کتاب تروریسم یا مقاومت؟

کتاب تروریسم یا مقاومت؟ (واکاوی مرز مفهومی خشونت مشروع) نوشته سیداحمد سادات، تلاشی برای روشن‌کردن مرز میان خشونت نامشروع و دفاعی است که در قالب مقاومت یا جهاد فهمیده می‌شود. نویسنده با کنارِهم‌گذاشتن بحث‌های زبانی، فقهی، حقوقی و سیاسی نشان می‌دهد که واژه‌ی تروریسم چگونه در موقعیت‌های مختلف معناهای متفاوت پیدا می‌کند و چرا همین ابهام، داوری را دشوار می‌سازد. این کتاب را انتشارات یاسین منتشر کرده است و متن کتاب بیشتر بر تعریف‌ها، تمایزها و پیامدهای این نام‌گذاری‌ها تمرکز دارد، تا بر شعارهای سیاسی. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تروریسم یا مقاومت اثر سیداحمد سادات

کتاب تروریسم یا مقاومت نوشته سیداحمد سادات، از همان دیباچه، مسئله‌ی اصلی خود را روشن می‌کند؛ واژه‌هایی مانند تروریسم، جهاد و مقاومت فقط اصطلاحاتی حقوقی یا امنیتی نیستند، بلکه در میدان سیاست، رسانه، دین و فرهنگ بار معنایی سنگینی پیدا می‌کنند. نویسنده می‌کوشد نشان دهد که چرا این مفاهیم در بسیاری از بحث‌ها به‌جای آنکه ابزار فهم باشند، به ابزار داوری شتاب‌زده و گاه حذف رقیب تبدیل می‌شوند. به همین دلیل، متن کتاب از سطح تعریف‌های رایج فراتر می‌رود و به این پرسش می‌رسد که چه چیزی یک کنش خشونت‌آمیز را نامشروع می‌کند و در چه وضعی می‌توان از دفاع یا مقاومت سخن گفت.

کتاب تروریسم یا مقاومت در دو بخش اصلی پیش می‌رود. سیداحمد سادات در فصل نخست سراغ تعریف تروریسم می‌رود و آن را در زبان‌های عربی، انگلیسی، فرانسوی و فارسی بررسی می‌کند. سپس جایگاه این مفهوم را در قرآن، سنت پیامبر، فقه اسلامی، دیدگاه‌های غربی و تعریف‌های سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای کنار هم می‌گذارد. در همین مسیر، به دشواریِ رسیدن به یک تعریف واحد هم پرداخته است و نشان می‌دهد که اختلاف منافع، تفاوت‌های فرهنگی و کاربرد گزینشی واژه‌ها چگونه به ابهام دامن می‌زنند. فصل دوم به مفهوم مقاومت و جهاد اختصاص دارد و موضوعاتی مانند جنبش‌های آزادی‌بخش، اشکال مقاومت، تفاوت مقاومت با تروریسم، جایگاه مقاومت در برابر اشغال، اقسام جهاد، افراط‌گرایی، غلو و مشروعیت دفاع از میهن را در بر می‌گیرد.

کتاب تروریسم یا مقاومت بیش از آنکه بخواهد فقط چند تعریف را فهرست کند، بر مرزبندی مفهومی تمرکز دارد. سیداحمد سادات در بخش‌های مختلف تلاش کرده است میان ارعاب بازدارنده، خشونت سیاسی، محاربه، بغی، مقاومت مسلحانه و تروریسم تمایز بگذارد و نشان دهد که یکسان‌گرفتن این مفاهیم چه خطاهایی در تحلیل به‌ وجود می‌آورد. فضای اثر جدلی صرف نیست؛ بلکه بر واکاوی اصطلاحات، بررسی نمونه‌های مفهومی و سنجش نسبت میان متون دینی و حقوق بین‌الملل استوار شده است. همین ویژگی این کتاب را به متنی مناسب برای کسانی تبدیل می‌کند که می‌خواهند درباره‌ی کاربرد سیاسی و حقوقی واژه‌ی تروریسم دقیق‌تر فکر کنند.

خلاصه کتاب تروریسم یا مقاومت؟

کتاب تروریسم یا مقاومت با این پرسش آغاز می‌شود که آیا می‌توان برای تروریسم تعریفی روشن و مورد توافق پیدا کرد یا نه. سیداحمد سادات ابتدا نشان می‌دهد که این واژه در زبان‌ها و سنت‌های فکری مختلف، معناهای یکسانی ندارد و همین تفاوتْ قضاوت درباره‌ی مصادیق را دشوار می‌کند. سپس با رجوع به قرآن، سنت، فقه اسلامی، دیدگاه‌های غربی و اسناد بین‌المللی، عناصر اصلی تروریسم مانند خشونت، سازمان‌یافتگی و هدف سیاسی را بررسی می‌کند. در ادامه، بحث به مقاومت و جهاد می‌رسد و نویسنده می‌کوشد مرز میان دفاع مشروع، مقاومت در برابر اشغال و خشونت تروریستی را روشن‌تر کند.

چرا باید کتاب تروریسم یا مقاومت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تروریسم یا مقاومت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ابهام‌های مفهومی واژه‌ی تروریسم را از زاویه‌های زبانی، فقهی و حقوقی کنار هم می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان تروریسم، مقاومت، جهاد، محاربه و بغی را دقیق‌تر بفهمد.
• این اثر نشان می‌دهد که تعریف‌های سیاسی و بین‌المللی چگونه بر داوری درباره‌ی خشونت اثر می‌گذارند.
• این کتاب برای فهم نسبت میان متون اسلامی و حقوق بین‌الملل در بحث خشونت مشروع مفید است.
• مطالعه‌ی آن به روشن‌شدن مرز میان بازدارندگی دفاعی و خشونت نامشروع کمک می‌کند.

خواندن کتاب تروریسم یا مقاومت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تروریسم یا مقاومت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی تعریف تروریسم و اختلاف بر سر آن شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به مباحث حقوق بین‌الملل، مطالعات غرب آسیا و اندیشه‌ی سیاسی.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان جهاد، مقاومت و دفاع مشروع را در متون اسلامی بررسی کنند.
• پژوهشگرانی که با مسئله‌ی کاربرد سیاسی واژه‌ها در رسانه و سیاست سروکار دارند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مفهومی درباره‌ی خشونت، مشروعیت و اشغال علاقه دارند.