کتاب حقوق کیفری خانواده

کتاب حقوق کیفری خانواده نوشته عباس زراعت، حدود دخالت حقوق جزا در روابط خانوادگی و مبانی حمایت کیفری از اعضای خانواده را بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب، چگونگی حمایت از حقوق خانوادگی بدون تشدید اختلاف‌ها و آسیب‌زدن به پیوندهای میان اعضای خانواده است. نویسنده، شناخت مصالح خانواده را مقدمه‌ی بررسی جرائم و مجازات‌ها قرار داده و میان احکام مشترک این جرائم و مقررات اختصاصی هر یک تفاوت می‌گذارد. انتشارات اندیشه‌های حقوقی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حقوق کیفری خانواده

کتاب حقوق کیفری خانواده، خانواده را صرفاً مجموعه‌ای از روابط حقوقی نمی‌داند. عباس زراعت، احکام این نهاد را در پیوند با اخلاق، دین، عرف، اقتصاد و شناخت ویژگی‌های روانی و اجتماعی اعضای خانواده بررسی کرده است. مسئله‌ی اصلی، تعیین جایگاه کیفر در نهادی است که دوام روابط اعضای خانواده فقط به الزام قانونی وابسته نیست. نویسنده، میان حقوق عمومی و مناسبات خصوصی خانواده نوعی تلاقی می‌بیند و ضرورت مداخله‌ی محتاطانه‌ی دولت را از همین منظر توضیح می‌دهد.

این کتاب برای درس حقوق جزای خانواده نگاشته شده است و موضوع خود را به جرائمی محدود می‌کند که مستقیماً خانواده را هدف می‌گیرند. بنابراین، هر جرمی که بر زندگی خانوادگی اثر می‌گذارد، الزاماً در قلمرو بحث قرار ندارد.

کتاب حقوق کیفری خانواده، مباحث را در دو حوزه‌ی عمومی و اختصاصی دنبال می‌کند. بخش نخست با عنوان «فلسفه‌ی حقوق کیفری خانواده»، تعریف، موضوع، هدف، جایگاه، مبانی و منابع این رشته را توضیح می‌دهد. منظور عباس زراعت از احکام عمومی، قواعد عمومی همه‌ی جرائم نیست؛ بلکه ویژگی‌هایی است که جرائم علیه خانواده در موضوع و هدف حمایتی خود دارند.

حوزه‌ی اختصاصی به تحلیل جرائم معین اختصاص دارد و فصل جرائم موضوع قانون حمایت خانواده، موضوع‌هایی چون عدم ثبت ازدواج و طلاق، کودک‌همسری، خودداری از تکالیف حضانتی، ممانعت از ملاقات طفل و صدور گواهی پزشکی خلاف واقع را در بر می‌گیرد. بررسی عنصر قانونی، مادی و معنوی، مرتکب و مجازات، مبنای توضیح این جرائم است. برخی مباحث نیز ضمانت اجرای مدنی و مطالعه‌ی تطبیقی دارند. نویسنده از این مسیر، تفاوت میان ایجاد حق در مقررات مدنی و حمایت کیفری از آن حق را روشن می‌کند. بحث درباره‌ی تناسب مجازات نیز به پیامدهای واکنش قضایی برای خانواده توجه دارد، نه‌فقط تعیین کیفر برای رفتار ممنوع.

خلاصه کتاب حقوق کیفری خانواده

کتاب حقوق کیفری خانواده از این ایده آغاز می‌شود که حمایت از خانواده، به شناخت حقوق و مصالحی نیاز دارد که قانون قرار است از آن‌ها محافظت کند. نویسنده ابتدا مرز جرائم مستقیم علیه خانواده را از جرائمی جدا می‌کند که فقط پیامد خانوادگی دارند. سپس، نسبت مقررات کیفری را با احکام مدنی، مبانی فقهی و ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی توضیح می‌دهد.

بحث محوری، ضرورت استفاده‌ی حداقلی از کیفر است؛ زیرا مجازاتی که بدون توجه به روابط خانوادگی انتخاب شود، ممکن است اختلاف را تشدید کند. بررسی مصالحی مانند تربیت فرزند، آرامش خانه و احترام به زوجیت، زمینه‌ی ورود به تحلیل جرائم مشخص را فراهم می‌سازد. نتیجه‌ی این بحث، ضرورت سنجش همزمان حقوق اعضای خانواده، کارآمدی مجازات و آثار اجرای کیفر بر ادامه‌ی روابط خانوادگی است؛ نه فرض اینکه هر افزایش مجازاتی، حمایت بیشتری ایجاد می‌کند.

چرا باید کتاب حقوق کیفری خانواده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حقوق کیفری خانواده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت احکام مشترک جرائم خانوادگی و مقررات اختصاصی هر جرم را توضیح می‌دهد.
• معیار تشخیص جرائم مستقیم علیه نهاد خانواده را روشن می‌کند.
• پیوند ضمانت اجراهای مدنی و کیفری را نشان می‌دهد.
• زمینه‌ی سنجش تناسب مجازات و پیامدهای خانوادگی اجرای کیفر را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب حقوق کیفری خانواده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حقوق کیفری خانواده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که درس حقوق جزای خانواده را مطالعه می‌کنند.
• پژوهشگران علاقه‌مند به مبانی جرم‌انگاری در روابط خانوادگی.
• وکیلان و کنشگران حقوقی درگیر مسائل کیفری خانواده.
• پژوهشگران مطالعات خانواده که به ارتباط حقوق و علوم انسانی توجه دارند.