کتاب رشد کودک

کتاب رشد کودک (الگوها، اختلالات و کنترل به‌وسیله والدین و مربیان) نوشته ا. یوت کیپارت، رشد را از دریچه‌ی توانایی‌های قابل‌مشاهده‌ی کودک بررسی می‌کند؛ از دنبال‌کردن اشیا با چشم تا حرکت، گفتار و ارتباط اجتماعی. حسین اخلاقی کوهپایی و شهین فهیمی نیا مترجمان این کتاب هستند و انتشارات کشمر این کتاب را منتشر کرده است. جدول‌های سنجش و پرسش‌نامه‌ها، محور اصلی بررسی توانایی‌های کودک در چهار سال نخست زندگی‌اند. نکته‌ی مهم این است که سن کودک به‌تنهایی تصویر دقیقی از وضعیت رشد او نمی‌دهد و توانایی‌های مختلف باید جداگانه مشاهده شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رشد کودک

کتاب رشد کودک نوشته ا. یوت کیپارت، مشاهده‌ی رفتارهای روزمره را مبنای شناخت رشد قرار داده است. پرسش اصلی این کتاب این است که کودک در زمینه‌های مختلف چه کارهایی انجام می‌دهد و کدام توانایی‌ها هنوز در حال شکل‌گیری‌اند. نویسنده، رشد حسی‌ـ‌حرکتی را در پنج زمینه بررسی کرده است: بینایی و ادراک بصری، مهارت دست‌ها، تعادل و حرکت اعضای بدن، گفتار و ادراک شنوایی. جدول مربوط به این زمینه‌ها، ۲۴۰ فعالیت را در ۴۸ مرحله‌ی ماهانه، از آغاز زندگی تا پایان چهار سالگی، در بر می‌گیرد. بخش جداگانه‌ای نیز به سنجش رشد اجتماعی اختصاص دارد. توضیح هر فعالیت، شرایط مشاهده و معیار تشخیص انجام کامل، انجام نسبی یا انجام‌نشدن را مشخص می‌کند. این شیوه، توجه والدین و مربیان را از برداشت‌های کلی به رفتارهای معین می‌برد. کودک ممکن است در یک زمینه مهارت بیشتری نشان دهد اما در زمینه‌ای دیگر به فرصت و بررسی بیشتری نیاز داشته باشد. جدول، این تفاوت‌ها را در کنار هم نشان می‌دهد.
کتاب رشد کودک سه بخش اصلی دارد. بخش نخست، الگوهای رشد، دستورالعمل استفاده از جدول و پرسش‌نامه‌های والدین و مربیان را ارائه می‌کند. بخش دوم با عنوان اصول نظری در ساختن جدول رشد، موضوع‌هایی مانند رشد متناسب با سن، یادگیری هنگام بازی، شرایط صحیح یادگیری و زیان احتمالی تمرین‌های پیش از موعد را توضیح می‌دهد. مباحث مربوط به اختلال‌های حرکتی، بینایی، شنوایی، گفتاری و اجتماعی نیز در همین بخش آمده‌اند. بخش سوم، خلاصه‌ای از رشد همه‌جانبه‌ی کودک را در کنار برتری جانبی مغز و توان‌بخشی سازمان‌بندی عصبی قرار می‌دهد. حسین اخلاقی کوهپایی در پیش‌گفتار توضیح داده است که مطالبی را به متن افزوده است. نکته‌ی مهم در استفاده از جدول، توجه به محدودیت نتیجه‌هاست: متن تصریح می‌کند که مجموع نمره‌ها هنجاریابی آماری نشده است و قرار نیست ماه‌های دقیق تأخیر را تعیین کند. همچنین، نداشتن فرصت تجربه با نداشتن آمادگی برای انجام یک فعالیت یکسان نیست. این تمایز، جایگاه بازی، تجربه و آمادگی کودک را در فهم نتیجه‌های مشاهده روشن‌تر می‌کند.

خلاصه کتاب رشد کودک

کتاب رشد کودک، شناخت وضعیت رشد را به مشاهده‌ی مجموعه‌ای از توانایی‌های مشخص پیوند می‌دهد. والدین یا مربیان، فعالیت‌های متناسب با محدوده‌ی سنی کودک را بررسی می‌کنند و نتیجه را در سه وضعیت کامل، نسبی و انجام‌نشده ثبت می‌کنند. بررسی توانایی‌های ساده‌تر و دشوارتر، تصویری از نقاط قوت و زمینه‌های نیازمند توجه فراهم می‌آورد. برای مثال، گرفتن یک وسیله و رهاکردن همان وسیله دو توانایی جداگانه‌اند و انجام یکی، لزوماً به‌معنای تسلط بر دیگری نیست. ثبت نتیجه‌ها در نوبت‌های مختلف نیز امکان پیگیری تغییرات را فراهم می‌کند. دغدغه‌ی اصلی این کتاب، شناخت زودهنگام کندی رشد و توجه به نیازهای متفاوت کودک است. توضیح‌های نظری نیز یادآوری می‌کنند که تمرین باید با آمادگی کودک تناسب داشته باشد. جدول، ابزار مشاهده و پیگیری است و نتیجه‌ی کلی نمره‌ها، سن دقیق رشد را نشان نمی‌دهد.

چرا باید کتاب رشد کودک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رشد کودک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• معیارهای مشخص مشاهده، تفاوت انجام کامل و نسبی یک فعالیت را روشن می‌کنند.
• جدول‌های جداگانه، تفاوت رشد مهارت‌های حرکتی، حسی، گفتاری و اجتماعی را نشان می‌دهند.
• دستورالعمل ثبت نتیجه‌ها، پیگیری تغییر توانایی‌های کودک را ممکن می‌کند.
• بحث آمادگی برای یادگیری، تفاوت فرصت‌دادن به کودک و تمرین پیش از موعد را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رشد کودک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدینی که می‌خواهند توانایی‌های کودک خردسال خود را منظم‌تر مشاهده کنند.
• مربیانی که رشد حسی‌ـ‌حرکتی و اجتماعی کودکان را پیگیری می‌کنند.
• دانشجویان رشته‌های مرتبط با رشد و توان‌بخشی کودک که به جدول‌های سنجش علاقه دارند.