کتاب ضحاک و رستم

کتاب ضحاک و رستم نوشته مهدی صلح جو، نمایش‌نامه‌ای است که از دل جهان شاهنامه بیرون می‌آید، اما بازگویی مستقیم یکی از داستان‌های شناخته‌شده‌ی آن نیست؛ بلکه برداشتی آزاد است که رستم و ضحاک را در جهانی تازه به نام اعماق روبه‌روی هم قرار می‌دهد. روایت، همزمان حال‌وهوای صحنه و کشمکش‌های ذهنی شخصیت‌ها را پیش می‌برد و از همان آغاز روشن می‌کند که قرار است با نبردی فراتر از یک رویارویی ساده طرف باشیم. انتشارات کدیور این متن نمایشی را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ضحاک و رستم

کتاب ضحاک و رستم نوشته‌ی مهدی صلح جو بر پایه‌ی شخصیت‌های آشنای شاهنامه شکل گرفته، اما مسیر خود را از روایت اصلی جدا می‌کند و آن‌ها را در جهانی مستقل و چندلایه در کنار هم می‌گذارد. فضای اثر بر ایده‌ی جهان‌سازی استوار می‌شود؛ جهانی که در آن آسمان‌ها و قلمروهای گوناگون تعریف شده‌اند و ماجرای اصلی در جهان اعماق رخ می‌دهد. همین جابه‌جایی از اسطوره‌ی آشنا به قلمرویی تازه باعث می‌شود شخصیت‌ها فقط بازآفرینی چهره‌های کهن نباشند و در موقعیت‌هایی تازه سنجیده شوند.

نمایش از نظر فرم نیز میان خواندن و اجرا حرکت می‌کند. متن به‌ صورت پرده‌ها و صحنه‌ها پیش می‌رود، نقال در بخش‌های مختلف حضور دارد و گفت‌وگوها بار اصلی پیشبرد ماجرا را بر دوش می‌کشند. در کنار این فرم نمایشی، توصیف‌های دقیق از چهره، لباس، حرکت و فضای صحنه دیده می‌شود؛ از رستم زخمی و سالخورده‌ای که هنوز با شکوه می‌ایستد تا ضحاکی که شرارتش فقط در ظاهر خلاصه نمی‌شود و در فکر و نقشه‌اش هم جریان دارد. مهدی صلح جو فقط بر نبرد خیر و شر تکیه نمی‌کند، بلکه مدام درباره‌ی فریب، قدرت، ترس، حقیقت، خیال و امکان خطا در قضاوت پرسش می‌سازد. هر طبقه از کاخ ضحاک، هر برخورد و هر گفت‌وگو لایه‌ای تازه به این تقابل اضافه می‌کند و فضای اثر را از یک نبرد حماسی صرف فراتر می‌برد.

کتاب ضحاک و رستم در عین استفاده از عناصر اسطوره‌ای، به کشمکش‌های ذهنی و اخلاقی هم نزدیک می‌شود. رستم در این روایت فقط جنگجویی نیست که باید دشمن را از میان بردارد؛ او با تردید، خاطره، خشم، وسوسه و حتی امکان فریب‌خوردن روبه‌رو است. در سوی دیگر، ضحاک فقط یک فرمانروای ستمگر نیست و متن او را به‌ عنوان ذهنی حسابگر نشان می‌دهد که سازوکار سلطه را می‌شناسد و از شکاف‌های انسانی بهره می‌برد. این متن هم صحنه‌های رویارویی و تعلیق دارد و هم بر پرسش‌هایی درباره‌ی منشأ شر، شکل‌گیری قدرت و مرز میان واقعیت و توهم تمرکز می‌کند.

خلاصه نمایشنامه ضحاک و رستم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

رستم در واپسین لحظات زندگی‌اش، پس از افتادن در چاه شغاد، با مأموریتی تازه روبه‌رو می‌شود و به جهانی به نام اعماق قدم می‌گذارد؛ جایی که ضحاک بر آن فرمان می‌راند. او برای رسیدن به کاخ ضحاک سفری دشوار را از میان نبردها، دیدارها و خان‌های پیاپی پشت سر می‌گذارد. اما مسیر او فقط میدان جنگ نیست. هر چه به طبقات بالاتر کاخ نزدیک‌تر می‌شود، با چهره‌هایی روبه‌رو می‌شود که ذهنش را به تردید می‌اندازند و او را وادار می‌کنند درباره‌ی حقیقت آنچه می‌بیند فکر کند. در این میان، ضحاک نیز فقط منتظر نبرد نهایی نمانده و بازی پیچیده‌تری را طراحی کرده است.

چرا باید کتاب ضحاک و رستم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ضحاک و رستم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب شخصیت‌های رستم و ضحاک را در موقعیتی تازه قرار می‌دهد و از تکرار روایت آشنای شاهنامه فاصله می‌گیرد.
• متن، شکل نمایشی دارد و برای کسانی که به صحنه، گفت‌وگو و پیشروی پرده‌به‌پرده علاقه دارند، تجربه‌ای متفاوت می‌سازد.
• خواننده با اثری روبه‌رو می‌شود که نبرد بیرونی را با تردیدها و کشمکش‌های ذهنی شخصیت‌ها پیوند می‌دهد.
• کتاب به‌ جای تکیه بر تقابل ساده‌ی قهرمان و ضدقهرمان، درباره‌ی قدرت، فریب، ترس و حقیقت هم فکر می‌کند.
• توصیف‌های صحنه، لباس و فضا به درک بهتر جهان اعماق و حال‌وهوای اثر کمک می‌کند.

خواندن کتاب ضحاک و رستم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ضحاک و رستم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که از اسطوره‌ها و روایت‌های کهن الهام گرفته‌اند.
• خوانندگانی که دوست دارند شخصیت‌های شاهنامه را در جهانی تازه و موقعیتی متفاوت ببینند.
• کسانی که از داستان‌های حماسی همراه با کشمکش‌های ذهنی و اخلاقی لذت می‌برند.
• مخاطبانی که به متن‌های صحنه‌محور و گفت‌وگومحور علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند در کنار ماجرای نبرد، با پرسش‌هایی درباره‌ی قدرت، فریب و مرز واقعیت و خیال روبه‌رو شوند.