کتاب ریاضت

کتاب ریاضت نوشته‌ی مریم رجبی داستانی بلند درباره زندگی پسری به نام آزاد است که گذشته‌ای پر از خشونت، فقر و بی‌پناهی را پشت‌سر گذاشته و حالا میان وفاداری، صداقت و ترس از طردشدن گیر افتاده است. انتشارات نامه مهر آن را منتشر کرده است. روایت کتاب از کوچه‌های فقیرنشین پروان و کابل تا عمارت مجلل خانزادها امتداد پیدا می‌کند و در دل خود به تبعیض قومی، زخم‌های جنگ، کودکی‌های تباه‌شده و جست‌وجوی پناه در میان آدم‌ها پرداخته است. ریاضت در قالب داستانی پرکشمکش، رابطه‌ی آزاد با نجیب، اسد و حامدخان را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد چگونه یک نوجوان از دل یتیم‌خانه و باندهای تبهکار به خانه‌ای امن راه پیدا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ریاضت

کتاب ریاضت داستان زندگی آزاد است؛ پسری هزاره که از کودکی در حاشیه‌ی جامعه بزرگ شده و زیر سایه‌ی فقر، تبعیض و خشونت قد کشیده است. مریم رجبی در این کتاب از کوچه‌های خاکی پروان و خانه‌ی کوچک خانواده‌ی آزاد شروع کرده است؛ جایی که بیماری مادر، اعتیاد و قمار پدر و نگاه تحقیرآمیز همسایه‌ها، کودکی او را شکل می‌دهد. در همان سال‌های نوجوانی، آزاد به‌دست آدم‌های نجیب از خانواده جدا می‌شود و به کابل و خانه‌ای شبیه یتیم‌خانه و پاتوق باندهای خلافکار برده می‌شود. کتاب ریاضت در ادامه، فضای خشن و تیره‌ی این خانه را نشان می‌دهد؛ جایی که بچه‌ها برای گدایی و دزدی به خیابان‌ها فرستاده می‌شوند، تنبیه‌ها با کمربند و چاقو و انبر انجام می‌شود و بدن هرکدامشان نقشه‌ای از زخم‌ها و نقص عضوهاست. در این میان، رابطه‌ی آزاد با اسد به‌عنوان تنها تکیه‌گاهش شکل می‌گیرد و مفهوم «مردشدن» در ذهن او با درد، زخم و سکوت گره می‌خورد. در بخش‌های بعدی کتاب ریاضت، روایت به سال‌های بعد می‌رسد؛ زمانی که آزاد با نام تازه‌اش در خانه‌ی حامدخان زندگی می‌کند، در کار تجارت فرش کنار او قرار می‌گیرد و میان وفاداری به این خانواده و سایه‌ی گذشته‌ی تاریکش دست‌وپا می‌زند. ساختار کتاب پیوسته است و در دل روایت اکنون، با فلش‌بک‌های طولانی به گذشته‌ی آزاد، چهره‌ی نجیب، والا، صالح و دیگر شخصیت‌ها را روشن‌تر می‌کند و به‌تدریج تصویر کامل‌تری از مسیر پرزخم او به دست می‌دهد.

خلاصه داستان ریاضت

ریاضت داستان پسری است که از کودکی با نام شیرزاد در محله‌ای تاجیک‌نشین و فقیر زندگی می‌کند؛ پسری هزاره که به‌خاطر قومیت و فقر، تحقیر و طرد را از هم‌کلاسی‌ها، همسایه‌ها و حتی معلم تجربه کرده است. بیماری مادر و بی‌پولی پدر قمارباز، سرانجام او را به‌دست آدم‌های نجیب می‌سپارد تا در کابل «کار» کند. این کار اما چیزی جز گدایی و دزدی در خیابان‌های سرد و ناامن کابل نیست. در ادامه‌ی ریاضت، آزاد در خانه‌ی نجیب با بچه‌هایی روبه‌رو می‌شود که هرکدام عضوی از بدنشان را در راه «کار» از دست داده‌اند. او زیر دست نجیب و والا با کتک، تحقیر و قطع دوبندانگشت کوچکش «آموزش» می‌بیند و تنها دلگرمی‌اش رفاقت با اسد است. سال‌ها بعد، آزاد با نام تازه‌اش در خانه‌ی حامدخان زندگی می‌کند؛ مردی که به او اعتماد کرده و او را شریک کار و سفرهای تجاری خود کرده است. کشمکش اصلی کتاب میان گذشته‌ی پنهان آزاد، وفاداری‌اش به حامدخان و بازگشت تهدیدآمیز نجیب شکل می‌گیرد.

چرا باید کتاب ریاضت را بخوانیم؟

ریاضت تصویری نزدیک و ملموس از کودکی‌های تباه‌شده، باندهای سوءاستفاده از کودکان، تبعیض قومی و تأثیر جنگ بر زندگی روزمره ارائه کرده است. این کتاب در عین روایت خشونت و زخم، به رابطه‌های انسانی، اعتماد، رفاقت و امکان دوباره‌ساختن زندگی هم پرداخته است و نشان می‌دهد چگونه یک نوجوان می‌تواند میان گذشته‌ی آلوده و آینده‌ای متفاوت دست به انتخاب بزند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن ریاضت به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی کودکان کار، حاشیه‌نشینی، تبعیض قومی و فضای اجتماعی افغانستان علاقه‌مند هستند. همچنین به مخاطبانی پیشنهاد می‌شود که دنبال روایت‌هایی پرتنش از رفاقت، وفاداری و مواجهه با گذشته در بستر شهری خشن و ناآرام می‌گردند.