کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر

کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر نوشته مرضیه گرایلو، گوهر راءفتی جو و رضا یزدانی، نگاهی به ادبیات عامه‌ی شهرستان جاجرم دارد و می‌کوشد بخشی از روایت‌ها، ترانه‌ها، لالایی‌ها، چیستان‌ها و ویژگی‌های گویشی این منطقه را ثبت کند. این کتاب فقط مجموعه‌ای از متن‌های محلی نیست، بلکه تصویری از زندگی، احساسات، باورها و حافظه‌ی جمعی مردم جاجرم هم به دست می‌دهد. این کتاب را انتشارات درقلم منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر

کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر حاصل تدوین و تألیف مرضیه گرایلو، گوهر راءفتی جو و رضا یزدانی است و بر ادبیات عامه‌ی شهرستان جاجرم تمرکز دارد. نویسندگان از همان آغاز، ادبیات عامه را بخشی از حافظه‌ی فرهنگی مردم می‌دانند؛ بخشی که پیش از نوشتار شکل گرفته و سینه‌به‌سینه منتقل شده است. به همین دلیل، متن فقط به گردآوری نمونه‌ها بسنده نمی‌کند و در کنار آن‌ها، جایگاه فرهنگ عامه در زندگی اجتماعی، پیوندش با باورها و نقش آن در حفظ تجربه‌های جمعی را هم توضیح می‌دهد. فضای اثر از دل روایت‌های محلی، نقل‌های شفاهی و گفته‌های مردم همان منطقه ساخته شده است و همین ویژگی به آن رنگ‌وبوی بومی روشنی می‌دهد.
کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر در چند بخش اصلی پیش می‌رود و هر بخش گوشه‌ای از فرهنگ گفتاری جاجرم را نشان می‌دهد. بخش افسانه‌ها، قصه‌ها را براساس نوع شخصیت‌ها دسته‌بندی کرده است: افسانه‌هایی با شخصیت‌های انسانی، حیوانی، انسانی و حیوانی، و نیز موجودات موهوم و خیالی. بعد از آن، ترانه‌ها با محورهایی مثل درد دوری و فراق، نواهای عاشقانه، گله و شکایت از روزگار، سوگ، جشن و عروسی آمده‌اند. بخش لالایی‌ها فقط نمونه‌ها را کنار هم نمی‌گذارد، بلکه درباره‌ی ریشه‌ی واژه‌ی لالایی، قالب، قافیه و مضمون‌های پرتکرار آن هم بحث می‌کند؛ از تشبیه کودک به گل و پرنده گرفته تا آرزوها، گلایه‌ها، ترساندن، مسائل اقتصادی‌اجتماعی و اشاره‌های مذهبی. در ادامه، چیستان‌ها و سپس گویش جاجرمی مطرح می‌شود؛ بخشی که به آواشناسی، دگرگونی‌های دستوری، شناسه‌های فعلی، نشانه‌های جمع، کوتاه‌سازی واژه‌ها و نمونه‌هایی از واژگان رایج و ساختارهای کهن می‌پردازد. این کتاب از این راه، هم مجموعه‌ای از متن‌های شفاهی را ثبت کرده و هم تصویری از زبان و ذهنیت محلی جاجرم به دست داده است.

خلاصه کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر

کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر مجموعه‌ای از مواد فرهنگی و زبانی جاجرم را گرد آورده است تا نشان دهد ادبیات عامه چگونه زندگی روزمره، احساسات، باورها و شیوه‌ی بیان مردم را در خود نگه می‌دارد. متن از افسانه‌های محلی آغاز می‌شود و بعد به ترانه‌ها، لالایی‌ها، چیستان‌ها و ویژگی‌های گویش جاجرمی می‌رسد. در هر بخش، نمونه‌های متعدد در کنار توضیحاتی درباره‌ی مضمون، دسته‌بندی و کارکرد آن‌ها آمده است. دغدغه‌ی اصلی اثر، ثبت چیزی است که معمولاً در حافظه‌ی شفاهی می‌ماند و ممکن است به‌تدریج فراموش شود؛ یعنی همان روایت‌ها، واژه‌ها و نغمه‌هایی که گذشته‌ی فرهنگی یک منطقه را زنده نگه می‌دارند.

چرا باید کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌های متنوعی از افسانه‌ها، ترانه‌ها و لالایی‌های جاجرم را یک‌جا گرد آورده است.
• خواننده از خلال متن‌ها با بخشی از باورها، احساسات و تجربه‌های جمعی مردم یک منطقه آشنا می‌شود.
• بخش گویش جاجرمی شناخت دقیقی از واژگان، آواها و برخی ساختارهای دستوری محلی به دست می‌دهد.
• دسته‌بندی موضوعی بخش‌ها، دنبال‌کردن نسبت میان قصه، موسیقی کلام و فرهنگ روزمره را آسان‌تر می‌کند.
• این کتاب برای بررسی پیوند میان زبان محلی و ادبیات شفاهی، مواد خام فراوانی در اختیار می‌گذارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب انعکاس ادب در آئینه کویر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فرهنگ عامه و روایت‌های محلی ایران که می‌خواهند با نمونه‌ای مشخص از جاجرم آشنا شوند.
• خوانندگانی که به افسانه‌ها، ترانه‌های بومی و لالایی‌ها علاقه دارند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که درباره‌ی گویش‌های محلی، ادبیات شفاهی و مردم‌نگاری مطالعه می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند ردپای زندگی اجتماعی، باورها و عواطف مردم را در متن‌های شفاهی دنبال کنند.
• مخاطبانی که به ثبت و حفظ واژگان و ساختارهای کهن در گویش‌های ایرانی توجه دارند.