کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود

کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود نوشته بیت الله ندرلو، پرسش از وجود را در مرکز بررسی اندیشه‌ی هیدگر قرار می‌دهد؛ پرسشی که به باور این فیلسوف، اشتغال به موجودات جای خود را به فراموشی سپرده است. نویسنده نسبت حقیقت، انسان و تفکر را در آثار متأخر هیدگر بررسی کرده است و نشان می‌دهد چرا حقیقت در این آثار، صرفاً درستی یک گزاره نیست. نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود

کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود پژوهشی فلسفی درباره‌ی پیوند پرسش از وجود با معنای حقیقت و ماهیت انسان است. بیت الله ندرلو بحث خود را بر این تمایز بنا می‌کند که وجود، موجودی در کنار موجودات دیگر یا حتی برترین موجود نیست. نویسنده از همین تمایز برای توضیح نقد هیدگر به سنت متافیزیکی بهره می‌گیرد. مسئله‌ی اصلی، شناخت چیزی تازه در جهان نیست؛ مسئله، توجه به گشودگی‌ای است که شناخت موجودات را ممکن می‌سازد اما خودش از نظر دور می‌ماند.

نویسنده در کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود، تفاوت جایگاه دازاین در هستی و زمان و آثار متأخر را بررسی کرده است. دازاین در این بحث، نامی برای انسان در نسبت با آشکارگی وجود است، نه نام دیگری برای ذهن یا آگاهی. ارجاع به نوشته‌های هیدگر و تفسیرهای پژوهشگران، زمینه‌ی توضیح اصطلاحات را فراهم می‌کند. متن از مقایسه‌ی عبارت‌ها و بررسی واژه‌های فلسفی برای روشن‌کردن مسئله استفاده کرده است و بحث را به معرفی زندگی فیلسوف محدود نمی‌کند.

کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود در شش فصل به موضوعاتی همچون وجودآگاهی، تفسیر حقیقت، چیرگی بر متافیزیک، غفلت انسان از وجود، عدم و روشن‌گاه پرداخته است. عنوان‌های وجودآگاهی و تجدید مطلع فکر فلسفی و نظر به حقیقت وجود از دریچه‌ی عدم، دو وجه این مسیر را نشان می‌دهند: بازاندیشی در آغاز فلسفه و جست‌وجوی نسبتی با وجود که به شناخت اشیا محدود نباشد.

فصل مربوط به حقیقت از نظریه‌ی مطابقت آغاز می‌شود و سپس به ناپوشیدگی، فتوح و آزادی می‌رسد. بحث چیرگی بر متافیزیک نیز به معنای کنارگذاشتن میراث فلسفی معرفی نشده است؛ نویسنده ضرورت بازگشت پرسشگرانه به بنیادهای همین میراث را توضیح می‌دهد.

فصل روشن‌گاه، جایگاه انسان و زبان را در آشکارگی و پنهانی وجود بررسی می‌کند. مقدمه نیز پرسش‌هایی درباره‌ی نیهیلیسم، نسبت با سنت و امکان مواجهه‌ی متفکرانه با جهان تکنولوژیک مطرح کرده است. این زمینه، موضوع پژوهش را به دغدغه‌ی معنای تفکر و چگونگی سکونت انسان در جهان پیوند می‌دهد.

خلاصه کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود

پرسش محوری کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود این است که انسان چگونه می‌تواند به وجود بیندیشد، بی‌آنکه وجود را به یک موجود یا مفهومی کلی فروبکاهد. نویسنده ابتدا فراموشی وجود و ضرورت تجدید پرسش فلسفی را توضیح می‌دهد. بحث سپس از حقیقت به‌معنای مطابقت ذهن و واقع فراتر می‌رود و به گشودگی‌ای می‌رسد که هر شناختی به کمک آن ممکن می‌شود.

هیدگر متأخر در این تفسیر، انسان را سرچشمه‌ی مستقل حقیقت نمی‌داند؛ انسان جایگاه دریافت و پاسداری از آشکارگی وجود است. بررسی عدم نیز نشان می‌دهد که نیستی صرفاً نفی منطقی موجودات نیست و می‌تواند زمینه‌ی آشکارشدن موجودات را فراهم کند. مفهوم روشن‌گاه، پیوند این مباحث را روشن‌تر می‌سازد: ظهور موجودات همواره با پنهانی همراه است و تفکر باید به این همراهی توجه داشته باشد، نه اینکه حقیقت را به دانستن و تسلط محدود کند.

چرا باید کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز وجود و موجود را به مسئله‌ی فراموشی وجود پیوند می‌دهد.
• تغییر جایگاه دازاین را از هستی و زمان تا آثار متأخر بررسی می‌کند.
• نسبت حقیقت، آزادی و ناپوشیدگی را از خلال تحلیل متن‌ها توضیح می‌دهد.
• بحث عدم و ترس‌آگاهی را در ارتباط با امکان شناخت موجودات دنبال می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه که درباره‌ی حقیقت و وجود پژوهش می‌کنند.
• خوانندگان آشنا با مفاهیم مقدماتی فلسفه‌ی هیدگر.
• علاقه‌مندان به نقد متافیزیک و مسئله‌ی خودبنیادی انسان.
• پژوهشگران دغدغه‌مند نسبت نیهیلیسم، تفکر و سنت.

بخشی از کتاب هیدگر متاخر و حقیقت وجود

«حقیقت و انسان نسبتی ذاتی و ناگسستنی با همدیگر دارند. در اینجا نیز که بحث از غفلت از حقیقت وجود و استیلای تفکر موجودبین و موجوداندیش متافیزیکی است، پرداختن به ماهیت انسان ضروری است. هیدگر بر این عقیده است که اگر ما آهنگ تفکر و تذکری راسخ‌تر نسبت به حقیقت وجود به‌عنوان شایسته‌ترین موضوع برای تفکر داریم، لاجرم باید به حقیقت انسان توجه کنیم. طبیعتاً اگر ما انسان را در مقام فاعل نفسانیِ خودبنیاد و بر اساس سوبژکتیویته مورد تأمل قرار دهیم خودمان را از درک نسبت انسان با حقیقت وجود محروم ساخته‌ایم. به بیان دیگر، اگر ما در پی فهمی اصیل از وجود انسان هستیم نمی‌توانیم به درکی خودبنیادانه از انسان اکتفا کنیم. از نظر هیدگر انسان را نه به‌عنوان آنیمال راتیوناله یا حیوان ناطق، بلکه باید به‌عنوان موجودی که با انکشاف و فتوح حقیقتِ وجود نسبت دارد فهم کنیم. بر این اساس، از حجاب خارج شدن حقیقت وجود و حقیقت انسان به همدیگر بسته است.

هیدگر از ما می‌خواهد که به انسان نه در مقام فاعل شناسای خودبنیادی که ذاتش آگاهی است، بلکه به‌عنوان موجودی بیندیشیم که وی از آن با عنوان دازاین یاد می‌کند. هیدگر می‌گوید، «ما نام دازاین را به‌عنوان آن ساحتِ بنیادین که عرصهٔ قیام انسان به ما هو انسان است برگزیدیم تا با تک‌واژه‌ای هم نسبت هستی با ذات انسان و هم نسبت ذاتی انسان با گشودگی یا (آنجا) یِ هستی بماهو هستی را بیان کنیم» (هیدگر، ۱۳۸۶ الف: ۱۴۴-۱۴۳). فیلسوف به ما متذکر می‌شود که استفاده از این اصطلاح صرفاً یک تنوع نیست و باید با این نام به نحوی متفکرانه مواجه شویم. انسان به این دلیل دازاین نامیده شده است که هیدگر می‌خواهد نسبت انسان را با حقیقت وجود و فتوح به ما یادآوری نماید.»