کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی)

کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) تدوین موسی رحیمی، محمد مهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری، جایگاه دادیار را در دادسرا و حدود مسئولیت‌های او بررسی می‌کند. موضوع محوری این کتاب، تفاوت میان انجام وظایف دادستان و ایفای وظایف بازپرس است؛ تفاوتی که در اختیار صدور تصمیم‌ها و شیوه‌ی نظارت بر تحقیقات اثر دارد. انتشارات چتر دانش این مجموعه را منتشر کرده است. مواد قانونی در کنار دیدگاه‌های حقوقی، آرای قضایی و نظریه‌های مشورتی قرار گرفته‌اند تا مبنای تصمیم‌گیری‌های دادسرا روشن‌تر شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی)

کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) حاصل تدوین موسی رحیمی، محمد مهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری است و یکی از دفترهای مجموعه‌ی ۲۰ جلدی گفته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری به‌شمار می‌آید. تدوین‌کنندگان، موضوع را در دو فصل اصلی تنظیم کرده‌اند: «وظایف و اختیارات دادیار به جانشینی از دادستان» و «وظایف و اختیارات دادیار در ایفای وظایف بازپرس». فصل نخست، مسئولیت‌هایی مانند نظارت بر ضابطان دادگستری، پذیرش شکایت، شروع تعقیب، اظهارنظر درباره‌ی قرار نهایی بازپرس، صدور کیفرخواست، شرکت در جلسات دادگاه و اجرای احکام کیفری را در بر می‌گیرد. فصل دوم به اقدامات دادیار در جریان تحقیقات مقدماتی و پس از پایان تحقیقات اختصاص دارد. تعریف تحقیقات مقدماتی، شرایط آغاز تحقیقات، قرارهای تأمین کیفری، اخذ آخرین دفاع و تکلیف صدور قرار نهایی از موضوعات این فصل‌اند. این تقسیم‌بندی، تفاوت جایگاه دادیار را هنگام نمایندگی از دادستان و هنگام انجام تحقیقات نشان می‌دهد.
کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) مطالب را پیرامون مواد قانونی مرتبط سامان داده است. متن هر ماده، مبنای طرح توضیحات و دیدگاه‌های حقوقی قرار می‌گیرد؛ سپس نظریه‌های مشورتی، آرای قضایی یا مقررات مرتبط، جنبه‌های مختلف مسئله را روشن می‌کنند. منابع معرفی‌شده در مقدمه، نظریه‌های شورای نگهبان، اندیشه‌های حقوقی، منابع فقهی، آرای وحدت رویه و نظریه‌های مشورتی مراجع حقوقی را شامل می‌شوند. خواننده در این شیوه‌ی ارائه، تنها با متن حکم قانونی روبه‌رو نیست؛ اختلاف برداشت‌ها و پرسش‌های ناشی از اجرای قانون نیز جای مشخصی دارند. بحث دفاع مشروع، نمونه‌ای از همین مسئله است: دیدگاه‌های متفاوت درباره‌ی اختیار دادسرا برای صدور قرار منع تعقیب در کنار یکدیگر آمده‌اند. بحث کیفرخواست نیز از تعریف اصطلاح فراتر می‌رود و به ضرورت درج دقیق اتهام، حدود رسیدگی دادگاه و حق دفاع متهم می‌رسد. مقدمه‌ی مجموعه، کشف حقیقت را همراه با رعایت کرامت اشخاص مطرح کرده است. همین دغدغه، زمینه‌ای برای فهم اهمیت تشریفات تحقیق و رسیدگی فراهم می‌کند؛ تشریفاتی که وظیفه‌شان فقط پیش‌بردن پرونده نیست و باید تضمین‌های عدالت را نیز حفظ کنند.

خلاصه کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی)

کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) وظایف این مقام قضایی را از جایگاه او در سازمان دادسرا توضیح می‌دهد. دادیار در امور ارجاع‌شده، تحت تعلیمات و نظارت دادستان فعالیت می‌کند و حدود اختیار او به نوع مسئولیت محول‌شده وابسته است. مطالب سپس به مسائل مشخصی مانند شرایط قانونی آغاز تعقیب، اعتبار گزارش جرم و تکلیف پذیرش شکایت می‌رسند. بخش اظهارنظر، تفاوت قرارهای جلب به دادرسی، منع تعقیب و موقوفی تعقیب را مطرح می‌کند و رابطه‌ی دادستان و بازپرس را هنگام موافقت یا اختلاف توضیح می‌دهد. بحث صدور کیفرخواست نیز مرز میان مقام تعقیب و مقام تحقیق را نشان می‌دهد. ایده‌ی اصلی این مجموعه، فهم اختیار دادیار در پیوند با تکالیف قانونی و تضمین‌های دادرسی است؛ هر تصمیم باید مبنای حقوقی مشخصی داشته باشد و جایگاه مرجع صادرکننده‌ی تصمیم نیز در نظر گرفته شود.

چرا باید کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفکیک وظایف دادیار در جانشینی دادستان از مسئولیت‌های او در تحقیقات مقدماتی.
• مطالعه‌ی مواد قانونی در کنار دیدگاه‌های حقوقی، نظریه‌های مشورتی و آرای قضایی مرتبط.
• شناخت اختلاف برداشت‌ها درباره‌ی تصمیم‌های دادسرا و مبانی هریک از دیدگاه‌ها.
• درک ارتباط میان تنظیم دقیق کیفرخواست، حدود رسیدگی دادگاه و امکان دفاع متهم.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دادیار (دکترین و رویه قضایی) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که موضوع اختیارات مقامات دادسرا را مطالعه می‌کنند.
• کارآموزان قضایی و وکالت که به شناخت فرایند تعقیب و تحقیق نیاز دارند.
• پژوهشگران آیین دادرسی کیفری که اختلاف دیدگاه‌های حقوقی را بررسی می‌کنند.