کتاب مهدویت در قرآن

کتاب مهدویت در قرآن (پژوهشی تفسیری، اعتقادی و تطبیقی) نوشته مهنازالسادات روضاتی، نسبت میان وعده‌های قرآنی درباره‌ی آینده‌ی زمین و آموزه‌ی منجی موعود را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این کتاب، چگونگی استنباط مهدویت از آیاتی است که از جانشینی مؤمنان، وراثت صالحان و برپایی قسط سخن می‌گویند. نویسنده، دیدگاه‌های مفسران شیعه و اهل‌سنت را در کنار یکدیگر قرار داده است تا پیوند میان این مفاهیم را توضیح دهد. انتشارات خانه اندیشه زحل این کتاب را منتشر کرده است. بحث درباره‌ی انتظار به‌عنوان مسئولیت اجتماعی، یکی از محورهای این پژوهش است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهدویت در قرآن

کتاب مهدویت در قرآن، پژوهش مهنازالسادات روضاتی درباره‌ی جایگاه مهدویت در پیوند میان توحید، هدایت و عدالت است. نویسنده از این پرسش آغاز می‌کند که آیات مربوط به پیروزی حق و حکومت صالحان چگونه می‌توانند مبنای فهم مهدویت قرار گیرند. بحث اصلی، بررسی یک آیه به‌تنهایی نیست؛ نویسنده تلاش می‌کند ارتباط میان چند دسته از آیات را توضیح دهد. آیه‌ی ۵۵ سوره‌ی نور، آیه‌ی ۱۰۵ سوره‌ی انبیاء و آیه‌ی پنج سوره‌ی قصص از محورهای این بررسی هستند. تحلیل معنای واژه‌ها، توجه به سیاق آیات و مقایسه‌ی تفسیرها، شیوه‌ی پیشبرد مباحث را شکل داده‌اند. نویسنده در بخش تطبیقی، از آثاری مانند المیزان، مجمع‌البیان و نورالثقلین در کنار تفسیرهای طبری، قرطبی، فخر رازی و ابن‌کثیر استفاده کرده است. هدف اعلام‌شده‌ی پژوهش، توضیح زمینه‌های مشترک قرآنی درباره‌ی وعده‌ی عدالت است، نه غلبه‌ی مذهبی. مباحث، ماهیتی تفسیری و اعتقادی دارند و شناخت مفاهیمی مانند امامت، ربوبیت و سنت‌های الهی به دنبال‌کردن استدلال‌ها کمک می‌کند. نویسنده همچنین می‌کوشد برداشت مهدوی از آیات را در ارتباط با مسئله‌ی استمرار هدایت توضیح دهد.
کتاب مهدویت در قرآن در هفت فصل سامان یافته است. فصل «مبانی نظری مهدویت در قرآن» مفاهیم استخلاف، وراثت و تمکین را بررسی می‌کند. فصل «بشارت‌های قرآنی به حکومت صالحان» به وعده‌های مربوط به آینده‌ی زمین اختصاص دارد. فصل سوم، صفات منجی موعود را موضوع بحث قرار می‌دهد. فصل «جامعه مهدوی در قرآن» نیز عدالت، وحدت، علم، امنیت و آبادانی را به‌عنوان شاخص‌های این جامعه معرفی کرده است. نویسنده در فصل پنجم، ظهور را در ارتباط با سنت‌هایی مانند امتحان، پالایش و نصرت مؤمنان توضیح می‌دهد. فصل ششم به سؤالاتی درباره‌ی نیامدن نام امام مهدی در قرآن، مصداق‌های تاریخی وعده‌ی حکومت صالحان و برداشت‌های نمادین از مهدویت اختصاص یافته است. فصل هفتم، نتایج پژوهش را جمع‌بندی می‌کند. مسئله‌ی انتظار نیز در پیوند با تعهد انسانی مطرح می‌شود؛ نویسنده، ایمان به آینده‌ی عادلانه را از مسئولیت انسان در برابر ستم جدا نمی‌داند. این پیوند، بحث اعتقادی را به پرسش‌هایی درباره‌ی رفتار اجتماعی و نقش جامعه‌ی مؤمنان متصل می‌کند.

خلاصه کتاب مهدویت در قرآن

کتاب مهدویت در قرآن بر این ایده استوار است که وعده‌ی حکومت صالحان را باید در امتداد هدایت الهی فهمید. نویسنده، نبوت را مرحله‌ی ابلاغ حق، امامت را استمرار هدایت و مهدویت را تحقق نهایی عدالت جهانی تفسیر می‌کند. سه مفهوم استخلاف، وراثت و تمکین، محور توضیح این مسیر هستند: جانشینی در زمین، انتقال حاکمیت به صالحان و استقرار پایدار دین. پژوهش سپس رابطه‌ی این وعده با آزمون، پالایش جامعه و یاری مؤمنان را بررسی می‌کند. نویسنده، پیروزی نهایی حق را جدا از ایمان و عمل صالح توضیح نمی‌دهد. پیام محوری پژوهش این است که انتظار، صرفاً چشم‌دوختن به آینده نیست؛ انتظار در برداشت نویسنده، تعهد به عدالت و پذیرفتن مسئولیت اجتماعی را نیز در بر می‌گیرد.

چرا باید کتاب مهدویت در قرآن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مهدویت در قرآن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، معنای استخلاف، وراثت و تمکین را در استدلال‌های مهدوی توضیح می‌دهد.
• مقایسه‌ی تفسیرهای شیعه و اهل‌سنت، زمینه‌ی بررسی برداشت‌های مختلف از آیات وعده را فراهم می‌کند.
• بحث انتظار، پیوند باور دینی و مسئولیت اجتماعی را روشن می‌کند.
• فصل شبهات، سؤالات مشخص درباره‌ی مستندات قرآنی مهدویت را مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مهدویت در قرآن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به مطالعات مهدویت که به‌دنبال شناخت مبانی قرآنی این باور هستند.
• دانشجویان الهیات که موضوع پژوهششان تفسیر تطبیقی یا اندیشه‌ی موعود است.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت انتظار، عدالت و مسئولیت اجتماعی سؤال دارند.