کتاب صحبت به زبان میل

کتاب صحبت به زبان میل (فیلم‌های کارل درایر) نوشته ریموند کارنی، دشواری تماشای سینمای درایر را به پرسشی درباره‌ی عادت‌های دیدن و فهمیدن تبدیل می‌کند. نویسنده به‌جای بسنده‌کردن به تفسیر نمادها یا بررسی جداگانه‌ی تکنیک‌ها، رابطه‌ی سبک فیلم با احساسات، انتخاب‌ها و تجربه‌ی انسانی را بررسی کرده است. روز خشم، اردت و گرترود محور اصلی این بررسی‌اند؛ فیلم‌هایی که در خوانش کارنی، معنا را طی زمان می‌سازند و پیوسته تغییر می‌دهند. رضا خلیلی ترجمه این کتاب را بر عهده داشته و نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صحبت به زبان میل

کتاب صحبت به زبان میل اثر ریموند کارنی، بررسی انتقادی سینمای کارل درایر را از فاصله‌ی میان احترام به یک فیلم‌ساز و ارتباط واقعی با فیلم‌هایش آغاز می‌کند. کارنی می‌پرسد چرا آثاری که موضوع ستایش منتقدان هستند، می‌توانند برای تماشاگران دشوار یا دور از دسترس باقی بمانند. نویسنده توضیح‌های مختلف، از محدودیت پخش تا شیوه‌ی معرفی دانشگاهی آثار را بررسی می‌کند، اما مسئله‌ی اصلی را در نوع توجهی می‌بیند که خود فیلم‌ها طلب می‌کنند. فرض او این است که آشنایی با قراردادهای رایج سینما، همیشه به فهم درایر کمک نمی‌کند و گاهی مانعی برای دریافت تجربه‌ی فیلم می‌شود. بحث اصلی، رابطه‌ی سبک با شناخت است: حرکت دوربین، طول نما، ضرب‌آهنگ و بیان بازیگر چگونه توجه را هدایت می‌کنند و برداشت تماشاگر از موقعیت را تغییر می‌دهند؟ کارنی سبک را نه پوششی برای داستان، بلکه بخشی از فعالیت فهمیدن می‌داند. این بحث، تجربه‌ی عاطفی تماشاگر را نیز جدی می‌گیرد و بررسی سینما را به شناخت روابط انسانی، میل و توانایی ساختن معنا پیوند می‌زند.
کتاب صحبت به زبان میل در دو بخش اصلی و پنج فصل تنظیم شده است. بخش نخست، شیوه‌های شناخت، دو فصل دارد و مبانی نظری بحث را طرح می‌کند. فصل روح فعال: رویکردها به سبک درایر، دو روش تماتیک و فرمالیستی را مقابل یکدیگر قرار می‌دهد. کارنی در بررسی دیدگاه‌های تونی پیپولو و دیوید بوردول، هم دستاوردهای این روش‌ها را می‌سنجد و هم محدودیت‌هایشان را نشان می‌دهد. بخش دوم، هیئت‌های قوه‌ی خیال و میل، سه فصل را به بررسی جداگانه‌ی روز خشم، اردت و گرترود اختصاص داده است. تمرکز بر این سه فیلم، انتخابی آگاهانه برای محدودکردن دامنه‌ی بررسی است، نه ادعای پوشش تمام کارنامه‌ی درایر. نویسنده مقایسه با فیلم‌سازانی چون ژان رنوار را نیز برای روشن‌کردن تفاوت‌ها به کار گرفته است. مقدمه‌ی مترجم، زمینه‌ای درباره‌ی زندگی درایر، نظر او درباره‌ی اقتباس و کارگردانی بازیگر فراهم می‌کند. مجموعه‌ی این مباحث، خواندن را میان پرسش‌های نظری و توجه به جزئیات دیداری و شنیداری پیش می‌برد؛ جزئیاتی که در این تفسیر، از احساس و موقعیت شخصیت‌ها جدا نیستند.

خلاصه کتاب صحبت به زبان میل

کارنی در کتاب صحبت به زبان میل استدلال می‌کند که فهم فیلم‌های درایر، مستلزم بازنگری در انتظارهای معمول از سینماست. تفسیر تماتیک ممکن است تصاویر و صداها را به مفاهیم ثابت تبدیل کند و زمانِ تجربه‌ی فیلم را کنار بگذارد. تحلیل فرمالیستی نیز ممکن است چنان بر روابط فضایی، طول نماها و اختلال‌های بصری متمرکز شود که اهمیت عاطفی شخصیت‌ها را کم‌رنگ کند. نویسنده راه سومی پیشنهاد می‌کند: سبک، فعالیتی برای شکل‌دادن به آگاهی و احساس است. تماشاگر در طول فیلم، فرضیه می‌سازد، برداشت خود را اصلاح می‌کند و روابط را دوباره می‌سنجد. معنا در این فرایند، چیزی آماده برای کشف‌کردن نیست؛ حاصل کنش‌ها و انتخاب‌های انسانی است. دغدغه‌ی اصلی این کتاب، توضیح همین مشارکت میان فیلم‌ساز، شخصیت و تماشاگر در ساختن معنایی است که همچنان امکان بازبینی دارد.

چرا باید کتاب صحبت به زبان میل را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت تفسیر تماتیک و تحلیل فرمالیستی را با نمونه‌هایی از نقد فیلم روشن می‌کند.
• بحث زمان و دریافت، زمینه‌ای برای بازاندیشی در عادت‌های تماشای سینما فراهم می‌کند.
• بررسی سبک، ارتباط میان تکنیک، احساس بازیگر و موقعیت شخصیت را توضیح می‌دهد.
• مفهوم معناسازی، بحث سینمایی را به انتخاب‌ها و تجربه‌های انسانی پیوند می‌زند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به سینمای کارل درایر که می‌خواهند دشواری تجربه‌ی فیلم‌های او را بهتر بفهمند.
• دانشجویان و خوانندگان نقد سینما که به رابطه‌ی سبک، معنا و دریافت تماشاگر علاقه دارند.
• تماشاگرانی که پس از دیدن آثار درایر، احساس سردرگمی کرده‌اند و به‌دنبال توضیحی انتقادی هستند.

بخشی از کتاب صحبت به زبان میل

«در این فرایند معناسازی، بسیاری از شخصیت‌های اصلی درایر، جایگزین کارگردان می‌شوند. داوید گری شخصیت اصلی خون‌آشام واضح‌ترین نمونه از شخصیت‌هایی است که تلاش‌های تجربی و طاقت‌فرسایش برای جست‌وجوی معانی و تنظیم رابطه‌ها، بازتابندهٔ تلاش‌های فیلم‌ساز است. تماشاگر آثار درایر در این تلاش هم‌دستی می‌کند. یکی از دلایلی که آثار درایر نیازمند چنین توجه عظیمی از جانب تماشاگر هستند آن است که از تماشاگر ایده‌آل خواسته می‌شود در این فرایندِ اکتشاف و معناسازی سهیم شود. تماشاگر هم مثل کارگردان (و شخصیت‌هایش) دیگر نمی‌تواند به یک نظام قابل‌پیش‌بینی از روابط تکیه کند.
خلاصه، آثار درایر به ما درک خیلی خاصی از چیستی معانی و چگونگی ساخت آن‌ها را می‌دهند -کاری غیر از کار بیش‌تر فیلم‌ها، کاری که پیامدهای مهمی هم بر عملکرد ما در زندگی بیرون از سالن سینما دارد و هم در زندگی به عنوان تماشاگران فیلم‌های او. خلاصه آن‌که معنایی از پیش موجود وجود ندارد که قرار باشد آن را بیابیم یا بدان تکیه کنیم -معنا ساخته می‌شود. معنا محصول کنش‌های خاص انسانی است. معنا در زمان و به دشواری ساخته می‌شود و حتی وقتی‌که ساخته شد همیشه در فرایند، در دستِ بازبینی، تنظیم، تفصیل و اصلاح است. سبک درایر، ثبت‌وضبط فرآیند تولید معنا از چیزهای حسی بی‌جان است -فرایند دگرگون‌سازی‌ای که در نهایت، قدرت تماشاگر (و قدرت جالب‌ترین شخصیت‌های درایر) در برابر بی‌معنایی یا آشفتگی را تأیید می‌کند. درایر نشان می‌دهد بازیگر منفرد (شخصیت یا تماشاگر) می‌تواند در این معنا، هنرمند زندگی خود شود.»