کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان

کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان (نساء فلاسفة فی العالم القدیم)، نوشته امام عبدالفتاح امام و ترجمه احمد بان پور، به بازشناسی نقش زنان در شکل‌گیری و انتقال اندیشه‌های فلسفی در دوران باستان اختصاص دارد. نویسنده کم‌رنگ‌بودن نام زنان در روایت‌های رایج تاریخ فلسفه را نشانه‌ی ضعف توانایی فکری آنان نمی‌داند و در عوض، محدودیت‌های آموزشی و موانع اجتماعی را بررسی می‌کند که فرصت اندیشیدن و مشارکت در مباحث فلسفی را از بسیاری از زنان گرفته‌اند. مدرسه‌ی فیثاغورس، دیدگاه‌های دیوتیما درباره‌ی عشق و فعالیت‌های علمی هیپاتیا از جمله موضوعات این کتاب هستند. انتشارات ضامن آهو این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان

کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان، اثر امام عبدالفتاح امام، چهارمین عنوان از مجموعه‌ی فیلسوف و زن است. نویسنده در مقدمه، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا نام زنان در تاریخ فلسفه کمتر از مردان دیده می‌شود و آیا این تفاوت را باید به توانایی‌های عقلی نسبت داد یا به فرصت‌های نابرابر و شرایط اجتماعی. نویسنده با نقد دیدگاه ارسطو درباره‌ی فرودستی زنان، برداشت‌های فلسفی، عرف‌های اجتماعی و تفسیرهای دینی را از یکدیگر متمایز می‌کند. او همچنین به نمونه‌ی بلقیس و شیوه‌ی تصمیم‌گیری و مشورت‌کردن او اشاره می‌کند تا تصور ناتوانی زنان در داوری سنجیده را به چالش بکشد. کتاب در هشت فصل تنظیم شده است. فصل نخست به فیثاغورس و مدرسه‌ی او اختصاص دارد و زمینه‌ی آشنایی با ساختار این جماعت، شیوه‌ی آموزش و حضور زنان در آن را فراهم می‌کند. دو فصل بعدی نیز به زنان فیثاغوری در دوره‌های نخستین و متأخر می‌پردازند. نویسنده مباحث آنان درباره‌ی خانواده، تربیت و هماهنگی را در ارتباط با اخلاق، پرورش فضیلت و زندگی اجتماعی بررسی می‌کند.

کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان در فصل‌های بعدی، نمونه‌های دیگری از حضور زنان در عرصه‌ی اندیشه را معرفی می‌کند. فصل چهارم به آسپاسیا و ارتباط او با فن بیان و گفت‌وگوی منکسنوس اختصاص دارد. در فصل پنجم، دیوتیما و دیدگاه‌های او درباره‌ی عشق در گفت‌وگوی ضیافت بررسی می‌شوند؛ نویسنده همچنین شواهد مربوط به تاریخی یا افسانه‌ای‌بودن این شخصیت را در نظر می‌گیرد. فصل ششم به جولیا دومنا و محفل فلسفی پیرامون او می‌پردازد. در فصل هفتم، ماکرینا معرفی می‌شود و فصل پایانی فعالیت‌های آموزشی و آثار هیپاتیا، فیلسوف اسکندریه، را بررسی می‌کند. امام عبدالفتاح امام در ارزیابی این شخصیت‌ها به محدودیت منابع تاریخی نیز توجه دارد و یادآور می‌شود که آثار بسیاری از فیلسوفان مرد هم به‌صورت ناقص و پراکنده باقی مانده‌اند. از این منظر، شمار اندک نوشته‌های به‌جامانده از زنان به‌تنهایی نمی‌تواند معیار مناسبی برای سنجش توانایی‌های فکری آنان باشد. کتاب در کنار معرفی زنان اندیشمند، خواننده را با این پرسش روبه‌رو می‌کند که تاریخ فلسفه بر چه اساسی برخی چهره‌ها را برجسته کرده و برخی دیگر را به حاشیه رانده است.

خلاصه کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان

کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان با بررسی این مسئله پیش می‌رود که آیا کم‌رنگ‌بودن حضور زنان در تاریخ فلسفه، واقعاً از تفاوت توانایی‌های عقلی ناشی می‌شود یا باید آن را در شرایط تاریخی و فرصت‌های نابرابر جست‌وجو کرد. نویسنده برای بررسی این پرسش، سراغ زنانی می‌رود که در آموزش، گفت‌وگو و فعالیت‌های فلسفی نقش داشته‌اند. مدرسه‌ی فیثاغوری نقطه‌ی آغاز بحث است؛ محیطی که زنان در آن امکان مشارکت در زندگی فکری را پیدا می‌کردند. موضوعاتی مانند هماهنگی، تربیت و زندگی خانوادگی نیز در این بخش با مسائل اخلاقی و اجتماعی ارتباط می‌یابند. در فصل‌های بعد، دامنه‌ی بحث به خطابه، نظریه‌ی عشق، محافل فلسفی و آموزش گسترش پیدا می‌کند. نویسنده در مجموع تأکید می‌کند که محرومیت از فرصت‌های آموزشی و غیبت در اسناد تاریخی را نباید نشانه‌ی ناتوانی فکری دانست. از نگاه او، توانایی فهم، تفسیر و شرح اندیشه‌های فلسفی نیز جلوه‌ای از مشارکت عقلانی است و نباید ارزش فعالیت فکری زنان را فقط با میزان نظریه‌پردازی مستقل آنان سنجید.

چرا باید کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• این کتاب پیش‌فرض‌های رایج درباره‌ی توانایی فلسفی زنان را با شواهد تاریخی به پرسش می‌کشد.
• بررسی مدرسه‌ی فیثاغوری، ارتباط میان اندیشه‌های فلسفی، تربیت و اخلاق را روشن می‌کند.
• بحث درباره‌ی دیوتیما، تفاوت میان تحلیل یک اندیشه و بررسی تاریخی شخصیت صاحب آن را نشان می‌دهد.
• معرفی جولیا دومنا و هیپاتیا، نقش محافل فکری و فعالیت‌های آموزشی را در انتقال اندیشه برجسته می‌کند.

خواندن کتاب زنان فیلسوف در جهان باستاناین کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زنان فیلسوف در جهان باستان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی باستان که می‌خواهند با زنان اندیشمند کمترشناخته‌شده آشنا شوند.
• خوانندگانی که رابطه‌ی جنسیت، آموزش و فرصت‌های اجتماعی را در تاریخ اندیشه بررسی می‌کنند.
• دانشجویان فلسفه و تاریخ که به نقد تاریخ‌نگاری و ارزیابی شواهد تاریخی علاقه دارند.