کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس

کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس نوشته مرتضی موذن، بر سه محور اصلیِ نگرش، دانش و مهارت معلمان تمرکز دارد و آن‌ها را به‌ عنوان عناصر اثرگذار در کیفیت آموزش در کنار هم می‌گذارد. نویسنده از بحث کیفیت آموزش‌وپرورش آغاز می‌کند و سپس به یادگیری، صلاحیت‌های حرفه‌ای، شیوه‌های تدریس، سنجش و نقش معلم در کلاس می‌رسد. این کتاب که انتشارات مهرنگ آن را منتشر کرده، روی تفاوت‌های یادگیرندگان، آموزش فراگیر و پیوند میان دانش نظری و عمل آموزشی متمرکز شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس

کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس نوشته‌ی مرتضی موذن به یکی از مسئله‌های محوری آموزش‌وپرورش می‌پردازد: اینکه کیفیت تدریس فقط به دانستن محتوای درسی محدود نمی‌شود و به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، توانایی‌ها و دانش حرفه‌ای وابسته است. نویسنده بحث را از جایگاه آموزش‌وپرورش در توسعه‌ی جامعه آغاز کرده و سپس نشان می‌دهد که معلم در این میان فقط انتقال‌دهنده‌ی اطلاعات نیست، بلکه در شکل‌گیری تجربه‌ی یادگیری، جهت‌گیری ذهنی دانش‌آموزان و کیفیت فضای کلاس نقش تعیین‌کننده دارد.

کتاب در هفت فصل تنظیم شده و از کلیات آموزش‌وپرورش و کیفیت آن شروع می‌شود، بعد به مفهوم یادگیری و ابعاد آن می‌رسد و در ادامه صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان، نگرش معلمان، دانش تدریس و مهارت‌های فردی در تدریس را بررسی می‌کند. در فصل‌های میانی، موضوع‌هایی مانند یادگیری فعال، شرطی‌سازی، آموزش فراگیر، نیازهای ویژه‌ی یادگیری، شایستگی‌هایی مثل تأمل حین عمل، خلاقیت، توجه به پیشینه‌ی دانش‌آموزان، سنجش غیرکمی و استفاده از روش‌های گوناگون آموزشی مطرح شده‌اند. کتاب همچنین به پنج نگرش معلم اثربخش مانند دلسوزی، تقسیم مسئولیت، پذیرش تنوع، تقویت آموزش انفرادی و تشویق خلاقیت پرداخته است.

کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس بیشتر از آنکه فقط فهرستی از ویژگی‌های یک معلم خوب ارائه دهد، تلاش می‌کند تصویری گسترده‌تر از تدریس نشان دهد؛ تصویری که در آن کلاس درس محل برخورد تفاوت‌ها، تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای، سنجش مداوم و بازنگری در عمل است. در این نگاه، معلم باید هم به نظریه‌های یادگیری آگاه باشد، هم بتواند آن‌ها را در موقعیت‌های واقعی کلاس به‌ کار بگیرد. توجه به آموزش فراگیر و نقد جداسازی دانش‌آموزان نیز از بخش‌های مهم کتاب است و نشان می‌دهد مرتضی موذن کوشیده مسئله‌ی تدریس را با عدالت آموزشی و کیفیت تجربه‌ی یادگیری پیوند دهد.

خلاصه کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس

کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس، آموزش را فرایندی می‌داند که کیفیت آن به‌ طور مستقیم با نگرش، دانش و مهارت معلم گره خورده است. نویسنده ابتدا از اهمیت آموزش‌وپرورش و مسئله‌ی کیفیت آغاز می‌کند و سپس به مفهوم یادگیری، شرایط و انواع آن می‌رسد. در ادامه، صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان را از زاویه‌هایی مانند تأمل در عمل، خلاقیت، شناخت پیشینه‌ی دانش‌آموزان، یادگیری مستمر و تولید دانش حرفه‌ای بررسی می‌کند. 

بخش‌های بعدی نیز بر نگرش‌های معلم اثربخش، اشکال دانش تدریس، مدیریت کلاس، طراحی آموزشی، ارزشیابی و استفاده از فناوری تمرکز دارند. حاصل این مسیر، ترسیم الگویی از معلمی است که فقط درس نمی‌دهد، بلکه فرایند یادگیری را متناسب با تفاوت‌ها و نیازهای آموزشی هدایت می‌کند.

چرا باید کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سه مؤلفه‌ی اصلی تدریس یعنی نگرش، دانش و مهارت را در کنار هم بررسی می‌کند و آن‌ها را جدا از هم نمی‌بیند.
• کتاب به درک روشن‌تری از کیفیت آموزش‌وپرورش و نقش معلم در بهبود آن کمک می‌کند.
• خواننده با فصل‌بندی مشخص کتاب می‌تواند از مباحث کلی آموزش‌وپرورش تا موضوع‌های جزئی‌تر مانند سنجش، مدیریت کلاس و طراحی آموزشی پیش برود.
• بخش مربوط به صلاحیت‌های حرفه‌ای، تصویری دقیق از توانایی‌هایی مانند تأمل، خلاقیت، انعطاف‌پذیری و توجه به پیشینه‌ی دانش‌آموزان ارائه می‌دهد.
• طرح موضوع آموزش فراگیر و نیازهای ویژه‌ی یادگیری، نگاه کتاب را از کلاس معمولی فراتر می‌برد.
• بحث درباره‌ی نگرش‌های معلم اثربخش، برای فهم رابطه‌ی رفتار معلم و فضای یادگیری کلاس مفید است.
• اشاره به دانش محتوایی-تربیتی و پیوند دانش نظری با عمل آموزشی، برای کسانی که به مسئله‌ی تدریس دقیق‌تر فکر می‌کنند اهمیت دارد.

خواندن کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نگرش، مهارت و دانش معلمان در فرآیند تدریس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند میان نگرش حرفه‌ای، دانش آموزشی و مهارت تدریس دقیق‌تر فکر کنند.
• دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی و آموزش که به موضوع صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان علاقه دارند.
• کسانی که در مدرسه یا مراکز آموزشی با مسئله‌ی کیفیت آموزش و بهبود فرایند یاددهی-یادگیری درگیر هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با مفهوم آموزش فراگیر و توجه به تفاوت‌های یادگیرندگان آشنا شوند.
• مخاطبانی که به مباحثی مانند مدیریت کلاس، ارزشیابی، روش تدریس و یادگیری فعال توجه دارند.