کتاب اشتراوس و افلاطون

کتاب اشتراوس و افلاطون (نگاهی به تفسیر اشتراوس از فلسفه سیاسی افلاطون) نوشته‌ ناصر تاجیک است که نشر نقد فرهنگ آن منتشر کرده است. اثر حاضر با تمرکز بر آرای مناقشه‌برانگیز لئو اشتراوس، مبانی هرمنوتیکی و روش پنهان‌نگاری او را در مواجهه با متون کلاسیک بررسی می‌کند و نقدی بر مفهوم دروغ‌های شرافتمندانه ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اشتراوس و افلاطون

کتاب اشتراوس و افلاطون به واکاوی و نقد یکی از خوانش‌های معاصر از اندیشه‌ی یونان باستان اختصاص دارد. ناصر تاجیک در این اثر نشان می‌دهد که چگونه لئو اشتراوس با تکیه بر نظریه‌ی سرّی‌نویسی و تفکیک آموزه‌های علنی از آموزه‌های باطنی، تفسیری متفاوت از فیلسوفان کلاسیک ارائه کرده است. نویسنده با بررسی سیر تحول فکری اشتراوس، خاستگاه‌های فکری، ارتباط او با اندیشمندانی چون هایدگر، کارل اشمیت و هرمان کوهن و همچنین زمینه‌ی تاریخی بحران غرب، بستر شکل‌گیری رویکرد این فیلسوف سیاسی را تبیین می‌کند.
کتاب اشتراوس و افلاطون نشان می‌دهد که اشتراوس در مواجهه با مدرنیته و پوزیتیویسم، راه نجات را در بازگشت به فلسفه‌ی باستان می‌دید، اما درعین‌حال با طرح ادعای نگارش بین‌السطور، خوانشی متفاوت از فلسفه‌ی سیاسی رقم زد.
کتاب اشتراوس و افلاطون در فصل‌های متعدد موضوعاتی همچون زندگی و آثار اشتراوس، مبانی هرمنوتیکی، انگیزه‌ی رجوع به آثار افلاطون و نقد تعریف عدالت افلاطونی را بررسی می‌کند. در بخش بررسی آثار، کتاب‌هایی همچون «مدینه و انسان»، «حقوق طبیعی و تاریخ»، «تعقیب و هنر نویسندگی» و «نقد اسپینوزا بر دین» معرفی و تحلیل شده‌اند. ناصر تاجیک نظریه‌ی اشتراوس پیرامون ترس فیلسوفان از تعقیب و پناه بردن آنان به تعالیم سری را ارزیابی می‌کند و نشان می‌دهد که تعمیم این قاعده به همه‌ی فیلسوفان، به آشفتگی تفسیری می‌انجامد. این اثر پژوهشی از پنج فصل کلی تشکیل شده است و به پیوند میان هرمنوتیک اشتراوسی و فلسفه‌ی سیاسی کلاسیک می‌پردازد.

خلاصه کتاب اشتراوس و افلاطون

ایده‌ی مرکزی کتاب اشتراوس و افلاطون، بررسی فرض بنیادین لئو اشتراوس درباره‌ی سنت فلسفی است. اشتراوس باور داشت که فیلسوفان در طول تاریخ به‌علت ترس از تعقیب و آزار، عقاید اصلی خود را میان سطرها پنهان می‌کردند و برای عموم مردم صرفاً «دروغ‌های شرافتمندانه» می‌نوشتند. 

ناصر تاجیک در این اثر نشان می‌دهد که تکیه‌بر چنین پیش‌فرضی ممکن است به نسبی‌گرایی افراطی و تضعیف اعتبار تاریخ فلسفه بینجامد. این کتاب توضیح می‌دهد که دشواری درک متون کهن همیشه ناشی از پنهان‌کاری آگاهانه نبوده، بلکه پیچیدگی مسائل فلسفی، سبک نگارش دوره‌های مختلف و ویژگی‌های مخاطبان نیز در آن مؤثر بوده‌اند. همچنین نقد خوانش اشتراوس از مناظره‌ی سقراط و تراسیماخوس درباره‌ی مفهوم عدالت، بخش مهمی از محتوای این اثر پژوهشی را تشکیل می‌دهد.

چرا باید کتاب اشتراوس و افلاطون را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اشتراوس و افلاطون عبارت‌اند از:

• نقدی روش‌شناختی دقیقی از هرمنوتیک لئو اشتراوس و دیدگاه او درباره‌ی پنهان‌نگاری فیلسوفان ارائه می‌دهد.
• به درک نسبت میان فلسفه‌ی سیاسی کلاسیک و بحران‌های تفکر مدرن کمک می‌کند.
• مخاطب را با شیوه‌های گوناگون خوانش متون کهن و آسیب‌های تحمیل پیش‌فرض‌های مفسر بر متن آشنا می‌سازد.
• بستری برای آشنایی دقیق‌تر با آرای لئو اشتراوس، مفهوم حق طبیعی و مناقشات فلسفی پیرامون مفهوم عدالت در اندیشه‌ی افلاطون فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اشتراوس و افلاطون به افراد زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های علوم سیاسی و فلسفه‌ی غرب که به مباحث هرمنوتیک و تفسیر فلسفه‌ی یونان باستان علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به اندیشه‌ی سیاسی کلاسیک که نسبت میان عقل و وحی یا حقیقت و مصلحت عمومی را دنبال می‌کنند.
• پژوهشگرانی که مایل‌اند درباره‌ی مبانی نظری محافظه‌کاری معاصر و خاستگاه‌های فکری لئو اشتراوس مطالعه کنند.
• علاقه‌مندانی که پیگیر شناخت دقیق‌تر آرای افلاطون در رساله‌ی جمهوری و نقدهای فیلسوفان معاصر بر آن هستند.

بخشی از کتاب اشتراوس و افلاطون

«دیدگاه هرمنوتیکی اشتراوس، بر عوامل اجتماعی (روانی تأکید می‌کند وی در نظریه خود معتقد است که توده مردم توانائی شنیدن حقایق فلسفی را ندارند و بیان این حقایق سازمان اجتماع را به آشوب می‌کشاند از این رو جامعه در دفاع از خود به تعقیب و شکنجه کسانی می‌پردازد که آشکارا حقایق فلسفی را بیان می‌کنند (تعقیب و آزار). این واکنش جامعه عاملی اجتماعی است که بر اهل قلم تأثیر می‌گذارد. از طرف دیگر فیلسوفان از بیم جان خود و شکنجه و آزار، سبک نگارش خود را دگرگون می‌کنند و حقایق فلسفی را با ایما و اشاره تنها برای گروه اندکی از خواص بیان می‌کنند و برای عموم مردم چیزی از حقایق را نمی‌گویند. توده مردم سزاوار شنیدن دروغ‌های شرافتمندانه‌ هستند که بخش عمده کتاب‌های فیلسوفان را تشکیل می‌دهد.
این بخش از دیدگاه اشتراوس (تعالیم سری و تعالیم علنی) عاملی روانی یعنی ترس از تعقیب را در سبک نگارش فیلسوفان مؤثر می‌داند، پس دیدگاه هرمنوتیکی وی بر عوامل اجتماعی (روانی تأکید فراوان دارد. دو اصل یادشده توصیفی هستند، اشتراوس به اصل دیگری که از محتوای خطاب وی فهمیده می‌شود، معتقد است و آن توصیه به این است که هنگام خواندن یک متن باید قواعدی را رعایت کنیم تا به مقصود مؤلف پی ببریم.»