کتاب رسته های خسته

کتاب رسته های خسته نوشته نگار ملامحمودی، با تمرکز بر تبارشناسی تن در آثار بهمن محصص و از خلال نقاشی‌ها و مجسمه‌های او به مسئله‌ای گسترده‌تر می‌رسد: اینکه بدن انسان ایرانی در دوره‌های گوناگون چگونه دیده، پنهان، منضبط و بازنمایی شده است. نویسنده با کنار هم گذاشتن تاریخ، فلسفه و نقد هنر، تصویری از بدن‌های خسته، ناقص و سرگردان در آثار محصص می‌سازد. این پژوهش را انتشارات خرد جاوید منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رسته های خسته

کتاب رسته های خسته نوشته‌ی نگار ملامحمودی پژوهشی است درباره‌ی جایگاه تن در آثار بهمن محصص؛ هنرمندی که فیگور انسانی در کارهایش حضوری مداوم و ناآرام دارد. نویسنده از همان آغاز، مسئله را فقط در حد بررسی چند تابلو یا مجسمه نگه نمی‌دارد و آن را به پرسشی بزرگ‌تر پیوند می‌زند: بدن در تاریخ فکری و اجتماعی ایران چگونه فهم شده و چه نیروهایی آن را شکل داده‌اند؟ برای پاسخ به این پرسش، متن از بحث‌های فلسفی درباره‌ی دوگانگی ذهن و بدن آغاز می‌شود و سپس به نظریه‌های مربوط به بدن در جهان معاصر می‌رسد؛ از دکارت و کانت تا مرلوپونتی، فوکو، باختین، بارت، آگامبن و دلوز.

کتاب در ادامه از سطح نظری فراتر می‌رود و به بستر تاریخی و فرهنگی ایران می‌رسد. نگار ملامحمودی تحولات ایران معاصر را از زاویه‌ی مواجهه با غرب، تغییر شکل حکومت‌مندی، دگرگونی‌های طبقاتی و مسئله‌ی کشف حجاب بررسی کرده تا نشان دهد بازنمایی تن در هنر، جدا از این زمینه‌ها نیست. در بخش‌های تطبیقی، آثار محصص هم در کنار هنرمندانی مانند جاکومتی و بیکن قرار می‌گیرند و هم با جریان‌هایی در هنر ایران مانند سقاخانه و خروس‌جنگی سنجیده می‌شوند.

کتاب رسته های خسته از دل این مقایسه‌ها به ویژگی مهم آثار محصص می‌رسد: بدن‌هایی که اغلب ناقص، بی‌قرار، فرسوده، بی‌دست‌وپا یا بی‌چهره‌اند و بیشتر از آنکه فردی مشخص باشند، نشانه‌ی وضعیتی تاریخی و اجتماعی‌اند. متن همچنین به زندگی و میدان فرهنگی بهمن محصص توجه دارد، اما آن را به روایت صرف زندگی‌نامه‌ای تقلیل نمی‌دهد. تمرکز اصلی بر این است که چرا بدن در آثار او چنین شکل گرفته و این پیکرهای تکرارشونده چه نسبتی با انقیاد، خستگی، سرگردانی و تجربه‌ی مدرنیته در ایران دارند.

خلاصه کتاب رسته های خسته

کتاب رسته های خسته می‌کوشد از خلال آثار بهمن محصص، تاریخ پنهان و آشکار تن در ایران معاصر را بازخوانی کند. نگار ملامحمودی ابتدا مسیر اندیشه درباره‌ی بدن را از دوگانگی ذهن و تن تا نظریه‌های جدید دنبال می‌کند و سپس این چارچوب را برای خواندن آثار محصص به کار می‌گیرد. در این خوانش، فیگورهای تکرارشونده‌ی محصص فقط شکل‌هایی هنری نیستند، بلکه نشانه‌هایی از انقیاد، گسست، خستگی، بی‌پناهی و آشفتگی انسان معاصرند. 

کتاب با بررسی زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و هنری، نشان می‌دهد که چگونه بازنمایی تن در آثار محصص به مسئله‌ای فراتر از سبک شخصی او تبدیل می‌شود و به فهمی گسترده‌تر از وضعیت انسان ایرانی می‌رسد.

چرا باید کتاب رسته های خسته را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رسته های خسته را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب آثار بهمن محصص را از زاویه‌ی تن و بدنمندی بررسی می‌کند و مسیر تازه‌ای برای فهم فیگورهای تکرارشونده‌ی او پیش می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند پیوند میان هنر تجسمی، تاریخ اجتماعی و اندیشه‌های مربوط به بدن را دقیق‌تر دنبال کند.
• این اثر نشان می‌دهد که بازنمایی بدن در هنر فقط مسئله‌ای فرمی نیست و با قدرت، انقیاد، جنسیت و تجربه‌ی زیسته نسبت دارد.
• کتاب با مقایسه‌ی محصص و هنرمندانی مانند جاکومتی و بیکن، امکان دیدن شباهت‌ها و تفاوت‌های آثار او را روشن‌تر می‌کند.
• خواننده بعد از مطالعه‌ی این کتاب درک بهتری از زمینه‌ی فرهنگی و تاریخی شکل‌گیری آثار محصص به دست می‌آورد.

خواندن کتاب رسته های خسته را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رسته های خسته به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به بهمن محصص که می‌خواهند آثار او را فراتر از معرفی‌های کلی بشناسند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی میان بدن، قدرت و هنر تجسمی علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران هنر، فلسفه و مطالعات فرهنگی که درباره‌ی بازنمایی تن در هنر ایران پرسش دارند.
• کسانی که می‌خواهند تحولات ایران معاصر را از خلال آثار هنری و نشانه‌های بصری دنبال کنند.
• مخاطبانی که از متن‌های تحلیلی درباره‌ی نقاشی، مجسمه‌سازی و میدان فرهنگی هنرمندان لذت می‌برند.