کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران

کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران نوشته ابراهیم امیری و منتشرشده از سوی انتشارات درقلم، به بررسی مسکن روستایی، بافت فیزیکی روستا و طرح هادی می‌پردازد. این کتاب فقط به توصیف شکل خانه‌ها و معابر بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد سکونتگاه روستایی چگونه با معیشت، محیط طبیعی، خدمات عمومی و میزان آسیب‌پذیری در برابر سوانح پیوند دارد. تمرکز اثر بر این است که شناخت کالبد روستا بدون توجه به نیازهای اجتماعی و اقتصادی آن کامل نمی‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران

کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران اثر ابراهیم امیری، به یکی از موضوعات مهم در شناخت روستا می‌پردازد: رابطه‌ی میان مسکن، بافت کالبدی و شیوه‌ی زندگی روستایی. متن از تعریف مسکن و جایگاه آن در زندگی انسان آغاز می‌کند و بعد به تفاوت‌های مسکن روستایی با مسکن شهری می‌رسد؛ تفاوتی که فقط در شکل بنا نیست، بلکه در پیوند خانه با کار، انبار، دامداری، تولید و روابط خانوادگی دیده می‌شود. نویسنده نشان می‌دهد خانه‌ی روستایی بخشی از یک نظام زیستی و معیشتی است و به‌همین دلیل بررسی آن بدون توجه به اقلیم، فرهنگ، اقتصاد و الگوی استقرار روستا ممکن نیست.
کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران در ۳ فصل تنظیم شده است. فصل نخست بر مساکن روستایی تمرکز دارد و موضوعاتی مانند مفهوم مسکن، اهمیت آن، کیفیت معماری روستایی، وضعیت مسکن در روستاهای ایران، آسیب‌پذیری سکونتگاه‌ها و اجزای بافت کالبدی را مطرح می‌کند. در این بخش، بحث فقط بر سر شکل ساختمان نیست؛ مسئله‌ی اصلی این است که چرا بسیاری از الگوهای جدید ساختمانی با نیازهای زیستی و معیشتی روستا هماهنگ نیستند و چگونه فاصله‌گرفتن از الگوهای بومی می‌تواند به ناهماهنگی فضایی منجر شود.
کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران در فصل دوم به طرح هادی روستایی می‌رسد و آن را به‌عنوان ابزاری برای ساماندهی بافت موجود، تعیین مسیر گسترش روستا و تنظیم کاربری زمین توضیح می‌دهد. نویسنده در این بخش، تعریف طرح هادی، اهداف آن، ضرورت اصلاح بافت فیزیکی روستاها و مراحل تهیه‌ی طرح را شرح می‌دهد. از مطالعات پایه و تشخیص وضع موجود تا تحلیل، تدوین چشم‌انداز و تعیین پروژه‌های پیشنهادی، مسیر کار به‌صورت جزئی ترسیم می‌شود. فضای کلی این کتاب بیشتر آموزشی و مسئله‌محور است و برای کسانی که می‌خواهند از زاویه‌ی مسکن، معابر، خدمات، زمین و خطرپذیری به روستا نگاه کنند، تصویری منظم از موضوع فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران

کتاب با توضیح مفهوم مسکن آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که خانه در روستا فقط محل سکونت نیست، بلکه با کار، تولید، نگهداری دام، انبار و روابط روزمره‌ی خانواده گره خورده است. سپس به ویژگی‌های معماری مسکن روستایی، تفاوت الگوهای بومی و جدید، کیفیت بناها و میزان آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی در برابر سوانح می‌پردازد.
در ادامه، اثر به بافت کالبدی روستا و اجزای آن مانند خانه‌ها، مزارع، فضاهای عمومی و شبکه‌ی معابر توجه می‌کند و بعد سراغ طرح هادی روستایی می‌رود. بخش پایانی، ضرورت اصلاح بافت فیزیکی روستاها، اهداف طرح هادی و مراحل تهیه‌ی آن را بررسی می‌کند؛ از شناخت وضع موجود و تحلیل جمعیتی و کالبدی تا تعیین پروژه‌های عمرانی، خدماتی و زیست‌محیطی.

چرا باید کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان مسکن روستایی، معیشت خانوار و سازمان فضایی روستا را به‌صورت روشن توضیح می‌دهد.
• خواننده با مسائل اصلی بافت کالبدی روستا، از کیفیت ابنیه تا شبکه‌ی معابر و کاربری اراضی، آشنا می‌شود.
• اثر نشان می‌دهد چرا آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی در برابر سیل و زلزله به نوع ساخت‌وساز و مکان‌گزینی مربوط است.
• بخش مربوط به طرح هادی، مراحل تهیه و هدف‌های آن را به‌شکلی منظم کنار هم قرار می‌دهد.
• مطالب کتاب برای درک رابطه‌ی میان توسعه‌ی روستایی، خدمات عمومی و ساماندهی فیزیکی روستا سودمند است.
• اثر به مسئله‌ی فاصله‌ی میان الگوهای بومی و الگوهای جدید مسکن روستایی توجه کرده است و از این زاویه، موضوع را محدود به ساختمان‌سازی نمی‌بیند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گذری بر مطالعه کالبدی سکونتگاه های روستایی در ایران به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان معماری، جغرافیا و توسعه‌ی روستایی که می‌خواهند با مبانی کالبدی سکونتگاه‌های روستایی آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی مسکن روستایی، بافت روستا و کاربری اراضی مطالعه می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند طرح هادی روستایی و مراحل تهیه‌ی آن را دقیق‌تر بشناسند.
• مخاطبانی که به رابطه‌ی میان محیط طبیعی، شیوه‌ی معیشت و شکل‌گیری خانه‌های روستایی علاقه دارند.
• افرادی که در پی شناخت مسائل اجرایی و کالبدی روستاها، از مقاوم‌سازی بناها تا اصلاح معابر، هستند.