کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟

کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ (?What science is and how it really works) نوشته جمیز. ک. زیمرینگ و ترجمه حمید کاشانیان، تلاشی است برای روشن‌کردن این پرسش که علم دقیقاً چه معنایی دارد و چرا همیشه هم آن‌قدر قطعی و بی‌خطا نیست که معمولاً تصور می‌شود. نویسنده به‌جای دفاع بی‌چون‌وچرا از علم، سراغ مرزهای آن، خطاهای انسانی در مشاهده و استدلال، و تفاوت علم با ادعاهای شبیه به علم رفته است. این کتاب را انتشارات گودو منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟

کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ نوشته‌ی جمیز. ک. زیمرینگ به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های دنیای اندیشه می‌پردازد: وقتی چیزی را علمی می‌نامیم، دقیقاً از چه حرف می‌زنیم؟ متن از همان آغاز نشان می‌دهد که قرار نیست با تصویری اسطوره‌ای از علم روبه‌رو باشیم. نویسنده علم را نه دستگاهی معصوم و همیشه قطعی، بلکه کوششی انسانی می‌بیند که در دل خطا، تردید، آزمون و بازبینی پیش می‌رود. به همین دلیل، بحث فقط بر سر تعریف واژه‌ها نیست؛ مسئله این است که چرا علم اعتبار دارد، این اعتبار از کجا می‌آید و در چه جاهایی باید با احتیاط به آن نگاه کرد.
این کتاب در چهار بخش اصلی پیش می‌رود و از مبانی استدلال آغاز می‌کند. فصل‌هایی مانند مسئله‌ی دانش، استقراء، قیاس، قیاس پس‌نگر، تأیید و رد فرضیه‌ها نشان می‌دهند که فهم علمی بر چه پایه‌هایی استوار است و این پایه‌ها تا چه اندازه با شیوه‌ی عادی فکرکردن انسان پیوند دارند. سپس جمیز. ک. زیمرینگ به سراغ ضعف‌های ادراک و داوری انسانی می‌رود: خطاهای حسی، حافظه، الگوهای کاذب، غفلت از نرخ پایه، اشتباه‌گرفتن همبستگی با علیت و دشواری تشخیص رابطه‌ی علت‌ومعلولی. در ادامه، کتاب توضیح می‌دهد که علم چگونه با ابزارهایی مانند تکرارپذیری، بازآزمایی، کنترل سوگیری‌ها و داوری جمعی می‌کوشد این خطاها را مهار کند.
جمیز. ک. زیمرینگ در کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ فقط به منطق و آزمایش محدود نمی‌ماند و نقش جامعه‌ی علمی، فرایندهای داوری، سلطه، خطاهای جمعی و حتی افسانه‌هایی را که پیرامون علم ساخته می‌شوند نیز بررسی می‌کند. همین گستره باعث می‌شود این کتاب افزون بر نتایج علم، خود عمل علمی؛ اینکه دانشمندان چگونه فکر می‌کنند، کجاها ممکن است بلغزند و چرا با وجود همه‌ی این محدودیت‌ها، علم همچنان یکی از نیرومندترین شیوه‌های فهم جهان طبیعی باقی می‌ماند را نیز مورد توجه قرار داده است.

خلاصه کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟

کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ می‌کوشد نشان دهد علم بیش از آنکه مجموعه‌ای از حقیقت‌های نهایی باشد، روشی برای کم‌کردن خطا در شناخت جهان است. جمیز. ک. زیمرینگ از پرسش درباره‌ی امکان دانستن آغاز می‌کند و بعد به سراغ استقراء، قیاس، فرضیه‌سازی و مسئله‌ی تأیید و ابطال می‌رود. در ادامه، کتاب توضیح می‌دهد که ذهن انسان در مشاهده و استدلال چگونه دچار لغزش می‌شود؛ از دیدن الگوهای نادرست گرفته تا اشتباه‌گرفتن همبستگی با علیت. بخش‌های بعدی نشان می‌دهند که علم با تکرار، بازآزمایی، ابزار دقیق، کنترل سوگیری‌ها و نقد جمعی تلاش کرده است این ضعف‌ها را جبران کند. پیام اصلی این کتاب این است که قدرت علم دقیقاً از پذیرش محدودیت‌هایش آغاز می‌شود.

چرا باید کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کمک می‌کند معنای علمی‌بودن از سطح برچسب و اعتبار ظاهری فراتر برود و دقیق‌تر فهمیده شود.
• نویسنده نشان می‌دهد خطاهای ادراک، حافظه و استدلال انسانی چگونه بر شناخت اثر می‌گذارند.
• کتاب توضیح می‌دهد چرا تکرارپذیری، بازآزمایی و کنترل سوگیری‌ها در علم اهمیت دارند.
• خواننده با تفاوت همبستگی و علیت و پیامدهای اشتباه‌گرفتن این دو آشنا می‌شود.
• این اثر تصویری واقع‌بینانه از توانایی‌ها و محدودیت‌های علم ارائه می‌کند، نه تصویری افسانه‌ای و بی‌نقص.
• بخش‌های مربوط به جامعه‌ی علمی نشان می‌دهند که علم فقط کار فردی نیست و از سازوکارهای جمعی هم اثر می‌پذیرد.

خواندن کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب علم چیست و واقعا چگونه عمل می کند؟ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی معنای علم و مرز آن با ادعاهای غیرعلمی بیشتر بدانند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان علوم که می‌خواهند فراتر از نتایج، با منطق و محدودیت‌های کار علمی آشنا شوند.
• کسانی که با سؤالاتی درباره‌ی اعتبار شواهد، فرضیه‌ها و داوری‌های علمی روبه‌رو هستند.
• مخاطبانی که به خطاهای شناختی، مسئله‌ی ادراک و فرایند شکل‌گیری باورها علاقه دارند.
• افرادی که می‌خواهند دربرابر ادعاهای علمی یا شبه‌علمی، سنجیده‌تر قضاوت کنند.