کتاب فراتر از تخته سیاه

کتاب فراتر از تخته سیاه نوشته‌ی فائزه زراعتکار به موضوع کلاس‌داری، مدیریت کلاس و تدریس اثربخش در مدرسه‌ها می‌پردازد. نویسنده در این اثر با تکیه بر تجربه و مطالعه، از تغییر نقش معلم در دنیای امروز، گذار از تدریس سنتی به رویکردهای تعاملی و استفاده از فناوری در آموزش سخن گفته است. نشر آپامهر آن را منتشر کرده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی فصل‌هایی درباره‌ی روش‌های نوین تدریس، مدیریت کلاس، جعبه‌ابزار معلم خلاق و آموزش معکوس شکل گرفته است و تلاش شده مفاهیم نظری با مثال‌ها و پیشنهادهای کاربردی همراه شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فراتر از تخته سیاه

کتاب فراتر از تخته سیاه با تمرکز بر نقش معلم در کلاس امروز، تلاش کرده است تصویری تازه از تدریس و کلاس‌داری ارائه دهد. فائزه زراعتکار در این کتاب از این نقطه شروع کرده که «معلم بودن» دیگر فقط انتقال اطلاعات از تخته سیاه به ذهن دانش‌آموز نیست و باید آن را هنری در خلق محیطی پویا و امن برای یادگیری دانست. در فصل اول، کتاب فراتر از تخته سیاه به تفاوت روش‌های سنتی و نوین تدریس می‌پردازد، از کلاس معلم‌محور و سخنرانی‌محور تا کلاس فعال و دانش‌آموزمحور را مقایسه می‌کند و نشان می‌دهد چگونه تغییر روش تدریس می‌تواند بر انگیزه، مشارکت و عمق یادگیری اثر بگذارد. در ادامه، کتاب فراتر از تخته سیاه به معیارهای انتخاب روش تدریس، اهمیت مشارکت فعال یادگیرنده، توجه به ابعاد پرورشی، استفاده ترکیبی از روش‌ها و نقش پیش‌آزمون در شناخت سطح اولیه‌ی دانش‌آموزان پرداخته است. نویسنده مدیریت کلاس را فراتر از «نظم و سکوت» تعریف کرده و آن را شالوده‌ی کل فرایند یاددهی-یادگیری دانسته است. در فصل‌های بعدی، کتاب فراتر از تخته سیاه جعبه‌ابزار متنوعی از منابع آموزشی (از اشیای واقعی تا رسانه‌های دیجیتال)، اصول انتخاب رسانه مناسب، و سپس مفهوم «آموزش معکوس» و چهار ستون آن (محیط انعطاف‌پذیر، فرهنگ یادگیری، محتوای هدفمند و نقش مدرس حرفه‌ای) را معرفی کرده است. در پایان هر بخش نیز جمع‌بندی‌ها و پیشنهادهای عملی برای بازاندیشی در کلاس و برداشتن گام‌های کوچک اما واقعی به‌سوی تدریس نوین ارائه شده است.

خلاصه کتاب فراتر از تخته سیاه

کتاب فراتر از تخته سیاه بر این ایده استوار است که تدریس فقط انتقال محتوا نیست، بلکه طراحی تجربه‌ی یادگیری است. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد چرا روش‌های سنتیِ معلم‌محور، که بر حفظ‌کردن و سخنرانی تکیه دارند، دیگر پاسخ‌گوی نیازهای دانش‌آموزان امروز نیستند و چگونه رویکردهای فعال، مشارکتی و مسئله‌محور می‌توانند جای آن‌ها را بگیرند. سپس معیارهای انتخاب روش تدریس مناسب، نقش مشارکت فعال دانش‌آموز، اهمیت پیش‌آزمون، و ضرورت پیوند محتوا با زندگی واقعی توضیح داده می‌شود. در بخش‌های بعدی، کتاب فراتر از تخته سیاه به معلم کمک می‌کند جعبه‌ابزار خود را گسترش دهد؛ از استفاده‌ی خلاقانه از اشیای واقعی و منابع جامعه تا رسانه‌های دیداری-شنیداری و چندرسانه‌ای. بخش مهمی از کتاب به آموزش معکوس اختصاص دارد: این‌که چگونه می‌توان ارائه‌ی محتوا را به خانه منتقل کرد و زمان کلاس را صرف گفت‌وگو، حل مسئله و فعالیت‌های تعاملی کرد. در سراسر متن، تمرین‌ها و پرسش‌هایی برای بازاندیشی در شیوه‌ی تدریس و طراحی گام‌های کوچک برای تغییر پیشنهاد شده است.

چرا باید کتاب فراتر از تخته سیاه را بخوانیم؟

کتاب فراتر از تخته سیاه تصویری روشن و مرحله‌به‌مرحله از گذار از تدریس سنتی به کلاس‌های فعال و دانش‌آموزمحور ارائه می‌دهد. خواننده با معیارهای انتخاب روش تدریس، طراحی پیش‌آزمون، استفاده‌ی هوشمندانه از رسانه‌ها و پیاده‌سازی آموزش معکوس آشنا می‌شود و در کنار مباحث نظری، ایده‌ها و تمرین‌های عملی برای بازطراحی یک درس و مدیریت کلاس دریافت می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فراتر از تخته سیاه به معلمان دوره‌ی ابتدایی و متوسطه، دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی و آموزش ابتدایی، مربیان و سرگروه‌های آموزشی پیشنهاد می‌شود. همچنین برای مدیران مدرسه و افرادی که درگیر طراحی برنامه‌های درسی و به‌دنبال به‌روزرسانی شیوه‌های تدریس و کلاس‌داری هستند، متن کتاب کاربردی است.