کتاب بازنمایی موتیف های افسانه ای دوره صفوی

کتاب بازنمایی موتیف های افسانه ای دوره صفوی نوشته ریحانه آبادیان به بررسی نقش‌مایه‌های حیوانی و افسانه‌ای در هنر دوره‌ی صفوی به‌ویژه در فرش‌های ابریشمی می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر پیشینه‌ی پژوهشی خود در اسطوره‌شناسی و هنر صفوی تلاش کرده است پیوند میان افسانه‌ها، اساطیر و نقوش قالی را روشن کند. در این اثر، مفاهیم نمادین حیوانات افسانه‌ای و واقعی مانند شیر، گاو، اژدها، کایلین، سیاه‌گوش، پلنگ، روباه و خرگوش در بستر تاریخی و فرهنگی صفویه تحلیل شده است. انتشارات ریحانه‌فر این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازنمایی موتیف های افسانه ای دوره صفوی

کتاب بازنمایی موتیف‌های افسانه‌ای دوره‌ی صفوی اثری پژوهشی از ریحانه آبادیان است که از دل یک پایان‌نامه دانشگاهی در حوزه‌ی تحلیل نقوش افسانه‌ای دوره‌ی صفوی شکل گرفته و سپس برای مخاطبان گسترده‌تر بازنویسی شده است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که چگونه علاقه‌مندی به اسطوره‌شناسی و نمادشناسی تصویری، او را از یک تحقیق دانشگاهی محدود به نگارش اثری رسانده که میان هنر، اسطوره و فرهنگ پیوند برقرار می‌کند.

در کتاب بازنمایی موتیف‌های افسانه‌ای دوره‌ی صفوی ابتدا مفاهیم پایه‌ای مانند افسانه، اسطوره، شکل‌گیری اساطیر و منابع اساطیر ایران باستان معرفی شده است. سپس با مرور دیدگاه‌هایی از پژوهشگرانی چون میرچا الیاده، اسماعیل‌پور، هینلز و دیگران، جایگاه اسطوره در فرهنگ ایرانی و نسبت آن با هنرهای تجسمی توضیح داده شده است. در ادامه، دوره‌ی صفوی به‌عنوان یکی از اوج‌های هنر ایرانی معرفی می‌شود؛ دوره‌ای که در آن فرش‌بافی، نگارگری، کاشی‌کاری و دیگر هنرها به‌طور جدی از نمادها و موجودات افسانه‌ای بهره برده‌اند.

کتاب بازنمایی موتیف‌های افسانه‌ای دوره صفوی در چند بخش اصلی، هم‌زمان تاریخ هنر صفوی، اسطوره‌شناسی ایرانی و تحلیل بصری نقوش را دنبال کرده است. بخشی از کتاب به معرفی کلی دوره‌ی صفوی، شکوفایی هنر فرش، جایگاه فرش‌های ابریشمی و نقش نقوش گرفت‌وگیر اختصاص دارد. سپس در فصل‌های بعدی، هر بار یک یا چند حیوان افسانه‌ای یا واقعی با کارکرد نمادین مانند اژدها، شیر، گاو، کایلین، سیاه‌گوش، پلنگ، روباه و خرگوش انتخاب شده و ریشه‌های اسطوره‌ای، نمونه‌های باستان‌شناختی، حضور در متون و بازتاب آن‌ها در فرش‌ها و دیگر هنرهای صفوی بررسی شده است.

خلاصه کتاب بازنمایی موتیف های افسانه ای دوره صفوی

این کتاب بر محور یک سؤال اصلی شکل گرفته است: حیوانات افسانه‌ای و واقعی در فرش‌ها و نگاره‌های صفوی چه معنا و کارکردی دارند و چگونه باورهای اسطوره‌ای و فرهنگی را بازنمایی می‌کنند. نویسنده ابتدا مفهوم افسانه و اسطوره، منابع اساطیر ایران باستان و پیوند آن‌ها با هنرهای تجسمی را توضیح می‌دهد. سپس دوره‌ی صفوی و اوج‌گیری هنر فرش‌بافی را معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه نقوش حیوانی، به‌ویژه در صحنه‌های گرفت‌وگیر، حامل مفاهیمی چون تقابل خیر و شر، قدرت، باروری، عدالت، شجاعت و محافظت هستند. در ادامه، هر حیوان یا موجود افسانه‌ای مانند اژدها، شیر، گاو، کایلین، سیاه‌گوش، پلنگ، روباه و خرگوش جداگانه از نظر ریشه‌های اسطوره‌ای، نمونه‌های تاریخی و حضور در هنر صفوی تحلیل شده است تا خواننده بتواند لایه‌های نمادین این نقش‌مایه‌ها را در فرش‌ها و دیگر آثار هنری دوره‌ی صفوی بهتر درک کند.

چرا باید کتاب بازنمایی موتیف های افسانه ای دوره صفوی را بخوانیم؟

این کتاب امکان خواندن فرش‌ها و نقوش صفوی را فراتر از زیبایی ظاهری فراهم می‌کند و نشان می‌دهد هر حیوان یا موجود افسانه‌ای پشتوانه‌ای از اسطوره، تاریخ و باور جمعی دارد. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند میان اسطوره‌شناسی ایرانی، تاریخ هنر صفوی و نمادشناسی بصری پیوند برقرار کند و نگاه تحلیلی‌تری نسبت به فرش‌ها و نگاره‌های ایرانی به‌دست آورد.

خواندن کتاب بازنمایی موتیف های افسانه ای دوره صفوی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران هنر، فرش، اسطوره‌شناسی و مطالعات فرهنگی پیشنهاد می‌شود. همچنین به علاقه‌مندان فرش ایرانی، تاریخ دوره‌ی صفوی و کسانی که به دنبال درک نمادها و نقش‌مایه‌های حیوانی در هنر ایران هستند توصیه می‌شود.