کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار

کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار (مرمت و احیای ابنیه و بافت‌های تاریخی، مرمت اشیای فرهنگی و تاریخی) نوشته ابوالفضل صادق پور فیروزآباد و مریم خلیل زاده مقدم، اثری آموزشی در حوزه‌ی حفاظت و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی است که انتشارات اندیشه ارشد آن را منتشر کرده است. این کتاب هم به مبانی شناخت مواد و شیوه‌های ساخت آثار می‌پردازد و هم علل فرسودگی، عوامل محیطی مخرب و روش‌های مناسب حفاظت و مرمت را توضیح می‌دهد. نمونه‌سؤال‌ها و پاسخ‌های تشریحی در این اثر نیز آن را به منبعی مناسب برای مرور درس و جمع‌بندی مباحث تبدیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار

کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار نوشته ابوالفضل صادق پور فیروزآباد و مریم خلیل زاده مقدم، بر یکی از درس‌های مهم حوزه‌ی مرمت و حفاظت تمرکز دارد؛ درسی که بدون شناخت دقیق ماده، ساخت، محیط و نوع تخریب، فهم آن کامل نمی‌شود. متن از همان ابتدا میان دو مفهوم اصلی تمایز می‌گذارد؛ فن‌شناسی به‌عنوان شناخت مواد و تکنیک ساخت و آسیب‌شناسی به‌عنوان بررسی علل خرابی و گستره‌ی تخریب. همین تفکیک مسیرِ کلیِ اثر را روشن می‌کند و نشان می‌دهد که بحث فقط معرفی مواد نیست، بلکه پیوند میان جنس اثر، شرایط نگهداری و شیوه‌ی مداخله نیز در مرکز توجه قرار دارد.

کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار در بخش‌های مختلف خود سراغ مواد و موضوعات متنوعی می‌رود؛ از سنگ، سفال، کاشی و شیشه تا نقاشی، کاغذ، پارچه، چرم، استخوان و عاج. در کنار این موضوعات، فصل‌هایی هم به عوامل مخرب محیطی مانند رطوبت، تغییرات دما، نمک‌ها، آلودگی هوا، نور و عوامل بیولوژیکی اختصاص یافته است. متن فقط به نام‌بردن این عوامل بسنده نمی‌کند و توضیح می‌دهد که هرکدام چگونه می‌توانند به تخریب فیزیکی، شیمیایی یا زیستی منجر شوند. در ادامه، روش‌های حفاظتی، ترمیمی، مکانیکی، حرارتی، استحکام‌بخشی، بازپیرایی، احیا، آفت‌زدایی و برخی روش‌های آنالیزی و بررسی ساختمان آثار نیز مطرح شده‌اند.

کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار از نظر کارکرد آموزشی نیز جهت‌گیری روشنی دارد. فهرست مفصل، نکات کلیدی، تست‌های پایان فصل و مجموعه‌ای از سؤالات طبقه‌بندی‌شده همراه با پاسخنامه، نشان می‌دهد که این کتاب برای مرور منظم و سنجش آموخته‌ها طراحی شده است. در متن، توضیح مفاهیم پایه با مثال‌های مرتبط از جنس مواد و شرایط تخریب همراه شده و همین موضوع باعث می‌شود خواننده فقط با تعریف‌ها روبه‌رو نباشد، بلکه منطق پشت تصمیم‌های مرمتی را هم دنبال کند. فضای کلی اثر بیشتر بر جمع‌کردن منابع پراکنده، نظم‌دادن به مباحث و آماده‌سازی ذهن برای فهم دقیق‌تر حفاظت و مرمت استوار است.

خلاصه کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار

کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار با تعریف دو محور اصلی آغاز می‌شود: شناخت مواد و تکنیک ساخت اثر از یک‌سو و شناخت علل خرابی و نوع گسترش تخریب از سوی دیگر. سپس نشان می‌دهد که برای انتخاب شیوه‌ی مناسب حفاظت و مرمت، باید جنس اثر، محیط پیرامون، عوامل مخرب و ابزارهای مداخله را هم‌زمان در نظر گرفت. بخش‌های بعدی به بررسی مواد مختلف مانند سنگ، سفال، کاشی، شیشه، نقاشی، کاغذ، پارچه، چرم و عاج اختصاص دارد و برای هریک، تاریخچه، ویژگی‌های فنی و شکل‌های رایج آسیب را توضیح می‌دهد. در پایان نیز با تست‌ها و پاسخنامه‌ها، جنبه‌ی آموزشی و جمع‌بندی مطالب تکمیل می‌شود.

چرا باید کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی میان جنس اثر، شیوه‌ی ساخت و نوع تخریب را به‌صورت منظم توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند عوامل مخرب مهم مانند رطوبت، دما، نمک، نور و آلودگی هوا را دقیق‌تر بشناسد.
• این اثر مواد گوناگون از سنگ و سفال تا کاغذ، پارچه و چرم را در کنار هم بررسی می‌کند و دید مقایسه‌ای می‌دهد.
• بخش‌های مربوط به روش‌های حفاظت، ترمیم، استحکام‌بخشی و آفت‌زدایی، منطق انتخاب هر مداخله را روشن می‌کنند.
• تست‌های پایان فصل و سؤالات طبقه‌بندی‌شده، کتاب را به منبعی مناسب برای مرور و سنجش آموخته‌ها تبدیل کرده‌اند.
• این کتاب برای جمع‌کردن مباحث پراکنده‌ی درس آسیب‌شناسی و فن‌شناسی آثار در یک مسیر آموزشی واحد مناسب است.

خواندن کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آسیب شناسی و فن شناسی آثار به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و داوطلبان رشته‌های مرمت، حفاظت و هنر که می‌خواهند مبانی این درس را منظم‌تر مرور کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی عوامل تخریب آثار تاریخی و فرهنگی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که به ارتباط میان جنس مواد، شرایط محیطی و شیوه‌های مرمت علاقه دارند.
• داوطلبانی که به‌دنبال منبعی همراه با نمونه‌سؤال و پاسخنامه برای جمع‌بندی مباحث هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با اصطلاحات و روش‌های رایج در حفاظت و مرمت آثار آشنا شوند.