کتاب آموزش فکر کردن به جانی

کتاب آموزش فکر کردن به جانی نوشته لئونارد پیکاف و ترجمه امین فهیما است که نشر نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. این اثر از دل مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و یک مقاله‌ی مقدماتی شکل گرفته و مسئله‌ای روشن را پیش می‌کشد: چرا نظام آموزشی گاهی به‌جای پرورش فهم، ذهن را به حفظ‌کردن پراکنده و داوری‌های بی‌پایه عادت می‌دهد. نویسنده با تکیه بر فلسفه‌ی عینیت‌گرایی، از هدف آموزش، نقش معلم، برنامه‌ی درسی و شیوه‌ی شکل‌گیری تفکر مفهومی حرف می‌زند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزش فکر کردن به جانی

کتاب آموزش فکر کردن به جانی نوشته لئونارد پیکاف، بحثی مفصل درباره‌ی آموزش و نسبت آن با توانایی اندیشیدن است. متن کتاب از یک پیش‌گفتار، مقاله‌ای با عنوان مدرسه آمریکایی: چرا جانی نمی‌تواند فکر کند و سپس فصل‌هایی درباره‌ی ماهیت و هدف آموزش، روش‌های فکر کردن، برنامه‌ی درسی مناسب و مهارت‌های معلم تشکیل شده است. پیکاف در این اثر فقط از ضعف‌های مدرسه حرف نمی‌زند، بلکه می‌کوشد نشان دهد پشت هر شیوه‌ی آموزشی، تصویری مشخص از ذهن، شناخت و یادگیری قرار دارد. به همین دلیل، بحث او از کلاس درس فراتر می‌رود و به مبانی فلسفی آموزش می‌رسد.
این کتاب فضای انتقادی روشنی دارد، اما در همان حال به طرح یک الگوی جایگزین هم می‌رسد. نویسنده میان آموزش ادراکی و آموزش مفهومی تمایز می‌گذارد و توضیح می‌دهد که ذهن برای فهم جهان، فقط به انبوهی از نمونه‌ها و اطلاعات پراکنده نیاز ندارد، بلکه باید بتواند آن‌ها را دسته‌بندی کند، میانشان رابطه ببیند و به اصل‌های کلی برسد. از همین زاویه، فصل‌های کتاب به موضوع‌هایی مثل ایجاد انگیزه، یکپارچگی شناختی، توالی و ساختار درس، و جایگاه درس‌هایی مانند ریاضیات، تاریخ، علوم و ادبیات پرداخته‌اند. در بخش‌های پایانی نیز نقش معلم، تفاوت روش سخنرانی و بحث، و مسئله‌ی تربیت معلم بررسی شده است.
این کتاب از خلال مثال‌های فراوان، تصویری از مدرسه‌ای ارائه می‌دهد که در آن حفظ‌کردن جای فهم را گرفته و اظهار نظر جای استدلال را. اهمیت این کتاب در همین است که آموزش را فقط مجموعه‌ای از فنون کلاس‌داری نمی‌بیند، بلکه آن را فرایندی می‌داند که باید ابزارهای شناخت را در ذهن دانش‌آموز شکل دهد. در نتیجه، متن برای کسانی که به فلسفه‌ی آموزش، نسبت میان محتوا و روش، و نقش مدرسه در شکل‌دادن به استقلال فکری علاقه دارند، نکته‌های قابل‌توجهی دارد.

خلاصه کتاب آموزش فکر کردن به جانی

کتاب آموزش فکر کردن به جانی این ایده را پیش می‌برد که آموزش زمانی به هدف خود نزدیک می‌شود که به‌جای انباشتن ذهن از داده‌های جدا از هم، توانایی مفهوم‌سازی، دسته‌بندی، استدلال و پیوند دادن مطالب را پرورش دهد. لئونارد پیکاف ابتدا با نقد نمونه‌هایی از آموزش تاریخ، خواندن، دستور زبان، علوم و بحث‌های کلاسی نشان می‌دهد که چگونه آموزش پراکنده می‌تواند به سردرگمی و ناتوانی در داوری بینجامد. سپس چارچوبی جایگزین پیشنهاد می‌کند که در آن هدف آموزش، ساختن ذهنی منظم و قادر به فکر کردن است. در این مسیر، از نقش برنامه‌ی درسی، ترتیب آموزش، جایگاه معلم و مهارت‌های پایه‌ای سخن گفته می‌شود.

چرا باید کتاب آموزش فکر کردن به جانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن آموزش فکر کردن به جانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب آموزش را از سطح روش‌های روزمره‌ی کلاس به سطح مبانی فکری و فلسفی آن می‌برد.
• نویسنده نشان می‌دهد که چرا ارتباط‌دادن مفاهیم، از حفظ‌کردن اطلاعات پراکنده مهم‌تر است.
• فصل‌های کتاب درباره‌ی ریاضیات، تاریخ، علوم و ادبیات، تصویری مشخص از نگاه نویسنده به برنامه‌ی درسی ارائه می‌کنند.
• بحث کتاب درباره‌ی نقش معلم، برای فهم تفاوت میان انتقال دانش و صرفِ اداره‌کردن گفت‌وگو مفید است.
• متن به کسانی که درباره‌ی افت کیفیت آموزش، ضعف استدلال و آشفتگی در یادگیری سؤال دارند، زاویه‌ای روشن برای فکر کردن می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن آموزش فکر کردن به جانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان و فعالان آموزشی که می‌خواهند درباره‌ی هدف آموزش و شیوه‌ی شکل‌گیری فهم عمیق‌تر فکر کنند.
• والدینی که درباره‌ی کیفیت یادگیری فرزندان و نسبت مدرسه با استقلال فکری دغدغه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه‌ی آموزش، تعلیم‌وتربیت و علوم انسانی.
• خوانندگانی که به نقد نظام آموزشی و بحث درباره‌ی برنامه‌ی درسی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان منطق، مفهوم‌سازی و یادگیری را دقیق‌تر بررسی کنند.