کتاب پاکیزه

کتاب پاکیزه (Limpia)، نوشته‌ آلیا ترابوکو سران و ترجمه میعاد بانکی، رمانی روان‌شناختی درباره‌ی قدرت، نابرابری طبقاتی، کار خانگی و تأثیر فرساینده‌ی مراقبت است. داستان با صدای استلا آغاز می‌شود؛ زنی که در بازداشت به سر می‌برد و می‌خواهد ماجرای مرگ دختری را از نگاه خودش روایت کند. آنچه در ابتدا شبیه بازگویی یک حادثه به‌ نظر می‌رسد، به‌تدریج به داستانی پیچیده درباره‌ی رابطه‌ی میان کارفرما و خدمتکار، وابستگی، سکوت و مرزهای مبهم محبت و خشونت تبدیل می‌شود. انتشارات طرح نقد در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پاکیزه

کتاب پاکیزه، نوشته‌ی آلیا ترابوکو سران، از زبان استلا روایت می‌شود؛ زنی که سال‌ها در خانه‌ی خانواده‌ای مرفه کار کرده و اکنون در بازداشت، گذشته را مرور می‌کند. مرگ یک دختر در مرکز داستان قرار دارد، اما نویسنده به‌جای تمرکز صرف بر این حادثه، رابطه‌هایی را بررسی می‌کند که به‌تدریج به این حادثه منتهی شده‌اند. استلا در این خانه فقط مسئول انجام کارهای روزمره نیست؛ از او انتظار می‌رود حضورش را تا حد ممکن نامرئی نگه دارد، مراقبت کند و در برابر بسیاری از رفتارها سکوت کند. همین موقعیتْ نگاه او را به اعضای خانواده و مناسبات حاکم بر خانه شکل می‌دهد.

خانه در رمان پاکیزه به فضایی تبدیل می‌شود که مناسبات قدرت در آن آشکار می‌شود. آشپزخانه، اتاق کودک، اتاق‌های پشتی و حتی فهرست خرید روزانه بخشی از نظمی هستند که جایگاه هر فرد را مشخص می‌کند. رابطه‌ی استلا با مادر و پدر خانواده و همچنین دخترشان، خولیا، در طول داستان تغییر می‌کند و میان مراقبت، وابستگی، خشم و احساس مالکیت در نوسان است. شرح جزئیات زندگی روزمره به نویسنده امکان می‌دهد تا نشان دهد چگونه نابرابری می‌تواند در رفتارهای ظاهراً عادی و روابط نزدیک ریشه بدواند.

آلیا ترابوکو سران در کنار این روابط، به موضوعاتی مانند مهاجرت، فرسودگی ناشی از کار و مراقبت، محوشدن مرز میان زندگی شخصی و شغل و پیامدهای روانی خدمت طولانی‌مدت نیز می‌پردازد. صدای استلا در طول داستان گاه آرام و دقیق، گاه طعنه‌آمیز و گاه آشفته است و همین تغییر لحنْ خواننده را در موقعیتی نامطمئن نگه می‌دارد. رمان پاکیزه تنش خود را نه از رخدادهای پیاپی، بلکه از خاطره‌ها، جزئیات روزمره و رنج‌هایی می‌گیرد که در طول سال‌ها روی هم انباشته شده‌اند.

خلاصه داستان پاکیزه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب پاکیزه با روایت استلا آغاز می‌شود؛ زنی که پس از بازداشت، تلاش می‌کند تا توضیح دهد چگونه زندگی‌اش با مرگ خولیا، دختری که از او مراقبت می‌کرد، پیوند خورده است. استلا پس از ورود به خانه‌ی یک زوج مرفه، به‌تدریج مسئولیت‌های بیشتری بر عهده می‌گیرد و بخش بزرگی از زندگی روزمره‌ی خانواده از حضور او تأثیر می‌پذیرد. او از تولد و رشد خولیا، رفتارهای مادر، شخصیت پدر و رابطه‌ی پیچیده‌ای که میان خودش و کودک شکل می‌گیرد، سخن می‌گوید. در طول این سال‌ها، کار مداوم، مراقبت، تحقیرهای آشکار و پنهان و احساسات فروخورده در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و رابطه‌ها را به نقطه‌ای می‌رسانند که تشخیص مرز میان محبت، وابستگی، خشم و آسیب دشوار می‌شود.

چرا باید کتاب پاکیزه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پاکیزه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رمان پاکیزه نابرابری طبقاتی را از خلال رابطه‌ی روزمره‌ی کارفرما و خدمتکار بررسی می‌کند.
• مناسبات قدرت در محیط خانه و تأثیر سکوت و وابستگی بر روابط انسانی از محورهای مهم داستان هستند.
• این کتاب تصویری ملموس از فرسودگی جسمی و روانی ناشی از کار و مراقبت مداوم ارائه می‌دهد.
• روایت اول‌شخص استلا خواننده را مستقیماً وارد ذهن زنی می‌کند که گذشته‌اش را با جزئیات و با برداشت‌های شخصی خودش بازسازی می‌کند.
• جزئیاتی مانند نظافت، غذا، لباس و مراقبت از کودک در داستان معنایی فراتر از وظایف روزمره پیدا می‌کنند و به نشانه‌هایی از کنترل، طبقه و جایگاه اجتماعی تبدیل می‌شوند.

خواندن کتاب پاکیزه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پاکیزه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های روان‌شناختی و شخصیت‌محور که داستانشان از خلال روابط و ذهن شخصیت‌ها دنبال می‌شود.
• خوانندگانی که به موضوعاتی مانند شکاف طبقاتی، کار خانگی و مناسبات قدرت علاقه دارند.
• کسانی که از روایت‌های اول‌شخص و راویانی با ذهنیت پیچیده و برداشت‌های شخصی از وقایع لذت می‌برند.
• مخاطبانی که به داستان‌هایی با فضای بسته، سنگین و پرتنش علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند روابط میان خدمتکار، کارفرما و اعضای خانواده را از زاویه‌ای انتقادی و متفاوت دنبال کنند.

درباره آلیا ترابوکو سران

آلیا ترابوکو سران (Alia Trabucco Zerán)، نویسنده‌ی شیلیایی، در ۲۶ اوت ۱۹۸۳ در سانتیاگو به دنیا آمد. او کارشناسی ارشد نویسندگی خلاق به زبان اسپانیایی را از دانشگاه نیویورک و دکتری زبان اسپانیایی و مطالعات آمریکای لاتین را از دانشگاه کالج لندن دریافت کرد.

نخستین رمان او، باقی‌مانده، با استقبال منتقدان روبه‌رو شد و در سال ۲۰۱۴ جایزه‌ی شورای هنر شیلی را دریافت کرد. این رمان در سال ۲۰۱۵ در فهرست ال‌ پائیس از ۱۰ رمان اول برتر سال قرار گرفت. رمان باقی‌مانده با ترجمه‌ی سوفی هیوز در سال ۲۰۱۸ به انگلیسی منتشر شد و در فهرست نهایی جایزه‌ی بین‌المللی من بوکر ۲۰۱۹ قرار گرفت.

کتاب زنان جنایتکار نیز در سال ۲۰۲۲ برنده‌ی جایزه‌ی کتاب آکادمی بریتانیا برای درک فرهنگی جهانی شد و در سال ۲۰۲۳ به جمع نامزدهای نهایی جایزه‌ی حلقه‌ی منتقدان کتاب ملی آمریکا در بخش نقد راه یافت. پاکیزه تازه‌ترین رمان اوست.

آلیا ترابوکو سران در خانواده‌ای فرهنگی بزرگ شد. پدرش فیلم‌ساز و مادرش روزنامه‌نگار و رئیس پیشین شورای ملی تلویزیون شیلی است.