کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی

کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی نوشته حسین غضنفرنژاد و منا تیموری است که انتشارات چتر دانش آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از پرسش‌های مهم حقوقی می‌پردازد: وقتی قانون صریح نیست یا قاضی در مقام رسیدگی با شک و ابهام روبه‌رو می‌شود، چه مبنایی برای تصمیم‌گیری باقی می‌ماند؟ نویسندگان با تمرکز بر اصول عملیه، نسبت میان مباحث اصول فقه و دادرسی را بررسی کرده‌اند و جایگاه برائت، استصحاب، احتیاط و تخییر را در نظام حقوقی ایران نشان داده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی

کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی نوشته حسین غضنفرنژاد و منا تیموری به مسئله‌ای می‌پردازد که در متن دادرسی و استنباط حقوقی جای حساسی دارد: وضعیت‌هایی که در آن‌ها قانون پاسخ روشن و بی‌واسطه‌ای در اختیار قاضی یا پژوهشگر نمی‌گذارد. نویسندگان از همان ابتدا نشان می‌دهند که اصول عملیه فقط یک بحث نظری در اصول فقه نیست، بلکه در عمل می‌تواند به فهم بهتر ادله، تشخیص حدود شک و تعیین تکلیف در فرایند رسیدگی کمک کند. متن کتاب از دل پیوند میان فقه امامیه، آیین دادرسی مدنی، ادله اثبات دعوا و تفسیر قضایی شکل گرفته است و به‌جای طرحی کلی، سراغ تعریف دقیق مفاهیم و مرزبندی آن‌ها رفته است.
کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی در ۲ فصل اصلی تنظیم شده است. فصل نخست به معرفی اصول عملیه اختصاص دارد و در آن از مفهوم، مجاری و اقسام این اصول سخن گفته می‌شود. در همین بخش، تمایز اصول عملیه از مفاهیمی مانند اصول دادرسی، فرض قانونی، اصول حقوقی و اماره بررسی شده است. فصل دوم جایگاه اصول عملیه را در نظام حقوقی ایران دنبال می‌کند و مباحثی مانند اصول عملیه به‌عنوان دلیل اثبات دعوی، انعکاس آن‌ها در قانون‌گذاری، حضورشان در آراء قضایی، نسبتشان با دکترین حقوقی و نقششان در روند دادرسی را پیش می‌کشد. عنوان‌هایی مانند اصل برائت در آراء قضایی، اصل استصحاب در آراء قضایی و تعامل اصول عملیه با تفسیر قوانین نشان می‌دهد که این کتاب فقط به تعریف اصطلاحات بسنده نمی‌کند و می‌خواهد کاربرد آن‌ها را در متن حقوق موضوعه روشن کند.
این کتاب فضایی پژوهشی دارد و بخش مهمی از آن صرف توضیح این نکته می‌شود که اصول عملیه در چه شرایطی قابل اجرا هستند و چه زمانی باید از ادله، امارات یا قواعد دیگر تفکیک شوند. متن بر این نکته تکیه دارد که اصل عملی زمانی مطرح می‌شود که پس از جست‌وجو در ادله، همچنان شک باقی مانده باشد. از همین‌جا، بحث کتاب از سطح تعریف‌های آموزشی فراتر می‌رود و به مسئله‌ی تصمیم‌گیری حقوقی در موقعیت‌های دشوار نزدیک می‌شود. نتیجه آن است که خواننده با اثری روبه‌رو است که هم به مبانی نظری توجه دارد و هم به جایگاه این مبانی در رسیدگی قضایی و استدلال حقوقی.

خلاصه کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی

کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی توضیح می‌دهد که اصول عملیه چه هستند، در چه موقعیت‌هایی به کار می‌آیند و چرا بدون فحص از ادله نمی‌توان به آن‌ها رجوع کرد. سپس چهار اصل برائت، تخییر، احتیاط و استصحاب را از نظر مفهوم، محل اجرا و تفاوت‌هایشان بررسی می‌کند. بخش بعدی کتاب به این می‌پردازد که این اصول چه نسبتی با اصول دادرسی، اصول حقوقی، فرض قانونی و اماره دارند و چرا نباید آن‌ها را یکسان دانست. در ادامه، جایگاه اصول عملیه در حقوق ایران از زاویه‌ی ادله اثبات دعوا، قانون‌گذاری، آراء قضایی، دکترین حقوقی و روند دادرسی تحلیل می‌شود. دغدغه‌ی اصلی این کتاب روشن‌کردن این مسئله است که در وضعیت شک، تصمیم حقوقی بر چه مبنایی باید استوار شود.

چرا باید کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان اصول فقه و دادرسی را در یک چارچوب مشخص توضیح می‌دهد.
• خواننده با مجاری اجرای برائت، استصحاب، احتیاط و تخییر آشنا می‌شود.
• این اثر تفاوت اصول عملیه را با اماره، اصول دادرسی، اصول حقوقی و فرض قانونی روشن می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد اصول عملیه در ادله اثبات دعوا و استدلال قضایی چه جایگاهی دارند.
• بخش‌های مربوط به آراء قضایی، بحث نظری را به مسائل عملی حقوق نزدیک می‌کند.
• مطالعه‌ی آن برای فهم دقیق‌تر ماده ۳ آیین دادرسی مدنی و اصل ۱۶۷ قانون اساسی سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بایسته های اجرای اصول عملیه در دادرسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که می‌خواهند پیوند اصول فقه و آیین دادرسی را دقیق‌تر بفهمند.
• پژوهشگران فقه و حقوق که درباره‌ی جایگاه شک، دلیل و اماره مطالعه می‌کنند.
• داوطلبان آزمون‌های حقوقی که به جمع‌بندی مباحث اصول عملیه در بستر دادرسی نیاز دارند.
• قضات، وکلا و کارآموزان حقوقی که با مسئله‌ی سکوت، اجمال یا تعارض قانون روبه‌رو می‌شوند.
• خوانندگانی که می‌خواهند کاربرد اصل برائت و استصحاب را در حقوق ایران بهتر بشناسند.