کتاب افروز خانم

کتاب افروز خانم نوشته‌ی سجاد رئیسی اردکانی روایتی صمیمی از زندگی و خاطرات یک مادربزرگ روستایی است که نشر متخصصان آن را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب با زبانی نزدیک به گفتار روزمره و با تکیه بر جزئیات زندگی خانوادگی، تصویری روشن از کودکی خود، خانه‌های کاهگلی، حیاط‌های پر درخت و حضور پررنگ ننه افروز در مرکز این جهان کوچک ساخته است. در کنار روایت‌ها، به گویش اردکانی و ریشه‌های کهن آن هم پرداخته شده است تا خواننده با لایه‌های زبانی و فرهنگی این فضا آشنا شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب افروز خانم

کتاب افروز خانم مجموعه‌ای از روایت‌ها و خاطره‌نگاری‌های سجاد رئیسی اردکانی از کودکی خود و حضور مادربزرگش در مرکز زندگی خانوادگی است. نویسنده در این کتاب از خانه‌های کاهگلی، حوض‌های وسط حیاط، درخت‌های انگور، طویله، انباری و باشتک می‌گوید و فضایی را بازسازی کرده است که برای نسل متولد دهه‌ی شصت آشنا و برای نسل‌های بعدی کنجکاوی‌برانگیز است. در این میان، ننه افروز با چادر گل‌گلی، تسبیح، قندان فیروزه‌کوب و بساط چای، به شخصیتی محوری تبدیل شده است که هم پناه کودکان است و هم مرجع نصیحت و آرامش. کتاب افروز خانم در فصل‌ها و بخش‌های کوتاه، هر بار یکی از وجه‌های شخصیت ننه را برجسته کرده است؛ از «علم و حلم» و شیوه‌ی نصیحت‌کردن نوه‌ها تا «آغوش گرم» و پناه‌دادن به بچه‌های زخمی و ترسیده، از «کفشم هاده تا بشما» و ماجرای فرارهای نصفه‌نیمه‌ی ننه از خانه‌ی نوه‌ها تا «جایزه‌ی صلح» که در آن نقش او در آشتی‌دادن اعضای خانواده روایت شده است. در بخش «یک استکان خاطره» نویسنده به گذشته‌ی دورتر ننه، ازدواج در سن کم و آداب عروسی‌های قدیم پرداخته است و در بخش «پیه‌دست» توضیحی نسبتاً مفصل درباره‌ی گویش اردکانی، نزدیکی آن به پهلوی و نمونه‌هایی از واژگان و ساختارهای دستوری آن آورده است. کتاب افروز خانم در مجموع هم ثبت یک زندگی شخصی است و هم ثبت بخشی از فرهنگ و زبان یک منطقه.

خلاصه داستان افروز خانم

کتاب افروز خانم حول محور شخصیت ننه افروز شکل گرفته است؛ مادربزرگی با چادر گل‌گلی، قندان فیروزه‌کوب و تسبیحی که همیشه در دست دارد و در مرکز حیاطی پر از درخت و حوض، به پناهگاه عاطفی نوه‌ها تبدیل شده است. نویسنده از بازی‌های کوچه، سرقت کودکانه‌ی صندوق‌های میوه، دعواهای برادرانه و پناه‌بردن به آغوش ننه می‌گوید و نشان داده است چطور حلم و انصاف او میانجی دعواها می‌شود. در بخش‌هایی دیگر، از صبر ننه در برابر داغ فرزندان، شیوه‌ی او در حفظ حرمت آدم‌ها، تلاشش برای آشتی‌دادن عروس و دامادها با فرزندانش و توکل شبانه‌اش سخن رفته است. در پایان کتاب، نویسنده با تأملی بر مفهوم کودکی و پیوند آن با خاطره‌ی ننه، و نیز معرفی گویش اردکانی، این جهان شخصی را به افقی فرهنگی و زبانی گسترده‌تر وصل کرده است.

چرا باید کتاب افروز خانم را بخوانیم؟

کتاب افروز خانم تصویری زنده از یک مادربزرگ ایرانی، خانه‌های قدیمی و مناسبات خانوادگی نسل‌های پیشین ارائه کرده است. این اثر هم برای شناخت حال‌وهوای کودکی در یک شهر کوچک و هم برای لمس صبر، مهربانی و جهان‌بینی زنی ساده اما عمیق خواندنی است. در کنار آن، آشنایی با گویش اردکانی بعد زبانی کتاب را پررنگ‌تر کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان خاطره‌نویسی خانوادگی، کسانی که دل‌بسته‌ی روایت‌های مادربزرگ‌ها و فضاهای روستایی و شهری قدیم هستند و همچنین پژوهشگران و دوست‌داران گویش‌ها و فرهنگ‌های محلی پیشنهاد می‌شود. کسانی که به دنبال متنی احساسی درباره‌ی کودکی و خانواده‌اند نیز می‌توانند از آن بهره ببرند.