کتاب اعتیاد فراتر از ماده

کتاب اعتیاد فراتر از ماده نوشته‌ی محدثه روشن‌ضمیری به بررسی اعتیاد از زاویه‌ی طرحواره‌ها، تنظیم هیجان و گرایش روان‌شناختی به مصرف مواد پرداخته است. انتشارات ندای کارآفرین آن را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب با تکیه بر ادبیات پژوهشی روز، اعتیاد را فقط وابستگی به یک ماده شیمیایی نمی‌بیند بلکه آن را در پیوند با الگوهای عمیق شناختی، هیجانی و خانوادگی توضیح می‌دهد. ساختار کتاب شامل فصل‌هایی درباره‌ی طرحواره‌درمانی، ولع مصرف، گرایش به مواد، تنظیم هیجان و طرحواره‌های ناسازگار است و در پایان به مرور پژوهش‌های انجام‌شده در ایران می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اعتیاد فراتر از ماده

کتاب اعتیاد فراتر از ماده با تمرکز بر دیدگاه‌های روان‌شناختی، اعتیاد را به‌عنوان پدیده‌ای چندبعدی توضیح می‌دهد که در آن زیست‌شناسی، روان، خانواده و جامعه درهم‌تنیده‌اند. محدثه روشن‌ضمیری در این کتاب ابتدا با مرور مفاهیم پایه‌ای مانند اعتیاد، ولع مصرف، گرایش به مواد و نقش عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی، تصویری کلی از مسئله ارائه کرده است. در ادامه، کتاب اعتیاد فراتر از ماده نشان می‌دهد که چرا ترک جسمانی مواد به‌تنهایی کافی نیست و چگونه ولع، نشخوار فکری، عاطفه منفی، خودکارآمدی پایین و مهارت‌های مقابله‌ای ناکارآمد در عود نقش دارند. در فصل‌های میانی، کتاب اعتیاد فراتر از ماده به طرحواره‌درمانی می‌پردازد؛ از تاریخچه‌ی مفهوم طرحواره در فلسفه و روان‌شناسی شناختی تا شکل‌گیری طرحواره‌های سازگار و ناسازگار در کودکی. نویسنده با تکیه بر مدل یانگ، حوزه‌های پنج‌گانه‌ی طرحواره‌های ناسازگار اولیه را معرفی کرده و نشان داده است که چگونه این الگوهای عمیق می‌توانند فرد را نسبت به اعتیاد آسیب‌پذیر کنند. سپس کتاب اعتیاد فراتر از ماده مفهوم تنظیم هیجان را با مرور نظریه‌های گروس، گراتز و رومر و گرانفسکی و کرایج توضیح داده و ارتباط آن را با شروع مصرف، تداوم و عود اعتیاد روشن کرده است. در فصل پایانی، کتاب اعتیاد فراتر از ماده مجموعه‌ای از پژوهش‌های انجام‌شده در ایران را مرور می‌کند که در آن‌ها اثربخشی طرحواره‌درمانی، رفتاردرمانی شناختی، ذهن‌آگاهی و مداخلات گروهی بر ولع مصرف، دشواری تنظیم هیجان، گرایش به مواد و طرحواره‌های ناسازگار بررسی شده است. این مرور نشان می‌دهد که چگونه مداخلات مبتنی بر طرحواره و تنظیم هیجان می‌توانند در کنار درمان‌های دارویی مانند متادون، به کاهش عود و بهبود کیفیت زندگی وابستگان به مواد کمک کنند.

خلاصه کتاب اعتیاد فراتر از ماده

کتاب اعتیاد فراتر از ماده اعتیاد را به‌عنوان بیماری پیچیده‌ای توصیف می‌کند که فقط به اثرات شیمیایی مواد محدود نیست بلکه با طرحواره‌های ناسازگار اولیه، نقص در تنظیم هیجان و عوامل اجتماعی و خانوادگی گره خورده است. نویسنده ابتدا ولع مصرف و گرایش به مواد را به‌عنوان هسته‌ی عود توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه ولع، تجربه‌ای چندبعدی (هیجانی، شناختی، رفتاری و فیزیولوژیک) است که بازگشت به مصرف را پیش‌بینی می‌کند. در ادامه، کتاب اعتیاد فراتر از ماده مفهوم طرحواره را از ریشه‌های فلسفی و شناختی تا مدل یانگ دنبال می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه تجربه‌های کودکی، سبک‌های فرزندپروری و روابط عاطفی ناکارآمد، طرحواره‌های ناسازگار را شکل می‌دهند. سپس ارتباط این طرحواره‌ها با گرایش به مواد و ناتوانی در تنظیم هیجان تشریح می‌شود. در بخش پایانی، کتاب اعتیاد فراتر از ماده نتایج چندین پژوهش ایرانی را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد طرحواره‌درمانی و مداخلات مشابه چگونه می‌توانند ولع، گرایش به مواد و دشواری تنظیم هیجان را کاهش دهند.

چرا باید کتاب اعتیاد فراتر از ماده را بخوانیم؟

کتاب اعتیاد فراتر از ماده تصویری لایه‌لایه از اعتیاد ارائه می‌دهد که در آن ولع، طرحواره‌های ناسازگار و تنظیم هیجان در کنار عوامل زیستی و اجتماعی دیده شده‌اند. خواننده با مفاهیم نظری، مدل‌های علمی و نتایج پژوهش‌های داخلی آشنا می‌شود و می‌تواند درک عمیق‌تری از چرایی شروع، تداوم و عود اعتیاد و نقش درمان‌های مبتنی بر طرحواره‌درمانی به دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب اعتیاد فراتر از ماده به دانشجویان و علاقه‌مندان روان‌شناسی، مشاوران، درمانگران اعتیاد و پژوهشگران حوزه‌ی سلامت روان پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر مطالعه‌ی علمی اعتیاد، ولع مصرف، تنظیم هیجان و طرحواره‌درمانی هستند یا در مراکز ترک و توان‌بخشی فعالیت می‌کنند. «طرحواره درمانی که توسط یانگ و همکارانش به وجود آمده درمانی نوین و یکپارچه است که عمدتاً براساس بسط و گسترش مفاهیم و روش‌های درمان شناختی-رفتاری کلاسیک بنا شده است. طرحواره درمانی اصول و مبانی مکتب‌های شناختی-رفتاری، دلبستگی، گشتالت، روابط شی، سازنده‌گرایی و روانکاوی را در قالب یک مدل درمانی و مفهومی ارزشمند تلفیق کرده است. این شیوه درمان، سیستم جدیدی از روان‌درمانی را تدارک می‌بیند که مخصوصاً برای بیماران مبتلا به اختلالات روان‌شناختی مزمن و مقاوم که تاکنون یک مسئله بغرنج در درمان محسوب می‌شدند، طراحی شده است. ولع مصرف بیانگر بازگشت مصرف در افراد وابسته به مواد است و از مهم‌ترین عوامل در بازگشت مصرف مواد در افراد بهبود یافته از وابستگی به مواد مخدر است. ولع مصرف مواد را می‌توان یک تجربه شخصی و یک پدیده چندبعدی آمیخته با میل و هوس به دست آوردن یک احساس خوشایند یا غلبه بر یک احساس ناخوشایند دانست. به خاطر تجربه ولع مصرف مواد، اکثر افرادی که مصرف مواد را ترک می‌کنند دچار لغزش یا بازگشت می‌شوند و محتمل‌ترین زمان آن ۹۰ روز پس از زمان شروع ترک است. در سال‌های اخیر تنظیم هیجان به عنوان یک فرایند هسته‌ای در تحقیق و درمان آسیب‌شناسی روانی مورد توجه قرار گرفته است. بررسی متون و مطالعات روان‌شناختی نشان می‌دهد که تنظیم هیجان عامل مهمی در تعیین سلامتی و داشتن عملکرد موفق در تعاملات اجتماعی است و نقص در آن با اختلالات درون‌ریز و برون‌ریز، سبک‌های مقابله‌ای ناکارآمد و اختلالات سازگاری ارتباط دارد. گروس الگوی فرایند تنظیم هیجان را پیشنهاد کرده است. بر طبق این الگو، تنظیم هیجان شامل همه راهبردهای آگاهانه و غیرآگاهانه می‌شود که برای افزایش، حفظ یا کاهش مولفه‌های هیجانی، رفتاری و شناختی یک پاسخ هیجانی به کار برده می‌شود.»