کتاب گلشن طرب

کتاب گلشن طرب نوشته یوسف محرمی مجموعه‌ای از حکایت‌ها، لطیفه‌ها و مثل‌های طرب‌انگیز برگرفته از متون کهن فارسی است که نشر سنجاق آن را به‌صورت الکترونیکی منتشر کرده است. این کتاب نشان می‌دهد شوخی و نکته‌پردازی در ادبیات کهن چگونه هم‌زمان مایه‌ی شادی، نقد رفتارهای ناپسند و بیان حقیقت بوده است. تنوع موضوعی حکایت‌ها و حضور نام‌های آشنا از متون کلاسیک، این مجموعه را پربار کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گلشن طرب

کتاب گلشن طرب نوشته‌ی یوسف محرمی و گزیده‌ای از حکایت‌ها، لطیفه‌ها و امثال فارسی است که از متون کهن ایران بیرون آمده‌اند تا در کنار یکدیگر تصویری روشن از شوخ‌طبعی در فرهنگ مکتوب فارسی ارائه کنند. مقدمه‌ی نویسنده نشان می‌دهد که طنز در این سنت ادبی فقط برای خنداندن نبود؛ بلکه وسیله‌ای برای انتقاد از استبداد، نکوهش اخلاق ناپسند، بیان نکته‌های تربیتی و سبک‌کردن تلخی روزگار به‌ شمار رفته است. بسیاری از حکایت‌های این مجموعه لایه‌ای از کنایه، هشدار اخلاقی یا نگاه اجتماعی را در خود دارند.

در کتاب گلشن طرب می‌توان حکایت‌هایی از چهره‌هایی چون سعدی، عبید زاکانی، جامی، عطار، سنایی و دهخدا دید و در کنار آن‌ها با روایت‌هایی عامیانه‌تر هم روبه‌رو شد. بعضی حکایت‌ها بر حاضر‌جوابی و وارونه‌کردن موقعیت استوارند، بعضی بر طنز کلامی و بازی با معنا و بعضی دیگر از خلال موقعیت‌های روزمره، نکته‌ای تند و ماندگار را بیرون کشیده‌اند. این اثر به موضوعاتی مانند فقر و طمع و ریا و روابط خانوادگی و نادانی و زرنگی و قضاوت شتاب‌زده و مناسبات قدرت پرداخته است.

نویسنده در مقدمه توضیح داده که در ویرایش حکایت‌ها کوشیده است اصالت نسخه‌ها را نگه دارد و فقط خواندن آن‌ها را آسان‌تر کند. خواننده هم با فضای زبانی متون کهن روبه‌رو شود و هم از ایجاز و زبان گزنده‌ی حکایت‌ها لذت می‌برد. نتیجه مجموعه‌ای است که هم برای مرور بخشی از میراث ادبی فارسی مناسب است و هم برای دیدن اینکه شوخی در ادبیات قدیم، اغلب چهره‌ی دیگری از نقد و تأمل بوده است. عنوان فرعی این کتاب عبارت است از: گزیده‌ای از حکایات، لطایف و امثال طرب‌انگیز در متون کهن فارسی.

خلاصه کتاب گلشن طرب

هر حکایت، در چند سطر، موقعیتی طنزآمیز یا تأمل‌برانگیز ارائه کرده است. حکایات حاضر هم خنده می‌آورند و هم ضعف‌های انسانی را نشان می‌دهند؛ از طمع و ریا گرفته است تا حماقت، خودخواهی، تظاهر و سوء‌تفاهم. بسیاری از حکایت‌ها با یک پرسش، جواب غیرمنتظره یا چرخش ناگهانی پیش می‌روند و در پایان، معنایی فراتر از شوخی بر جا می‌گذارند. این کتاب نشان می‌دهد که لطیفه و حکایت کوتاه در سنت فارسی وسیله‌ی طرب و راهی برای گفتن حرف‌های مهم بوده است.

چرا باید کتاب گلشن طرب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گلشن طرب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌های متنوعی از حکایت‌ها و امثال طرب‌انگیز فارسی را گرد آورده است.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نقش شوخی، کنایه و نکته‌پردازی در متون کهن فارسی را بشناسد.
• بخش زیادی از روایت‌ها کوتاهند و برای خواندن مقطعی، مرور روزانه یا نقل در جمع مناسب‌.
• این حکایت‌ها اغلب نقدی بر رفتارهای فردی و اجتماعی در خود دارند.
• تنوع منابع، امکان آشنایی با نام‌ها و متن‌های مهم ادبیات فارسی را در قالبی فشرده فراهم می‌کند.

خواندن کتاب گلشن طرب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گلشن طرب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به حکایت‌ها، لطیفه‌ها و امثال برگرفته از ادبیات کهن فارسی.
• خوانندگانی که می‌خواهند طنز و نکته‌پردازی را در متون کلاسیکر فارسی بشناسند.
• کسانی که به‌دنبال حکایات کوتاه و قابل‌نقل برای جمع‌ها، کلاس‌ها و گفت‌وگوها هستند.
• مخاطبانی که از حکایات موجز با پایان‌بندی غافلگیرکننده لذت می‌برند.
• فرهنگ‌دوستانی که می‌خواهند با بخشی از میراث مکتوب فارسی از زاویه‌ی طنزآمیز آشنا شوند.

بخشی از کتاب گلشن طرب

«صدای سکّه، ثمن دود کباب

فقیری از کنار دکان‌کبابی میگذشت دید کبابی گوشت‌ها را در سیخ کرده و به روی آتش نهاده باد میزد و بوی کباب در بازار پیچیده بود، فقیری گرسنه بود و سکه‌ای نداشت، پس تکه نانی از توبره‌اش درآورد و در مسیر دود کباب گرفته به دهان گذاشت. به همین ترتیب چند تکه نان خورد و براه افتاد، کباب‌فروش که او را دیده بود به سرعت از دکان خارج شده دست او را گرفت و گفت: کجا پول دود کبابی را که خورده‌ای بده. رندی آنجا حاضر بود، گفت: من پول دود کبابی را که او خورده میدهم. کباب فروش قبول کرد. مرد کیسه پولش را درآورد و زیر گوش کبابی شروع به تکان دادن کرد و صدای جرینک جرینگ سکه‌ها به گوش کبابی خورد و بعد به او گفت: بیا این هم صدای پول دودی که آن مرد خورده بشمار و تحویل بگیر. کباب فروش گفت: این چه پول دادن است؟ گفت: کسی که دود کباب را بفروشد باید صدای سکّه را تحویل بگیرد.

امثال و حکم دهخدا»