کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی

کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی نوشته مصطفی ترکمان، خدیجه ثنائیان زاده و محمدباقر مکرمی پور، رابطه‌ی میان شناخت بحران‌های جامعه و پیشنهاد نظم سیاسی جایگزین را بررسی می‌کند. پرسش اصلی پژوهش این است که چرا دو اندیشمند مشروطه‌خواه، باوجود مخالفت با استبداد، تصویر یکسانی از حکومت مطلوب ندارند. نویسندگان پاسخ را در تفاوت تشخیص آنان از مسائل جامعه جست‌وجو کرده‌اند؛ طالبوف بر جهل و فقدان قانون تمرکز دارد و نایینی خطر استبداد سیاسی و دینی را برجسته می‌کند. انتشارات آفتاب گیتی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر در طاقچه برای خرید و دانلود عرضه شده است.

درباره کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی

کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی پژوهشی تطبیقی در اندیشه‌ی سیاسی دو چهره‌ی دوره‌ی مشروطه است. مصطفی ترکمان، خدیجه ثنائیان زاده و محمدباقر مکرمی پور، نقطه‌ی آغاز بررسی خود را رابطه‌ی میان مسئله‌ی زمانه و پاسخ متفکر سیاسی قرار داده‌اند. نویسندگان به‌جای محدودکردن بحث به فهرستی از عقاید طالبوف و نایینی، می‌پرسند هریک چه تصویری از نابسامانی جامعه داشته‌اند و چگونه از این تصویر به پیشنهاد حکومت مطلوب رسیده‌اند. چارچوب پژوهش از الگوی منطق درونی توماس اسپریگنز گرفته شده است؛ الگویی که مشاهده‌ی بحران، تشخیص علت‌ها، بازسازی جامعه و ارائه‌ی راه‌حل را به یکدیگر پیوند می‌دهد. روش بررسی، تحلیلی‌ـ‌تطبیقی است و منابع مکتوب، به‌ویژه آثار خود دو متفکر، مبنای بحث قرار گرفته‌اند. اندیشه‌ی سیاسی در این چارچوب، فقط توصیف مناسبات قدرت نیست؛ پرسش از سامان مطلوب زندگی جمعی نیز بخشی از موضوع است. پژوهش از همین پیوند میان وضع موجود و وضع مطلوب برای فهم اختلاف پاسخ‌ها استفاده می‌کند.
کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی شش فصل دارد. فصل نخست، کلیات پژوهش، پرسش‌ها، فرضیه، چارچوب نظری و پیشینه‌ی مطالعات را معرفی می‌کند. فصل دوم به مسئله‌شناسی طالبوف اختصاص دارد و موضوعاتی مانند نبود قانون، فقدان آزادی، سلطه‌ی بیگانگان، مصرف‌گرایی و آشفتگی تعلیم‌وتربیت را دربرمی‌گیرد. فصل سوم، وضعیت بدیل در اندیشه‌ی او را از مسیر حکومت قانون، اصلاح آموزش، مالیات و دریافت دانش فنی از غرب بررسی کرده است. فصل چهارم، تشخیص بحران و پیشنهاد جایگزین نزد نایینی را کنار هم قرار می‌دهد؛ استبداد سیاسی و دینی، ناآگاهی مردم از حقوق خود، برابری، شورا، قانون اساسی و مجلس از محورهای این فصل‌اند. فصل پنجم به نسبت‌سنجی دو اندیشه اختصاص دارد و فصل ششم جمع‌بندی پژوهش را ارائه می‌دهد. تمرکز اصلی بحث بر فهم مسائل از دید خود متفکران است، نه صرفاً تفسیر محیط اجتماعی آنان از بیرون. این انتخاب، امکان بررسی ارتباط میان علت‌های شناسایی‌شده و نهادهای پیشنهادی را فراهم می‌کند. خواننده در این مسیر با دو صورت از دفاع از مشروطه آشنا می‌شود که اشتراک در نقد استبداد، تفاوت مبانی و دغدغه‌هایشان را از میان نمی‌برد.

خلاصه کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی

کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی بر این فرضیه بنا شده است که تفاوت در تشخیص مسئله، به تفاوت در پیشنهاد نظام سیاسی جایگزین می‌انجامد. طالبوف جامعه‌ای را وصف می‌کند که بی‌قانونی، سلب آزادی و نفوذ بیگانگان، امنیت و رفاه مردم را مختل کرده‌اند. او جهل مردم و فقدان قانون را علت‌های اصلی می‌داند و حکومت قانون را پیشنهاد می‌کند. نایینی نیز استبداد سیاسی را عامل بحران می‌شناسد، اما خطر استبداد دینی و دغدغه‌ی حفظ اسلام در اندیشه‌ی او جایگاهی تعیین‌کننده دارند. حکومت مشروطه‌ی اسلامی، پاسخ او به این مجموعه مسائل است. نویسندگان باتکیه‌بر الگوی اسپریگنز، مسیر رسیدن هریک از مشاهده‌ی نابسامانی به تشخیص علت و ترسیم وضع مطلوب را دنبال می‌کنند. حرف اصلی پژوهش این است که شباهت در مخالفت با استبداد، لزوماً به یکسانی برداشت از قانون، آزادی و سامان سیاسی مطلوب منجر نمی‌شود.

چرا باید کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مساله شناسی و وضعیت بدیل در اندیشه سیاسی طالبوف و نایینی:

• پژوهش، پیوند میان تشخیص بحران و پیشنهاد حکومت جایگزین را در دو اندیشه‌ی مشروطه‌خواه بررسی می‌کند.
• مقایسه‌ی دیدگاه‌ها، تفاوت حکومت قانون و مشروطه‌ی اسلامی را روشن‌تر می‌کند.
• بحث از آموزش، دانش فنی و حقوق مردم، دامنه‌ی مسائل موردنظر متفکران را نشان می‌دهد.
• کاربرد الگوی اسپریگنز، نمونه‌ای مشخص از تحلیل تطبیقی اندیشه‌ی سیاسی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم سیاسی که به تحلیل تطبیقی اندیشه‌ها علاقه دارند.
• پژوهشگران مشروطه که رابطه‌ی قانون، دین و محدودکردن قدرت را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تفاوت مبانی مشروطه‌خواهی طالبوف و نایینی را بشناسند.