کتاب فلسفه اخلاق

کتاب فلسفه اخلاق نوشته محمد سربخشی و اثری است که به پرسش‌های پایه‌ای درمورد خوبی و بدی، ارزش و الزام اخلاقی و نسبت عقل، دین و داوری‌های اخلاقی می‌پردازد. نویسنده نشان می‌دهد که چرا بحث از مبانی اخلاق برای فهم رفتار، صفات و غایت‌های انسانی ضروری است. این کتاب را نشر سنجاق منتشر کرده است. اثر حاضر برای کسانی مناسب است که می‌خواهند بدانند گزاره‌های اخلاقی دقیقاً چه معنایی دارند و بر چه اساسی می‌توان از آن‌ها دفاع کرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه اخلاق

کتاب فلسفه اخلاق، نوشته‌ی محمد سربخشی، به یکی از بنیادی‌ترین حوزه‌های اندیشه می‌پردازد؛ حوزه‌ای که از طریق پرسش‌های روزمره و درعین‌حال عمیق انسان بیرون می‌آید. پرسش‌هایی مثل اینکه چرا بعضی رفتارها خوب و بعضی دیگر بد شمرده می‌شوند؟ آیا ارزش‌های اخلاقی واقعیتی مستقل دارند یا تابع سلیقه و قراردادند و نسبت اخلاق با سعادت، اختیار و دین چیست؟ نویسنده روشن می‌کند که موضوع فقط توصیه به خوب‌بودن نیست؛ بلکه بحث بر سر مبانی داوری‌های اخلاقی است. کتاب از تعریف اخلاق و فلسفه‌ی اخلاق شروع می‌شود و سپس به‌سراغ قلمرو، ضرورت و روش این دانش می‌رود.

کتاب فلسفه اخلاق میان اخلاق توصیفی، اخلاق هنجاری، اخلاق تربیتی و فرااخلاق تمایز می‌گذارد و جایگاه فلسفه‌ی اخلاق را در میان آن‌ها روشن می‌کند. مفاهیمی مانند ارزش، لزوم، حسن و قبح، کمال، مطلوبیت، اختیار و آگاهی با دقت بررسی می‌شوند. یکی از نکات مهم اثر این است که اخلاق را محدود به چند رفتار پراکنده نمی‌بیند؛ بلکه صفات، افعال و حتی غایت‌های اختیاری انسان را در دایره‌ی ارزیابی اخلاقی قرار می‌دهد. این نگاه باعث می‌شود بحث درمورد اخلاق در این کتاب به زندگی فردی، اجتماعی و فکری انسان پیوند بخورد.

کتاب فلسفه اخلاق بر استدلال عقلی تکیه دارد و می‌کوشد نشان دهد چرا حس و تجربه برای حل مسائل بنیادین اخلاق کافی نیست. نویسنده تعریف‌های رایج را بررسی می‌کند و به اختلاف دیدگاه‌ها درمورد واقعیت‌داشتن ارزش‌های اخلاقی، امکان شناخت آن‌ها و منشأ الزام اخلاقی می‌پردازد. این اثر در پی روشن‌کردن چارچوب‌های اصلی موضوع است. محمد سربخشی کتاب حاضر را در ده فصل نوشته است.

خلاصه کتاب فلسفه اخلاق

وقتی از خوب و بد، باید و نباید، فضیلت و رذیلت حرف زده می‌شود، دقیقاً از چه چیز سخن می‌رود؟ محمد سربخشی اخلاق و فلسفه‌ی اخلاق را تعریف می‌کند و تفاوت آن‌ها را با شاخه‌هایی مثل اخلاق توصیفی و هنجاری توضیح می‌دهد؛ سپس به سراغ مفاهیم کلیدی می‌رود؛ از ارزش و اقسام آن گرفته است تا لزوم، حسن و قبح، اختیار و آگاهی. بخش مهمی از کتاب به این پرسش اختصاص دارد که آیا احکام اخلاقی واقعی‌اند یا نیستند و اگر واقعی‌اند، چگونه می‌توان آن‌ها را شناخت؟ اثر می‌کوشد مبانی نظری داوری‌های اخلاقی را روشن کند و نشان دهد که اخلاق فقط مجموعه‌ای از توصیه‌ها نیست و پشتوانه‌ای مفهومی و عقلانی دارد.

چرا باید کتاب فلسفه اخلاق را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فلسفه اخلاق را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پرسش‌های پایه‌ای حوزه‌ی اخلاق را از سطح داوری‌های روزمره فراتر می‌برد و مبانی آن‌ها را بررسی می‌کند.
• خواننده با تفاوت میان اخلاق توصیفی، هنجاری، تربیتی و فرااخلاق آشنا می‌شود.
• این اثر معنای مفاهیمی مانند ارزش، الزام، حسن، قبح و سعادت را با دقت بیشتری روشن می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد چرا اختیار و آگاهی در داوری اخلاقی نقش محوری دارد.
• مطالعه‌ی این کتاب برای فهم نسبت اخلاق با عقل، دین و واقعیت اخلاقی سودمند است.

خواندن کتاب فلسفه اخلاق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فلسفه اخلاق به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که می‌خواهند با مفاهیم پایه‌ی فلسفه‌ی اخلاق آشنا شوند.
• خوانندگانی که درمورد منشأ خوبی و بدی و معیار داوری اخلاقی سؤال دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت اخلاق با دین، عقل و سعادت را بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به مباحث مفهومی و استدلالی که از بحث‌های نظری در حوزه‌ی اخلاق استقبال می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند پیش از ورود به نظریه‌های اخلاقی، با اصطلاحات و تقسیم‌بندی‌های اصلی این حوزه آشنا شوند.

درباره محمد سربخشی

محمد سربخشی، متولد ۱۳۵۰، از پژوهشگران عرصه‌ی فلسفه و اعضای هیئت‌علمی گروه فلسفه‌ی مؤسسه‌ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) به شمار می‌رود. قلمرو فعالیت‌های علمی او زمینه‌هایی چون فلسفه، کلام، حکمت متعالیه، فلسفه‌ی اخلاق و معرفت‌شناسی را در بر می‌گیرد. او تدریس این مباحث را در مراکز گوناگون حوزوی و دانشگاهی بر عهده داشته و تمرکز اصلی پژوهش‌های خویش را بر موضوعاتی نظیر معرفت‌شناسی، فلسفه‌ی اسلامی، پیوند دین و اخلاق، پایه‌های اخلاق سکولار و مباحث فلسفه‌ی علم معطوف ساخته است.

ازجمله آثار چاپ‌شده‌ی محمد سربخشی می‌توان کتاب‌های اخلاق سکولار، آموزش ترجمه‌ی متون تخصصی فلسفه و کلام از عربی، آیین عرفی، چیستی و ارزش معرفت‌شناختی علم حضوری و هم‌اندیشی معرفت‌شناسی و فلسفه اخلاق را نام برد. او مقالات فراوانی را در حوزه‌های فلسفه‌ی اسلامی، اخلاق، معرفت‌شناسی و مسائل کلامی به انتشار رسانده است.

جوایز و افتخارات نویسنده

محمد سربخشی با نگارش کتاب آیین عرفی موفق شد عنوان «اثر برگزیده» را در جشنواره‌ی جایزه‌ی کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران از آن خود کند.

بخشی از کتاب فلسفه اخلاق

«منظور از اطلاق در ارزش‌های اخلاقی این است که احکام اخلاقی یا مطلق بوده و مقید به هیچ قید و مشروط به هیچ شرطی نیستند و یا اگر مقید و مشروط‌اند، قید و شرط واقعی دارند. به عبارت دیگر، احکام اخلاقی یا اصلاً مقید و مشروط نیستند، یا اگر باشند دارای قید و شرط واقعی‌اند و تابع دستور و توصیه، سلیقه و احساس یا توافق و قرارداد نیستند. در مقابل، منظور از نسبیت در اخلاق این است که هیچ یک از احکام اخلاقی مطلق نبوده و همۀ آنها مقید به قیدی خاص یا مشروط به شرایطی ویژه می‌باشند و نکتۀ مهم آن است که این قیود و شرایط غیرواقعی‌اند. از نظر غیرواقع‌گرایان همۀ احکام اخلاقی یا تابع امر و نهی و توصیه‌اند؛ یا تابع سلیقه و احساس‌اند یا تابع توافق و قرارداد می‌باشند. ازاین‌رو، همۀ آنها نسبی‌اند. به این ترتیب، نسبیت‌گرایان همۀ احکام اخلاقی را نسبی و تابع افراد یا جوامع مختلف می‌دانند و بدین سبب نسبیت‌گرایی به دو نوع فردی و اجتماعی تقسیم می‌شود. در مقابل اطلاق‌گرایان ارزش صفات و رفتارهایی را که همواره و تحت هر شرایطی موجب به دست آمدن ارزش ذاتی اخلاقی شوند، مطلق و ارزش صفات و رفتارهایی را که تحت شرایط خاصی باعث به دست آمدن ارزش ذاتی اخلاقی شوند، تابع آن شرایط می‌دانند.»