند نقش کارکنان نیروی هوایی را از منظر خاطرات آنان بشناسند.
• خوانندگان خاطرات نظامی که به تجربه‌های خدمت و فعالیت سیاسی در پایگاه‌ها علاقه دارند.
• پژوهشگران تاریخ شفاهی که شیوه‌ی تدوین مصاحبه‌ها و دیدگاه راویان برایشان اهمیت دارد.