کتاب تقابل انسان و حیات وحش

کتاب تقابل انسان و حیات وحش (تبدیل تعارض به همزیستی) نوشته‌ی بیتریس فرانک، جنی گلیکمن و سیلویو مارچینی است که علیرضا محمدی، امیر علم‌بیگی و محمد توکلی آن را به فارسی ترجمه کرده‌اند. انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است. این کتاب به موضوع روابط پیچیده‌ی انسان و حیات وحش، از تعارض تا همزیستی، می‌پردازد و نمونه‌های متعددی از تجربه‌های جهانی در مدیریت این روابط را گرد آورده است. تمرکز اصلی آن بر ابعاد انسانی، اجتماعی و روان‌شناختی تعارضات با حیات وحش و راه‌های تبدیل این تعارض‌ها به همزیستی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تقابل انسان و حیات وحش

کتاب تقابل انسان و حیات وحش (تبدیل تعارض به همزیستی) مجموعه‌ای تدوینی است که با ویرایش علمی بیتریس فرانک، جنی گلیکمن و سیلویو مارچینی شکل گرفته و گروهی از پژوهشگران حفاظت، علوم اجتماعی و برنامه‌ریزی محیط زیست در نگارش فصل‌های آن مشارکت کرده‌اند. این کتاب بر محور ایده‌ی «پیوستار تعارض تا همزیستی» بنا شده است؛ یعنی طیفی که در یک سر آن تعقیب و کشتار تلافی‌جویانه‌ی حیات وحش قرار دارد و در سر دیگر، پذیرش، تحمل و همزیستی آگاهانه با گونه‌ها. در کتاب تقابل انسان و حیات وحش ابتدا در مقدمه و فصل‌های آغازین، تاریخچه‌ی جدایی انسان از طبیعت، شکل‌گیری مرزهای فیزیکی و ذهنی بین سکونتگاه‌های انسانی و زیستگاه‌های حیات وحش و نقش این مرزها در افزایش تعارض‌ها توضیح داده شده است. سپس مفاهیم کلیدی مانند ارزش‌های حیات وحش، هویت اجتماعی، احساسات، ادراک ریسک، قضاوت اخلاقی و «تحمل» نسبت به گونه‌ها به‌عنوان عناصر اصلی شکل‌دهنده‌ی رفتار انسان بررسی شده است. کتاب تقابل انسان و حیات وحش در ادامه، در ۲۰ فصل، طیفی از مطالعات موردی بین‌المللی را مرور کرده است؛ از تعارض با گوشت‌خواران بزرگ، فیل‌ها و میمون‌ها تا گونه‌های مهاجم، حیات وحش شهری و طعمه‌خواران در مناظر انسانی. فصل‌هایی مانند «چارچوبی برای ارزیابی و کمی‌سازی تقابل انسان و حیات وحش در مناطق شهری»، «کریدور تعارض»، «رویکرد مشارکتی در روستاهای ژاپن»، «فیل‌ها و زنبورها»، «بازاریابی حفاظت» و «برنامه‌ریزی برای همزیستی» نشان می‌دهند که چگونه می‌توان از علوم سیاسی، روان‌شناسی، بازاریابی، برنامه‌ریزی و بوم‌شناسی انسانی برای طراحی مداخلات تازه استفاده کرد. در کتاب تقابل انسان و حیات وحش در فصل‌های پایانی، بحث به سمت نوآوری در حفاظت، یکپارچگی سیستم‌های اجتماعی-بوم‌شناختی و طراحی چارچوب‌های برنامه‌ریزی حرکت کرده است. نویسندگان تلاش کرده‌اند نشان دهند همزیستی نقطه‌ی پایان یا یک شعار مثبت‌نگر نیست، بلکه فرایندی چندبعدی است که نیازمند تغییر ارزش‌ها، نهادها، ابزارهای مدیریتی و شیوه‌ی سنجش موفقیت در حفاظت است.

خلاصه کتاب تقابل انسان و حیات وحش

کتاب تقابل انسان و حیات وحش بر این ایده استوار است که تعارض با حیات وحش فقط نتیجه‌ی خسارت‌های اقتصادی یا حمله‌ی حیوانات نیست، بلکه ریشه در ارزش‌ها، هویت‌ها، احساسات، ادراک ریسک و ساختارهای نهادی دارد. نویسندگان ابتدا نشان داده‌اند چگونه مرزبندی‌های فیزیکی و ذهنی بین انسان و طبیعت، حیات وحش را یا به «آفت» و «دشمن» تبدیل کرده یا به موجوداتی دوست‌داشتنی و نمادین. در کتاب تقابل انسان و حیات وحش سپس مفهوم «پیوستار تعارض تا همزیستی» معرفی شده است؛ طیفی که در آن، روابط انسان و گونه‌ها از نفرت و حذف تا پذیرش، تحمل و همکاری حرکت می‌کند. فصل‌ها به ترتیب به مفهوم‌سازی ارزش‌های حیات وحش، نقش احساسات و قضاوت‌های اخلاقی، تعریف و سنجش «تحمل»، طراحی چارچوب‌های ارزیابی تقابل در شهرها، مطالعه‌ی طعمه‌خواران در مناظر انسانی، کریدورهای مهاجرتی، پروژه‌های مشارکتی روستایی، کار با گونه‌های مهاجم، استفاده از ابزارهایی مانند فنس‌های کندوی عسل، بازاریابی حفاظت، نوآوری و برنامه‌ریزی راهبردی پرداخته‌اند. پیام اصلی کتاب این است که حرکت از تعارض به همزیستی نیازمند ترکیب دانش بوم‌شناسی با علوم انسانی و اجتماعی و بازطراحی نهادها و مداخلات است.

چرا باید کتاب تقابل انسان و حیات وحش را بخوانیم؟

کتاب تقابل انسان و حیات وحش تصویری چندبعدی از تعارضات انسان و حیات وحش ارائه کرده است که فراتر از نگاه صرفاً بوم‌شناختی یا اقتصادی است. خواننده با مفاهیم تازه‌ای مانند پیوستار تعارض تا همزیستی، تحمل، بازاریابی حفاظت و چارچوب‌های ارزیابی تقابل آشنا می‌شود و نمونه‌های متنوعی از تجربه‌های جهانی در مدیریت تعارض و تقویت همزیستی را در یک مجموعه‌ی منسجم می‌بیند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تقابل انسان و حیات وحش به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های محیط زیست، منابع طبیعی، بوم‌شناسی انسانی و علوم اجتماعی پیشنهاد می‌شود. همچنین به مدیران مناطق حفاظت‌شده، کارشناسان حیات وحش، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران که با تعارضات انسان و حیات وحش روبه‌رو هستند توصیه می‌شود این کتاب را بخوانند. «آنچه پیش رو دارید تعارض بین انسان و حیات وحش امروزه یکی از پیچیده‌ترین و با اولویت‌ترین بحران‌های پیش‌روی مدیریت و حفاظت از حیات وحش است. مطالعات تعارضات انسان و حیات وحش در ابتدا بر بوم‌شناسی و خسارت‌های اقتصادی حیات وحش متمرکز بود اما در گذر زمان دامنه‌ی خود را گسترش داده و شامل ابعاد انسانی کل انواع روابط انسان و حیات وحش از تعارض تا همزیستی شده است. این کتاب با برخورداری از پیوستار تعارض به همزیستی به‌منزله‌ی پیشران، دامنه‌ی وسیعی از نظریه‌ها و روش‌های کاربردی برای پرداختن به تقابل انسان و حیات وحش را کنکاش می‌کند. به‌منظور نمایش این تقابل از نتایج مطالعات موردی بین‌المللی استفاده شده است. این کتاب برخی از مفاهیم کلیدی این حوزه مانند ارزش‌ها، احساسات، هویت اجتماعی، تاب‌آوری و انواع بینش‌ها و راه‌حل‌های تبدیل تعارض به همزیستی را از سطح فردی تا مقیاس ملی شامل بازاریابی حفاظت، نوآوری‌های تدریجی و بنیادی، برنامه‌ریزی راهبردی و سیستم‌های اجتماعی-محیط‌زیستی نشان می‌دهد. کتاب حاضر توجه گروه وسیعی از خوانندگان از جمله دانشگاهیان، محققان، دانشجویان، متخصصان و سیاست‌گذاران را جلب خواهد کرد.»