کتاب گریه به زبان مادری

کتاب گریه به زبان مادری نوشته ایمان نصرتی، سرگذشت چند سرباز را در کوهستانی گرفتار جنگ و بوران روایت می‌کند؛ آدم‌هایی که هر یک خاطره‌ای از خانه، خانواده و زندگی پیش از جنگ همراه دارند. داستان میان تنهایی یک نوجوان در کویر، خیابان‌های پرالتهاب تهران و سنگری سرد جابه‌جا می‌شود. خاطرات شخصیت‌ها نشان می‌دهد که ترس و دلتنگی هر سرباز از کجا سرچشمه می‌گیرد. نشر نقد فرهنگ این رمان را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گریه به زبان مادری

کتاب گریه به زبان مادری اثر ایمان نصرتی، رمانی درباره‌ی جنگ، خاطره و نیاز انسان به پناه است. چهار سرباز به نام‌های یحیی، فرهاد، کامیار و مرتضی در دیده‌بانی سه صخره‌ی سیاه حضور دارند. سرمای شدید، کمبود سوخت و دشواری دسترسی به کمک، زندگی روزمره‌ی آنان را به مسئله‌ی زنده‌ماندن تبدیل کرده است. نویسنده ماجرا را از زبان شخصیت‌های مختلف نقل می‌کند. شخصیت‌ها فقط از اتفاق‌های سنگر حرف نمی‌زنند؛ آنان گذشته‌ای دارند که در لحظه‌های اضطراب دوباره پیش چشم‌شان ظاهر می‌شود. روایت میان موقعیت جنگی و خاطرات پیشین رفت‌وبرگشت دارد و تفاوت میان زندگی ازدست‌رفته و وضعیت کنونی را آشکار می‌کند.

طبیعت در کتاب گریه به زبان مادری صرفاً پس‌زمینه‌ی حوادث نیست. کویر برای یحیی محل تنهایی، بازی و کشف است. درخت، ماهی، ستاره و سنگ در ذهن او جای همراهان غایب را می‌گیرند. کوهستان برای فرهاد، پیش از تبدیل‌شدن به میدان جنگ، جایی آشنا برای کشاورزی و زندگی بوده است. باد و برف اکنون نشانه‌های همان محیط آشنا را می‌پوشانند و یافتن مسیر را دشوار می‌کنند. این تقابل، رابطه‌ی شخصیت‌ها با زادگاه‌شان را ملموس می‌سازد. وطن در خاطرات آنان با مزرعه، صدای خانواده، مسیرهای آشنا و همسایه‌ها معنا پیدا می‌کند؛ نه‌فقط با خطی روی نقشه.

ایمان نصرتی گفت‌وگوهای محاوره‌ای را کنار توصیف‌های جزئی از بدن، سرما، بو و صدا قرار داده است. دشواری بازکردن قوطی چای یا گرم‌کردن انگشتان، فاصله‌ی تصور قهرمانانه از جنگ و تجربه‌ی سربازان را نشان می‌دهد. شوخی‌های تلخ نیز در کنار درد و نگرانی حضور دارند. رابطه‌ی پدر و فرزند در خاطرات شخصیت‌ها یکسان نیست: پدر برای یکی پناه است و برای دیگری سرچشمه‌ی تلخی. این تفاوت‌ها مانع یکسان‌شدن صدای راویان می‌شود. عنوان رمان نیز در سخنان فرهاد معنایی مشخص پیدا می‌کند؛ مویه و آواز برای او شیوه‌ای برای تحمل فقدان است. تجربه‌ی خواندن این کتاب، همراه‌شدن با آدم‌هایی است که میان وظیفه، ترس، رفاقت و دلتنگی گرفتار مانده‌اند.

خلاصه داستان گریه به زبان مادری

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

چهار دیده‌بان در سنگری کوچک بر فراز سه صخره‌ی سیاه، زیر فشار سرما و طوفان مانده‌اند. نفت رو به پایان است و مرتضی نیز درد می‌کشد. یحیی و فرهاد برای پیداکردن هیزم از سنگر بیرون می‌روند اما بوران مسیرهای آشنا را پنهان کرده است. فرهاد باید به شناخت خود از کوهستان تکیه کند و یحیی که در کویر بزرگ شده، در برابر سرمای شدید آسیب‌پذیر است. کامیار و مرتضی در سنگر منتظر می‌مانند و گفت‌وگویشان به خاطرات شخصی کشیده می‌شود. 

داستان گریه به زبان مادری در کنار این موقعیت، کودکی یحیی در آبادی کم‌جمعیت کوره گز و آشنایی کامیار با لادن در میان تظاهرات تهران را بازگو می‌کند. خانه، عشق و خانواده در ذهن این سربازان حضور دارند و نگرانی برای همراهان، آنان را به یکدیگر پیوند می‌دهد.

چرا باید کتاب گریه به زبان مادری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گریه به زبان مادری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تغییر راوی، تفاوت تجربه‌ی سربازان از ترس، خانواده و تعلق به زادگاه را آشکار می‌کند.
• جزئیات زندگی در سنگر، فاصله‌ی تصویر قهرمانانه‌ی جنگ و رنج جسمی سربازان را نشان می‌دهد.
• خاطرات زندگی مرزی، زمینه‌ای برای فکرکردن درباره‌ی وطن و تبدیل‌شدن همسایگی به دشمنی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب گریه به زبان مادری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به رمان‌های جنگی که زندگی سربازان و روابط میان آنان را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که به داستان‌های چندراوی و رفت‌وبرگشت میان خاطره و موقعیت بحرانی علاقه دارند.
• مخاطبانی که دغدغه‌ی فقدان، دلتنگی، تعلق به زادگاه و معنای وطن دارند.

بخشی از کتاب گریه به زبان مادری

«کویر جای عجیبیه؛ هیچی اونجا نیست ولی همون هیچ گرفتارت می‌کنه، عاشقت می‌کنه و نگهت می‌داره. در یک دِه حاشیه کویر، خبر بارون بیشتر از هر خبر دیگه‌ای اهل آبادی رو خوشحال می‌کنه. ولی اگر مسافر کویر باشی، گاهی خبر بارون، یعنی مرگ در همون حوالی. خاک خیس می‌چسبه به کفش‌هات و سنگینت می‌کنه؛ شایدم سیلاب دفنت کنه.

من متولد روستای "محمدآباد کوره گز" از توابع جَندَق هستم؛ آخرین دِه تو دل دشت کویرِ مرکزی که دیگه بعد از اونجا راه به جایی نیست. قبل از محمدآباد کوره گز هم دِه عروسانه، که جاده فقط تا اونجا میاد. در اون سال‌ها، حدود بیست یا سی نفر توی عروسان زندگی می‌کردند و محمدآباد کوره گز هم فقط با ما شش نفر زنده بود؛ آقام، ننم، عبدالحسین، مالک، زن مالک و من.

یک کوره‌راه از بین ماسه‌ها و ریگ‌ها، کوره گز رو به عروسان وصل می‌کرد. گاهی همین کوره‌راه هم درست پیدا نبود؛ باد و ماسه تمام ردها و مسیرها و نشونه‌ها رو می‌پوشوندند. اگر بلدِ راه نبودی، خیلی راحت گم می‌شدی. از عروسان تا محمدآباد کوره گز دو ساعت پیاده راه بود. بالادستِ ده ما هم دیگه هیچی نبود؛ صدها کیلومتر نمک‌زار و ماسه و شن. اگر بخوام دقیق و درست بگم، چند صد کیلومتر بالای محمدآباد کوره گز، اون طرف دشت کویر، دِه طُرود بود. بین طرود و محمدآباد کوره گز هم هیچ آبادی یا آدمی‌زادی نبود.

محمدآباد کوره گز، حتی سر راه مسافرها هم نبود؛ فقط شتردارهای اون حوالی بودند که گاهی می‌اومدند و می‌رفتند. خانواده‌های زیادی از کوره گز رفته بودند. وقتی سیزده سال داشتم، آخرین هم‌بازیِ من هم با خانواده‌اش کوچ کردند و به عروسان رفتند. آب کم شده بود و کشت و زرع، شکمشون رو برای یک سال سیر نمی‌کرد. تو کویر هم وقتی آدم کم شد، ماسه جلو میاد. باید نَفَس باشه، دستِ کمک باشه تا بتونی ماسه‌ها رو عقب بزنی.»