کتاب داعش

کتاب داعش (ISIS: Inside the Army of Terror) نوشته مایکل ویس و حسن حسن، در ضمن تشریح خشونت‌های داعش، مسیر شکل‌گیری، گسترش و سازمان‌یافتگی این گروه را از خلال روایت‌های میدانی، مصاحبه‌ها و بررسی ریشه‌های فکری و سیاسی آن دنبال می‌کند. این کتاب از سرگذشت نیروهای جذب‌شده تا پیوندهای پنهان میان جنگ، ایدئولوژی، زندان و قدرت را مرور کرده تا تصویری روشن از سازوکاری بسازد که ترس را به ابزار حکومت تبدیل کرده بود. علی پیرحیاتی و ثریا احمدی این کتاب را ترجمه و نشر نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داعش

کتاب داعش نوشته مایکل ویس و حسن حسن تلاشی است برای پاسخ‌دادن به یک پرسش اساسی: داعش چگونه به چنین نیرویی تبدیل شد که توانست در زمانی کوتاه بخش‌های وسیعی از عراق و سوریه را در اختیار بگیرد؟ کتاب از خلال روایت‌های انسانی، نمونه‌های میدانی و بررسی پیشینه‌ی فکری و تشکیلاتی داعش، تصویری از سازوکاری می‌دهد که در آن ایدئولوژی، جنگ، عضوگیری، ترس و مدیریت سرزمین به هم گره خورده‌اند.

این کتاب فقط به صحنه‌های شناخته‌شده‌ی سقوط شهرها یا ویدیوهای تبلیغاتی نمی‌پردازد. بخش مهمی از آن به ریشه‌ها برمی‌گردد: از القاعده در عراق و نقش ابومصعب زرقاوی تا شکاف‌های درونی جریان‌های جهادی، از زندان‌هایی که به محل شبکه‌سازی و تربیت کادر تبدیل شدند تا استفاده از نارضایتی‌های فرقه‌ای و سیاسی در عراق و سوریه. مایکل ویس و حسن حسن نشان می‌دهند که داعش همزمان چند چهره دارد: یک ماشین تبلیغاتی، یک شبکه‌ی اطلاعاتی، یک نیروی نظامی، یک ساختار اقتصادی متکی بر قاچاق و یک پروژه‌ی سیاسی که می‌کوشد خود را به‌ عنوان مدافع اهل سنت جا بزند.

کتاب داعش در فصل‌های آغازین به تاریخچه‌ی شکل‌گیری این جریان و چهره‌هایی مانند زرقاوی می‌پردازد و بعد به زمینه‌های انقلاب سوریه، نقش حکومت اسد، وضعیت عراق پس از اشغال و پیوند میان بقایای ساختار بعثی و نیروهای جهادی می‌رسد. در ادامه، روایت‌هایی از اعضا، نفوذی‌ها، قربانیان و شاهدان محلی، فضای درونی این تشکیلات را روشن‌تر می‌کند. اهمیت این کتاب در این است که داعش را نه به‌صورت یک هیولای مبهم، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای قابل بررسی نشان می‌دهد؛ پدیده‌ای که از دل خلأ قدرت، خشونت سازمان‌یافته، تبلیغات حساب‌شده و بهره‌برداری از بحران‌های منطقه‌ای رشد کرده است.

خلاصه کتاب داعش

کتاب داعش گزارشی از درون ارتش وحشت مسیر پیدایش و گسترش داعش را از چند زاویه دنبال می‌کند. نویسندگان ابتدا با روایت زندگی افرادی که جذب این تشکیلات شدند، نشان می‌دهند چگونه شور مذهبی، سرخوردگی، جنگ و شبکه‌های عضوگیری می‌توانند یک نوجوان یا طلبه را به بخشی از ماشین خشونت بدل کنند. سپس کتاب به عقب برمی‌گردد و از زرقاوی، القاعده در عراق، زندان‌ها، فروپاشی ساختارهای سیاسی و نقش بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی سخن می‌گوید.

هسته‌ی اصلی بحث این است که داعش ناگهان پدید نیامد. این جریان بر بستر جنگ، حذف سیاسی، فرقه‌گرایی، تجربه‌های نظامی و پیوند میان افراط‌گرایی و ساختارهای امنیتی رشد کرد. کتاب می‌کوشد نشان دهد چرا داعش توانست هم نیرو جذب کند، هم سرزمین بگیرد و هم ترس را به شیوه‌ای حساب‌شده به نمایش بگذارد.

چرا باید کتاب داعش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب داعش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب روند شکل‌گیری داعش را از ریشه‌های فکری و تشکیلاتی تا گسترش میدانی آن توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند پیوند میان جنگ عراق، بحران سوریه و رشد جریان‌های جهادی را دقیق‌تر درک کند.
• این اثر نشان می‌دهد داعش فقط یک گروه مسلح نبود و همزمان از سازوکارهای تبلیغاتی، امنیتی و اقتصادی استفاده می‌کرد.
• روایت‌های مبتنی بر مصاحبه و نمونه‌های عینی، تصویر ملموس‌تری از زندگی درون این تشکیلات و منطق خشونت آن به دست می‌دهد.
• بخش‌های مربوط به زرقاوی، زندان‌ها و شبکه‌های عضوگیری، مسیر تبدیل افراط‌گرایی پراکنده به یک ساختار منسجم را روشن می‌کند.

خواندن کتاب داعش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب داعش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌های شکل‌گیری داعش و زمینه‌های قدرت‌گرفتن آن بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به موضوعات خاورمیانه، عراق، سوریه و تحولات سیاسی و نظامی منطقه.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان ایدئولوژی افراطی، جنگ، تبلیغات و ساختار قدرت را بهتر بفهمند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی افراط‌گرایی، خشونت سازمان‌یافته و تحولات سیاسی منطقه مطالعه می‌کنند.

جوایز و افتخارات کتاب داعش

• بهترین کتاب سال ۲۰۱۵ به انتخاب نشریه‌ی تایمز لندن
• در لیست ۱۰ کتاب برتر وال‌استریت ژورنال در زمینه‌ی تروریسم

بخشی از کتاب داعش

«در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۴ یا همان اولین روز ماه رمضان ۱۴۳۵، ابوبکر البغدادی‌ــ یا خلیفه ابراهیم‌ــ از پایان داعش و تولد "دولت اسلامی" خبر داد: "مسلمانان به‌سوی دولت خود بشتابید. بله این دولت شماست. بشتابید، چون سوریه مال سوری‌ها نیست و عراق مال عراقی‌ها نیست". او از منبر مسجد النوری، بزرگ‌ترین مسجد شهر موصل، شهری که نیروهای او چند روز پیش‌تر تصرف کرده بودند، موعظه می‌کرد. اگرچه البغدادی اصالتاً عراقی است امّا داشت تابعیت خود و در واقع هر نوع تابعیتی را ملغی می‌کرد. از دید او، هلال سبز (بین‌النّهرین) و در واقع کل جهان دیگر وجود ندارد. فقط دولت اسلامی وجود دارد. از این گذشته کل بشریت مشخصاً به دو دسته تقسیم می‌شود: اول "دستۀ مسلمانان و مجاهدین در همه جا" و دوم "دستهٔ یهودیان، صلیبیون و متحدان آنها". بغدادی با لباسی سیاه خودش را به‌عنوان وارث خلافت قرون وسطایی عباسی و نیز روح تجسم‌یافتۀ سلف حماسی خود یعنی ابومصعب زرقاوی معرفی کرد، همان کسی که به‌طور مشابهی از اصطلاحات انقلابی همانند او استفاده کرده و مسجدی را تقدیس کرده بود که ابوبکر بغدادی داشت از منبر آن تحقق رؤیای مبهمی را که یازده سال در حال ساختن آن بود، تبلیغ می‌کرد.»